HKRUNG NGA LU NA MAHTAI TAM AI SHINGGYIM MASHA. (Theory for Survival)

Si mat ai lam gaw yubak a shabrai re nga nna chyum laika hta ka da sai. Yubak dai gaw nchye ai a majaw byin wa sai hte shut kahtap jang si mat ai de du wa nga ai. Wenyi ngu ai nlawm ai hkum hkrang mung hkrung nga tim si ai hte bung ai nga ma ai. Raitim, hkrung ai lam hpe gaw ndai mungkan e sha nrai sumsing mungdan e du hkra hkrung nga lu ai nga ma ai. Sak hkrung ai gaw kumhpa zawn, 'lak kawng'1 zawn rai nga ai. Myi hte mu lu ai gaw ndai mungkan rai nna, ndai mungkan kaw nga nna myit pyaw na, mu lu ai magam amu galaw na, Wenyi mung pyaw na shaloi she sak hkrung lam gaw hpring tsup wa lu na; raitim, myi hte mu lu ai arai gaw wenyi  hpe  lam shadam ya lu ai nga nna mung sharin ya ma ai.

Hindu ni a nga rai lam mung sinna hkristan ni mu ai nga rai hte nau wa nshai ai hku mu mada ma ai. Masha a shakut lam hte sha htawm hpang prat de nlu du ai nga ai. Martin Luther mung, kaja ai magam bungli kade galaw tim hkye hkrang la ai de ndu lu ai, Karai Kasang a matsan dum ai hte sha du wa lu ai; dai majaw, Karai Kasang hpe kam ai hta matsan dum la ai jahpan kaw lawm lu hkra mai kaja ai amu galaw nna myit mada nga na lam rai nga lu ai.

Shinggyim masha nnan ring chying wa ai ten hta Karai Kasang hpe, Omnibenevolent - all-good, 'Kaja ai Karai; Omnipotent -all-powerful,'hpung shingkang hte hpring tsup ai Karai; Omniscient-all-known ' chye wa ningchyang' ngu ai hpe yawng gaw hkam la ai hkrai re. Karai ngu ai 'God' gaw langai sha re ai lam tsun ma ai. Dai Karai gaw shingra tara hte matut nga ai rai nna galai shai ngu nnga ai lam kam ma ai. Raitim, ndai lam ni gaw shai wa sai. Hkristan ni rai yang, Yesu hku nna shinggyim masha hte Karai a lapran gara hku matut mahkai ra ai lam shaleng dan ya sai. Yesu gaw Karai hpe 'Wa' ngu nna shaga mu nga nna anhte hpe shaga shangun sai. Yesu shi nan gaw 'abba' Arabic hte tsun wu ai. Dai sha nrai, kam sham ra ai ngu ai hpe mung sharin ya nga ai. Chyum laika  hku nna Karai hpe shawng chye na ai  ni nan Karai gaw langai sha re ai lam tsun ma ai.  'Ngai gaw Ngai wa rai nga nngai' nga ai kaw nna, Daniela shawng masha kasha 'the son of man' nga tsun hpang dat nu ai [Daniel 7:13]. Raitim, Karai a kasha ngu ai gaw dai masha kasha hpe tsun ai nrai, 1Daniela a shawng daw na ni gaw,  1. Israela amyu 2. Lamu kasa, 3. Hkawhkam ni hpe tsun ai she re nga nna htai dan sai.[ N.N 6:2-4; Yoba 1:6' Shk.kd 82:6; Pru 4:22; Yeramia 31:8] ni hpe shingdaw yu u. 

Dai hpang, Yesu gaw masha kasha mung rai, Karai Kasha mung tai rai wa sai hte Chyoipra ai Wenyi rau Masum hte langai rai wa sai. Ndai masum hte hkawm sa matut mahkai sak hkrung jang si ai ngu ai nhkrum na lam rai nga ai. Dai majaw nsi na lam hpe ndai masum hte hku hkau ra wa sai. Raitim, masha gaw si ai baw re majaw si mat mat sha arai nga ai. Dai majaw Hkristan nawku htung gaw Wenyi hkye hkrang la ai de gayin du wa sai. Kam sham ai lam gaw Wenyi hte sha seng ai ngu tsun mai nga ai.  Raitim, Wenyi dai gaw hkum hkrang  hte  rau matut nga ai majaw Wenyi lawt na matu hkum hkrang pyaw ra ai, hkum hkrang shawng lawt ra ai ngu ai de mung tsun du wa masai. Dai majaw shinggyim wuhpawng gaw rap ra ngwi pyaw ra wa sai hte simsa lam, awngdang lam, lawt lu lam ni hte ndut ndang tsun shaga hku hkau kanawn mazum lu na hpe madung hku mu wa sai rai nga ai.

Raitim, langai sha re ai Karai hpe sha kam ai Muslim hte Judaism zawn re ai ni gaw Karai wa hte matut mahkai lu na matu Hkristan ni zawn nrai, hkrit hkungga ai, myit mada ai lam rai wa sai. Makam masham gaw myit mada ai de bai du wa sai. Shaloi, Hkristan ni gaw KAM, Jews ni gaw MYIT MADA, Muslim ni gaw HKRIT, ngu ai The Jews hope; the Muslim fairs; and Christian trusts, ngu ai byin wa sai.

Ka-ang prat [Medival] hta Hkristan tai ai ni a makam gaw ya na hte shai nga ai. Si ai hpang hkye hkrang la hkrum na matu tinang a makam hta madung ai nga ma ai. Dai hte maren, makam masham mung, si ai hpang sumsing mungdan hta nga lu na matu kam sham ai ni law ai. Raitim, dai sumsing mungdan du na matu ndai mungkan e kaja ai masha tai ra ai ngu ai hpe hkap la lai wa sai. Ndai mungkan e sak hkrung nga ai ladaw hta kaja ai hku, sam nang ai hku, akyu nga ai hku, karum shingtau chye ai hku, tsawra hkat ai hku shinggyim uhpawng hpe manu shadan ai amu sha rai nga ai. Dai hpe kaja ai lam re nga nna Nawku htung shagu tsun nga ma ai. Hkye hkrang la na, htawm hpang asak a matu myit ai hkrai raitim, ndai mungkan hte gindun nga ai lam hpe shawng myit ra  nga ai. Shanhte myit ai, hpyen wa hte jinghku hku lu ai ten gaw Karai a myiman hpe mu lu ai ten re, nga ma ai. Pyaw ai ten, awngdang ai ten gaw Karai wa a myiman mu lu nna, ru yak hte shoi chyum hkrum yang Karai wa a myiman makoi mat ai nga ma ai.

Dai gaw gara hku nna byin wa sata? Ka-ang prat lai, Modern prat du ai shaloi gaw, teng nteng hpe shingdaw yu wa sai. Kaja ai amu gaw Karai Kasang kaw na sha re ni, anhte nan kaja hkra nlu galaw sani? jak hpaji, hpungtang hpaji ni hte ga saw nna myit jasat sumru sawn dinglik nhtawm shinggyim uhpawng a matu  mai kaja ai amu hpe shachyen shaja lai wa sai. Shaloi, htawm hpang asak lam hte makam masham ngu ai tsan gang wa sai rai nga ai law. No. II mungkan majan hta masha majoi si ru mat ai mung, kam sham ai masha ni sat, kam sham ai masha ni si [hkristan ni] rai ai hpang masha gaw hpa wa ta? ngu ai de du wa sai. Majan kaw na bai wa ai ni nawku nsa mat sai nga ma ai.

Ya post-modern prat ba du wa ai shaloi gaw, ramma law malawng wa nawku hpung hte tsan gang mat sai. Ramma sha nrai, 1940 grup yin shangai ai ni law law a kraw hta Karai Kasang hpe kam ai ngu ai hpe ga san san wa sai. Hpa majaw kam ra ga ta? kam jang hpa byin wa a ta? nkam jang gaw taw? kam nna hpa ni jan lu a ta? amyu myu sawn wa sai. Shaloi, kam sham ai nawku hpung gaw hkrang sha nga mat sai. Ndai nkam sham ai ni hpe kam sham wa hkra hkaw tsun na hta mahtai kaja hte nlu gang gayin la taw nga sai. E.g Hkristan ni Tara Kanu [10] hpe  hkungga la ra hkan nga ga tim, nkam sham ai ni a matu Tara Kanu [10] gaw lachyum npru nga ai. 1. Na nnu yan nwa hpe hkungga u, masha hkum sat, masha num hkum shaw, masha arai hkum lagu, nteng nman ai sakse hkum hkam nga ai ni gaw ma hpe tsun ai zawn sha rai nga ai. Ntsun tim n galaw ai, tsun tim kam ai ni galaw na, hpa galaw law tara 'law' gaw  Karai Kasang a shawng e nang hpe jeyang na sha re. Ndai lam nhkan yang, Karai Kasang gaw galoi jeyang na, tara 'law' gaw ya jang jeyang ya nga ai. Htawng bang ai, sha-wa sha ai, dam jaw ai hte kaya jahkrum nga ai. Dai majaw, Tara Kanu [10] gaw dai ni na prat hta gaw da ai asuya tara rai nga ai. Sinna mungdan ni, e.g United Kingdom hkan gaw n gup aga hte pyi masha hpe abuse n galaw na, hpyi nsep na, jahpoi asawng ai lam nmai galaw na lam rawng nga ai. Dai hku galaw yang tara hte maren htawng bang na re. Hkristan tara kachyi sha gaw hpa pyi nrai mat sai.  Moshe a tara nhkan nmai re ai [613] hta grau law ai. Yesu gaw Moshe a tara [613] hpe [8] hte shagyip kau nna Mahte 5 hta shadan dan sai.

Sumsing mungdan e kadai mung ndu yu ai hpe kam na hta, shata mung de sa na grau sharawng nga ai. Krung sinwa ga kata hka pang lai kata hpa baw nga ai hpe grau myit shang sha nga ai. Nbung kata kaw lawm ai dat atsam hpe grau myit lawm tam sawk nga ai. Si ai hpang na hpe kadai mung nhkawn lu ai sha n ga, kam sham tim kam jang ram sai, gara hku naw shakut ra na ta? nawku jawng sa na i? sara wa kam ai hku hkaw jaw ai sha hkam la ra ai.

Ndai prat hta masha a hkrung nga lu na lam gaw, sut masa hte hkam kaja lam lu sha hte awm dawm ahkaw ahkang sha rai nga ai. Ndai lam nlu yang, jahkrit shama yang dai gaw hpyen tai wa sai rai nga ai. Dai majaw, lawt lu ai ngu ai ga a npu e ndai lam ni yawng lawm nga ai. Mung masa chyu sha lawt lu ai hte nngut, myit masin lawt lu ra ai. Hkum hkrang hkam kaja ai hte nngut, myit masin hkam kaja ra ai dai lam yawng gaw myi hte mu lu ai arai ma hkra hte jai lang ai arung arai hta chye chyang ai nyan hpaji hte mung hkan nga ra ai majaw, sak hkrung nga lu na mahtai tam ai lam gaw shinggyim masha ni a prat pra maka kumla san san sha rai nga ai nrai ni?.........
1. Lak kawng: Shading ai kaw hkra hkra gap shingte lu ai. Pala langai U langai gap lu ai. Ndam mat nsum mat hkra jai lang lu ai hpe tsun mayu ai.

YU ZUPHPAWNG

DAW I

Ndai Yu Zuphpawng hta lawu na lam hpe myit yu na matu ga saw dat nngai.

Shinggyim masha ngu ai hpa wa rai ta? Shangai dat, (shangai ginra hpe tinang a Buga), bau kaba dat, hpaji sharin ya, (shaga ai ga hte ginra hpe tinang a ga, tinang a ginra), sumtsaw sumra hte dinghku de, kasha bai shangai, bai bau kaba (dai hku nga ai ginra hpe nye a mungdan). Kanu Kawa tai ai ni dinggai dingla nna lahput lagaw nkung wa jang asak kaba sai, machyi makaw law wa nna si mat sai (kaji kawa ni a lupding lup ra anhte a lamu ga). Ban mi hte ban mi dai hku gayin du wa wa re ai shinggyim nga pra lam hpe ntsa lam gaw, amyu ru sai, htunghkring, lamu ga ngu ai dai daw nna nga pra nga ga ai. Dai hku dai daw da ai lamu ga mat wa mai a ni? mai mat ai lam law law re.

Ya aten Mali Nmai Zup ai shara hta, Moi chyaloi nhkoi prat kaw nna kade e mung n shingtsang ai lamu ga hpe, Madim kaba galaw nna hka sha-u kaba sha-ing nhtawm, dat mi hprap wan shapraw na gya nga ma ai. Nkau mi gaw nra sharawng ai nga nna shingle lahpre nga tsun tim, nkau mi gaw n gup aga mung nhpaw, hkrang sumdan mung n shachyaw dan ai zim zam nga nga ma ai.

Kadai wa jaw nna kadai wa shut ai ngu na kun? Hka madim (Dam) a majaw, tinang nga ai shara shamat kau na ni gaw myi tu myi hkyeng nga ga-un bu nga sai. Myen Asuya hpe nju ai ni mung, shanhte galaw ai hpa hpe mung nkam yu ai nga nna nra sharawng masai. Amyu mungdan hpe grai nga tsawra ai ni mung, dai hpe nra sharawng ai lam tsun nga ma ai. Ndai ginra hpe tinang amyu a lamu ga ginra re nga nna tsun dam timung, lani hte lani, ladaw hte ladaw zet tsang kung hpan wa ai ramma ni gaw ndai lamu ga hpe kau da nna kaga mungkan de she myi man yawng taw nga sai.

Ndai hka madim kaba gaw kade a hka madim wa rai wa na kun? Anhte a lamu ga kaw lama rai yang gaw anhte a rai wa na nrai ni? Anhte a lamu ga kaw nga ai hpa arai hpe mung n madu lu ga yang gaw hpa majaw ta? Dip roi rip ai ngu ai kata kaw hpa baw a majaw rai ta? Ndai mungkan kaw rap ra ai lam nnga ai hpe kadai mung dum chye nga sai. Hpa majaw ta? Kaji ai wa hpe kaba ai wa dang, nem ai wa hpe tsaw ai wa dip, nlu ai wa kaw na kashun la, lu ai wa hpe gaw bai jaw ya, tsawm ai hpe gaw yawng yawng ra, ntsawm ai hpe gaw yawng yawng nra, kung kyang ai ni hpe sha masha shadu, hpa nchye ai ni hpe du sat zawn sha sawn ai gaw moi prat chyi nma pri npra prat kaw na rai nga ai nrai ni?  

Yak ai kata kaw na tinang ra sharawng ai de shakut sharang let galaw ai gaw rawt malan myit rai nga ai. Raitim, shakut na ahkang njaw ai nga nna tsun bu nga ma ai. Nang kaja wa ahkang jaw yang she shakut na i? ahkang jaw yang she jawng lung na i? ahkang jaw yang she rawt malan na i?

Post-modern Ngu Ai Prat Nnan De

DAW II

Sape shalat ai amu gaw post-modern prat a majaw ndai tsaban 21 hta yak hkak dut dang lam ni mai nga na kun? ngu ai laika ga ngau hpe ka nga nngai.

Dai majaw, tsaban 21 ngu ai prat hta post-modern lai hte hkawm sa nga ai shinggyim masha ni a manawt dingsawt hpe hka ja ra mat sai. Raitim, ndai post-modern lai hpe kadai wa mung hkrak ngu ntsun dan lu nga ai . Postmodern ngu ai gaw ndai she re, ngu tsun ai lu ai wa gaw, bawm hkam da ai pa hpe lai di shangun ai hte bung nga ai. Raitim, kadun ai hku tsun ga nga yang, post-modern ngu ai gaw Modern prat a hpang na nga sat nga sa htunglai sat lawat ni hpe tsun ai re ngu nna ga pat pat ai mai nga ai. Rai gaw rai sa, shinggyim nga pra lam magup hpe daw hte daw bai  htai shamyan ra nga ai. Dai majaw, shawng na DAW I hta Modern prat a lam hpe loi mi ga hpaw hpaw da ni ai.

Post-modern gaw, makam masham hte nawku htung masa, kyang lailen hte kanawn mazum matut mahkai ai ladat, hpungtang hpaji hte jak hpaji a ka-up kahprwi ai atsam hte ganghkau hpat wat nga yawng dang hta hpe yu chyoi myit sawn ai lam, mungkan hkyawm hpaga, matut mahkai, (global economy, connectivity, consumerism), byin nga ai htunglai maka kum la a dawng pru wa ai shingnang hpe htai dan taw ai lam sha rai nga ai. Raitim, post-modern prat hta kanawn mazum hte makam masham lam hpe gaw tsun na nau wa n yak nga ai majaw lawu na hku tsun mayu nngai.

Makam masham lam: Post-modern prat hta nawku htung shagu a mai kaja ai lam yawng hpe hkap la ai. Gara nawku htung hta mung kaja ai lam ni nga ai zawn n kaja ai lam ni mung nga ai hpe kam ai. Tinang hte htuk manu jang gara htung hpe mung hkan sa na n yak dum ai. Htunghkring, amyu, rusai hte madang ginhka ai lam n galaw ai. Gara htunghkring hpe mung kaja ai lam ni nga ai hpe hkap la ai zawn, gara amyu chyang hpraw kaji kadun hpe ahkyak ntawn ai. Masha shagu gaw shi a shara hte shi manu dan ai lam hpe mung hkap la nga ai. Dai majaw, post-modern prat hpe pluralistic society and culture diversity mung tsun ma ai.

Htunghkring hku hkan ai makam masham hpe church base tradition nga ma ai. Galoi hkaw ai tara mung Yesu ma ni hpe tsaw ra ai, kade lang hkaw timung Yesu shamai shatsai ai dai chyu tsun gayin taw nga ai nga ma ai. Ndai hte seng nna, Singapore, Malaysia hte Thai hkan du nga ai wunpawng ramma ni grau chye na hkawn  hkrang let hkam sha yu na sai ngu kam ai. Tinang amyu ga shaga ai hpung hpe gaw sharawng tim, nawku hpung gaw htunghkring hte amyu hpe madung dat ai  hpe mu na re. Hkaw ai tara ni mung shakut ra ai, sharang ra ai, n gun dat ra ai, arang bang ra ai hte chyum laika kaw ka da ai hpe shingdaw nna htawn tsun na rai nga ai. Dai majaw nkau mi gaw Wenyi n gun nlu ai nga nna kaga nawku hpawng de sa mat ai ni law law nga na hpe kam ai.

Poidaw sha ngut jang matsan ai ni hpe karum na alu galoi mung hta nga tim, nawku hpung hta dai alu hte masha kade hpa gara hku karum sai gaw galoi nchye lu ai. Alu bang ai gaw Sasana a matu re nga tim, gara kaw hpa baw Sasana hpe gara hku galaw nga ai lam nau nna lu na re. Dai majaw Nawku hpung gaw sara ni hpe arawng shatsaw ya ai amu sha re nga ai ni mung nga ai. Dai hte maren Chyum Laika hta rawng ai Yubak a lam, Bai hkrung rawt na lam, Nga rai hte Sumsing mungdan a lam hpe post-modern na ni hkrak nchye na nhkawn hkrang ai nga ma ai. Tsun dan ai hpe chye na ai zawn nga tim, gara hku byin nna kaning rai wa na hpe ung ang ai. Dai lam ni gaw Dakkasu hpaji a Science, Biology, Physics lam ni hte mung matut nga ai nga ma ai. Dakkasu e sharin ai hpaji gaw prove galaw nna mahtai tam ai hpaji (e.g baw machyi yang paracetamo sha ra ai raitm myi machyi yang gaw chloramphenicol rai ra ai hpe sharin ya nga ai. Buga kaw nga yang, hkali bu yang kumgyin si sha yang grau ai, machyi yang U shan nmai sha ai ngu ai lam ni htunghkring hku she hkam la wa tim, tsi rung kaw gaw dai hku n gun njaw nga ai. Buga kaw hpun ru hpun lap gaw tsi kaba re nga nna ahkyep jahkraw tawn nna shadu, tsing lu tim, tsi hpaji hku yu ai shaloi gaw dai hku nmai galaw nga ai. Hpun ru hpun lap ni hta dat law law rawng nga ai. Nkau dat ni kaja tim nkau dat ni gaw hkum hkrang hpe jam jau mai jaw nga ai lam sharin ya nga ai).

Thai mungdan, Ashram na Pracha Hutanuwart tsun ai, 'Buddha hpunggyi jawng ni hta, nawku htung a sharin a chyin ai gaw law hpa myit nmai rawng ai lam she sharin ya tim, shinggan Dakkasu e gaw gumhpraw gara hku tam na lam hpe n gun jaw nga ai' nga ai. Ndai lam ni gaw makam masham a chye na da ai htunghkring masa ni hte, ta tut dai ni na sak hkrung lam hte hkrup chya ang tup nbyin ai law law wa kahprai gashai hkat nga ai nga yang, nawku hpung de masha nkam sa wa sai. Karai hpe gaw hkugga tim, ta tut hkrang shapraw ai hta nawku hpung ni woi awn ai hku nrai, tinang myit hkawn ai hku hkungga nga ai.
Kanawn masum lam: Kanawn masum lam gaw asak pang hta mung hkan nga ai. Raitim, ndai kanawn mazum lam hpe social culture hku tsun mayu nga ai. Tinang a matu akyu nnga ai or tinang a sak hkrung lam hte nseng ai ni hpe kanawn na yak ai. Asak kaba nna mahkrum madup law ai ni hpe alak mi n hkungga sai. Shi a matu shi, nye a matu ngai, shi chye ai ngai chye ai nrai, shi lu ai ngai lu ai nrai, kadai mung kade a lam hkawm na grau gwi nga ai. Dai majaw Individualism ngu ai tinghkrai nga mayu ai myit grau law wa nga ai. Nang anhte amyu re hpa rai anhte hte n pawng ai ngu nmai tsun mat sai. Kanawn mazum lam gaw sai lam zawn shi hte shi bung hkat ai shada she mai pawng nga ai. Tinang hte nbung ai wa hpe shakut sharang shagrit shanem nna npawng sai, nang kam ai hku, ngai kam ai hku sak hkrung nga ai. Amyu nbung tim kanawn pyaw jang manang byin nna, kahpu kanau raitim myit masa nbung jang hpyen tai wa lu nga ai. Dai majaw, kadai hte mung nkam dang rang hkat ra hkra Universal rights hpe myit mada nga ai. Dai gaw, kadai mung kade a man ang ai hte ahkaw ahkang nga ai hpe hkungga ya ai lam rai nga ai.

Music hte Yu ngwi: Music yu ngwi gaw yawng hpe myit shapyaw ya lu ai shingni re nga tim, post-modern masha ni dai hku nrai sai. Ngai asak 40 de du wa ai shaloi, Rave ni nau nchye na n hkam sha lu ai. Ngai madat lu ai gaw 1980s hkan na Music rai nga ai. Dai hte maren, ndai prat na ni gaw 1980s hkan na music hpe madat na lagawn ai hte nchye hkam sha nga ai. Dai sha n ga, kaga amyu kade a yu ngwi raitim, tinang hte htap htuk jang ra sharawng mayu ai. Tinang hte nhtap htuk jang ncye hkam sha lawm sai. Kadai mung tinang ra sharawng ai nsen hpe Music hte nbung ai ngu nmai tsun sai. Ga shaga ai mung Music rai wa sai. Gumhpawn nna yu dat ga nga yang gaw, ndai prat na htunglai kumla sak hkrung maka hpe jaw ai n jaw ai ngu nmai daw dan je yang sai, htuk ai nhtuk ai ngu kabun kahte nga na malai, dia byin nga ai hpe wuhpung hta, amyu hta gara hku akyu nga wa hkra jai lang na ngu ai gaw woi awn ai ni a kraw e rawng ai post-modern lai rai na sai.......

Future Fuel Lies Ocean Deep [Science and Technology]

1998 ning, October 7 ya shana de Cardiff University, Wales, UK kaw galaw ai Science Festival kaw, Leeds University na Dr Ben Clennel, tsun ai ga hta la kap nna, Panglai hpungtang kata Metre 500-3000 lapran up rawng nga ai Natural Gas atawng apa a lam hpe kadun mi ka bang da mayu nga nngai. Ndai Gas ni gaw, panglai kata hta prat janat nga ai hkrung kanu Bacteria ni a majaw byin wa ai rai nga ai. 

Ndai Gas atawng ni a value gaw shawng de shinggyim masha ni jai lang kau sai dat sau ni hta htam law law kaba nga ai. Panglai ga man a kata de Metre tsa lam hku htat nna up rawng nga ai nga ai. Raitim, ndai Gas hpe jai lang akyu jashawn na matu wa, tsang ra ai daw ni law law nga ai, nga ai. Arang manu mana ma hkam ra ai lam, sung ai de Pipe dep hkra shachyaw nna shaw lang lu na matu nloi nga ai. Raitim, Japan hte American ni gaw nau nsung ai shara ni hta magam bungli hpang nga sai lam tsun dan wa ai.

Lam maga mi hku gaw, lama ndai Gas atawng hpe shaw lang kau yang, panglai ga man ni galai shai wa na lam nga kun? Dai Gas a shara kaw lama ma bai galai bang lu na kun? galai bang ga nga yang hpa baw hpe bang na, nbang yang hpa byin wa na ngu ai daw hpe tak sawn dinglik nga ma ai. Gara hku mi sawn yang sawn, Global Warming ngu ai ndai gaw, panglai kata na Gas atawng ni hpe shabyawng taw ya nga sai, nga ma ai. Nkau shara hkan, panglai hka lwi ai hpungla ni hta hka lum ai hkan du nna ndai Gas ni byawng taw nga sai. Dai gas ni byawng mat ai majaw, panglai ga man mala hka wa ai hte lamu ga nnang nawn kaba nawn ai lam, Sunami byin ai lam hte ga man n yawt nhkyeng rai wa na lam ni law law byin pru wa na sha re. Lai wa sai 7000 ning daram hta, Norway kaw ga man kalang mi nhkyen glai wa sai hpe mung mu tam ma ai. Science hpungtang hpaji rawt jat wa ai hte ndai manu dan la na zawn re ai Energy fuel hpe gaw lu tam mu sa, raitim mungkan htawm hpang a matu gaw kaja ai ngu nsun lu na kun? nga nna mung kabun gahte nga ma ai.

Global Warming gaw yawng tsun tim, ndai mungkan ga hpa byin wa na ngu ai hta, shinggyim masha ni gara hku tam lu tam sha sana ngu ai hpe grau myit lawm nga ma ai. Kaja wa nga yang, Global warming a majaw, Mungkan ga man ni amyu myi galai shai wa na lam gaw ndai Gas atawng ni hta madung na zawn rai nga ai. Dai zawn galai shai wa ai shaloi, sak hkrung nga pra nga ai ni n myit mada ai si ru mat na hte bum ni htawt mat na, lamu ga ni ga garan mat na lam ni nga ai nga ma ai. Mare kaba ni panglai kata de du mat wa na, panglai ka-ang hkan kawng ni byin wa na, bum ni nhkyeng wa na hte nmyit mada ai mungkan ga shamu shamawt ai lam jahkring hkring byin pru wa na nhpang rai dam sai nhten?
Ref: http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/166427.stm 

Post-modern Ngu Ai Prat Nnan De

DAW I

Post-modern ngu ai hpa wa rai ta? masha shagu 'ndai prat' hpe shagawp tsun yang, 'Post-modern' ngu ai ga hte tsun lang nga sai. Raitim, ndai lam hpe tsun na nga yang, Post-moderns; Post-modernization; Post-modernism; Post-modernity ngu ai hpe ginhka nna mu na gaw ahkyak rai na re. Post-modern sha tsun yang gaw adjective hku sha mai tsun nga ai. E.g Post-modern prat, Post-modern masha ni. Ratim, Post-modernization nga yang gaw, gara hku hkan sa sak hkrung shangun ai hpe madung tawn ra wa sai. Dai hta kaga, Post-modernism nga yang mung, gara hku hkan sa sak hkrung ai ladat de tsun mayu nna, Post-modernity nga yang mung, condition byin nga ai lam hpe shagrau tsun ai hku sha rai nga ai. Ndai article hta gaw, Modern hte pre-modern a lam law tsun mayu nga nngai.

Masha nkau mi gaw ndai Post-modern prat kaw du nga tim, Post-modernity hta ndu shang wa lu ma ai. Post-modern a shawng na Modernism lai hku, nkau mi Pre-modernism lai ni hte sak hkrung nga ai ni law law naw rai nga ai. Ndai lam hpe hkaja ga nga yang, [15th -18th century] hta myit lai wa sai Philosophical thinkings hpe bai nhtang hka ja ra nga ai. Hpa majaw prat hpe ndai hku galai jashai kau wa sahka?

German hte French myit sawn hpaji ninghkring hte kaga ni, Kant, Hume, Hegel, Beacon, Galileo hte hpawn Rausseau kaw nna Faucault du hkra ni a galai shai wa ai myit sawn hpungtang jasat hpaji Nargis a majaw ndai mungkan gaw galai shai ai lam lawan ladan byin wa sai rai nga ai. Mi moi prat dingsang gaw shinggyim masha ni ndai lamu ga hta shingbyi machyu, du hkra ladaw hta shamyet shanat ai hte hkrit gaya, makoi, tinang lu ai atsam hte ahpre sha tam sha nna myit shadik nga ai prat sen wan hku lai mat sai rai nga ai.

Raitim, laiwa sai 400 ning ram kaw nna gaw, gang shaw dat hkrum ai mungkan masha ni tai wa sai. Chye chyang kunghpan wa ai lam mau nma hkra dan dawng wa sai. Dai majaw, mi moi nna hkan hkrat wa ai makam masham kri ni, hpun nu hpun gam ni hte sak hkrung galaw lu galaw sha lam, kanawn mazum hte makyit mahkai hku hkau lam ni nmyit mada ai de galai shai du shang wa sai rai nga ai. Dai lam ni gaw:-

1) Mungkan shingra a makoi magap nga ai Nature screts ni hpe shinggyim masha ni mu tam jai lang ai lam

2) Machye machyang ginrawn shachyaw ai philosophical hta lawan ladan hkawn hkrang wa ai lam a majaw shinggyim ahkaw ahkang hte nga sat nga sa gram kau dat ai majaw

3) Hpungtang hpaji hte jak hpaji hta n gun dat mat wa ai lam hte

4) Ndai mungkan hta nga nga sai nbung, hka, nhprang hte makoi magap nga ai (ndan dawng lu ai arai) ni hpe grau grau hka ja sawk sagawn nna jai lang wa ai lam ni a majaw rai nga ai. E.g Hkristan ni jai lang nga ai Chyum Laika hpe mung 'Screts Scripts' ngu ai rai nga ai. Yawng hkra hpe chyum laika kaw tsun da sai ,raitim nchye na ai majaw akyu npru ai ni a matu hpa nan akyu nnga nga ai. Dai hte maren, ndai mungkan a shingra tara ngu ai hpe mung nchye mu nchye hkrawk ai wa a matu nbung marawp, jan kra lawm ai hta lai hpa nan akyu npru nga ai.

Shawng daw na shinggyim masha a myit mang lam gaw, Karai wa (or) hpan da ai wa, lajang da ai lamu madu, ga madu wa kaw nna sharam ya ai daram mi la, jaw ya ai daram mi sha ngu ai myit masin a hkam la kam sham da ai hta shamyet nna sak hkrung wa sai. Dai majaw, Karai wa (or) lamu madu ga madu wa n lajang ya yang hpa mung nbyin wa lu ai. Dai majaw, jaw jau ra ai, tawngban ra ai hte shi jaw ya ai hpe shakawn ra ai ngu ai a majaw, tengman lam ngu ai gaw lamu madu ga madu kaw na byin wa sai [truth objective] rai nga ai. Anhte shinggyim masha ni n shabyin lu ai. Hpang jahtum, anhte hpe lajang da ai wa shabyin ya na re ngu ai lam rai nga ai. Dai gaw, dai ni du hkra Modern prat na masha ni a kraw e rawng nan nga ai makam tai wa sai.

Raitim, shinggyim masha a sawk bram chye na wa ai lam gaw dai hku nrai, tinang a chye chyang ai lam chyu sha sak hkrung lam hpe shading sharai ya nga ai [truth subjective] ngu ai de sa wa nga ai. Dai gaw, Reason and Reality ngu ai ga a majaw rai nga ai. Lama mi byin wa ai gaw lama mi a majaw re; hka kaba wa ai gaw, marang htu nna kun, madim daw nna kun, hkyen byawng nna kun. Dai hte maren, marang htu ai gaw summwi hte katsi kahtet a majaw kun, dai byin wa ai majaw hpa baw hta sum hkrum wa nna hpa baw hta gaw awng sharawng hpa byin a ni? myit sawn ai lam gaw hpaji tai wa sai. Lama mi byin mayu yang, kaja wa galaw ra sai, hpaji chye mayu yang hka ja ra sai, gumhpraw lu mayu yang bungli galaw ra sai. Hkam kaja mayu yang hkum hkrang hta ra nga ai malu masha hpe chye sha ra sai. Dai majaw, sak hkrung lam ngu ai gaw tinang lajang ai hku hkan sa taw nga sai.

Reason and Reality hta shamyet nna makau grup yin a byin nga ai lam ni hpe mung law law mu wa sai. Machyi makaw ai lam, myit ru yawn hkyen ai lam, pawt sindawng ai hte gasat gala ai lam ni yawng gaw shi a reason hte shi rai nga ai. Dai hku mu wa ai hpe Science ngu ai hpungtang hpaji hku mung, Technology ngu ai jak hpaji amyu myu hku mung, Psychology ngu ai myit yu ai hpaji amyu myu hte Logic and Theology ngu ai byin ra ai hte byin na kumla system ni hte bai dingdaw wa sai. Ndai lam ni hta shamyet nna architecture, art, literature, cinema, music, fashion, communication, experiences of space and time, aspects of identity, and sexuality, philosophical, political and sociological, hku nna shinggyim masha a sak hkrung lam hta achya kap nang mat wa nna prat a galu kaba ai maka kumla hpe gyin shapraw dat sai rai nga ai.

Dai hku nna, labu hpun palawng tsawm hkrak ai hpe lu hpun jang, jak shakap da ai arai hte hkawm sa lu jang, masha n gun nau ndat ai sha pyaw pyaw nga lu jang, jak rai hte matut mahkai lam awngdang nga jang, hkum hkrang hkam kaja hkra chye lu chye sha jang masha dai wa gaw prat dep ai Modern ngu ai ga hte shagawp tsun wa sai. Dai majaw, prat dep ai ngu ai byin wa na matu, arang gaw myit sawn sumru ai hte hkrang shachyaw dat ai ni a lata hta rai taw mat sai.

Galu kaba wa nga ai Asia, Myen mung zawn re ai hkan na masha ni, [grau nna ramma ni ngu ga], galu kaba wa hkra nkam gaw gap taw sai, grai yak dum sai. Galu kaba sai shara hkan she du nga mayu sai. Kraw e shi chyu pru wa ai myit ni nan, prat a kumla hpe chye na nga sai. Raitim, hkrang ngu ai lamu ga masa, mungdan ginra gaw mi moi na raw naw re ai majaw, dai shara kaw sak hkrung na matu nsin hku de layung ladawn ai zawn hkam sha nga ai. N gwi ai, nkam ai, npyaw dum ai, myit hta htep nnga ai. Pyaw ai shara kaw gaw, matsan tim pyaw dum ai, ru yak tim hkyam sa dum ai myit ni shi chyu shi rawng wa nga ai. Maigan ga du nga sai ni Buga de bai wa na kachyi mung n gwi sai. Wunpawng ramma ni hpa rai maigan de chyu sharawng nga ma ta? ndai Post-modernism hte modernism a lam hpe hka ja yang mahtai gaw asan sha re. Mung masa lam nau n ayak hkak ai hkan na ram ma ni mung dai hku sha re, anhte mungdan kaw gaw mung masa re nga nga ma ai. Kaja wa gaw HPAGA YUMGA hte NGA MU NGA MAI lam sha rai ngai ai. Dai majaw, mungdan hpe madu da tim, galaw lu galaw sha lam hta hpang hkrat taw jang, maigan de pru na sha re. Tam lu tam sha lam hte dinghku a nga ngwi nga pyaw lam hpe madung tawn ra na sha rai nga ai.

Mi shawng e tsun ai, lamu ga hpe Karai wa e hpajang da ya tim, madu ai gaw Karai wa nrai mat sai. Hpaji hte hpajang da ai ni a npu e nga ra na rai nga ai. Internet jahpu jaw ra sai, wan jahpu bang ra sai, asuya hpe Tax jaw bang ra sai hte dut ya ai shara kaw mari sha ra sai. Yawng a ntsa e Karai wa nga ai ngu chye da tim, Karai wa hte tinang matut mahkai nna nga lu na lam mi nhku nga ai. Dai majaw, hpaji hte galaw ai ni hte hpaji rau bai htang ra wa sai. Ngai hpaji nchye ai majaw katut sha ni ai ngu ai gaw masha shagu hta rawng nga ai. Hpaji chye mayu ai hkrai re. Tinang katut sha ai gaw, hpaji nchye nna re ngu ai hpe gaw ndum shamyi kraw e shara la taw nga sai. Karai wa e n yu nna gaw nre, nchye nna she re, dai majaw Karai wa lajang ya na hte ngai nan lajang la ai gaw grau manu nga ai. Dai majaw, Modern prat hta, yu maya hkai lu hkai sha ai prat kaw na jak hte hkai sha ai de gayin du wa sai. Hpang daw de gaw, jak hte hkai ai nrai, jak hte galaw ai lu sha she sha ra mat sai.

Mungkan ga hpe Karai wa hpan da tim madu ai gaw hpaji chye nna sut su ai shinggyim masha ni rai nga ma ai. South Africa na Desmontutu (Desmond Tutu) Anglican Bishop, Noblepricewinner wa tsun ai, 'shan hpraw ni sa nna hkristan shatai mani ai, anhte hpe myi di nna akyu hpyi na sharin ya nhtawm, anhte mi di let kyu hpyi ngut nna myi hpaw dat yu yang, anhte a lamu ga yawng hkra shanhpraw ni hkrai madu la taw nga masai' nga ai. Ndai lam ni hpe Modern prat kaw she byin lai wa sai. Anhte amyu ni kaw pyi garai ndu shi ai ngu na kun nchye ai.

Postmodern prat gaw, ndai Modern prat hta grau tsang ra nna lawan la nga ai. Anhte ni hpa byin nna hpa tai na gaw shingran pyi n gwi mu ai law......raitim, anhte shadu ai makam gaw, anhte hpe dai zawn re ai kaw na Karai wa naw hkye hkrang mawai shaw la dam nhten!!!!!!! nga ma ai.

NEW YEAR Ngu Ai Shaning Nnan

Shaning nnan ngu ai hpa wa ta? hpa hte seng ai kun? kade daram wa anhte a sak hkrung lam hte seng nga a ta?

Labau: BC 2000 ram kaw nna Mesopotamia or Babylon or ya na Northern Iraq, shinggyim ring chying hpang ai shara hta Festival ngu ai poi hpe galaw law rai ma ai lam chye lu ai. Ndai poi gaw, hkai lu hkai sha ai mangai ten hta nlung nnan hkam la ai ten rai na ang sai. Hkru kat wa lu na nhpang, sak matut hkrung lu na ginjang rai nga ai majaw lamu ga madu hpe chyeju dum ai, du hkra ladaw shabyin ya ai wa hpe kungdawn ai hte du na ten hta mung grau hkrak ai hku hpajang ya na myit mada ai masat masa rai na re. Dai majw, Bala hpara zawn re ai nsi nai si sha-awng ya ai Hpara ni byin pru wa sai. Ndai poi ni hpe March shata or April daram hkan galaw law rai ma ai nga ai.  Dai maren, Egutu mung ngu ai ya na Egypt kaw mung March shata hta galaw law re ai nga ma ai.

Raitim, AD 46 du ai shaloi gaw, Roman Emporor Gaius Julius Caesar (Master of Italy) kaw nna, ya na January shata hta shaning nnan galaw na bai lajang kau dat sai nga ma ai. Dai gaw, Roma hpara rai nga ai Janus ngu ai man lahkawng kap ai nat hpara a mying rai nga ai. Myiman maga mi shaning dingsa hpe yu, maga mi gaw du na shaning nnan hpe yu rai u ga ngu ai lachyum la nna dai hpara a mying hte lakap nhtawm, January ngu ai byin wa sai. Nkau mi gaw Gregory year mung tsun ma ai. Ndai shaning masat ai hpe Yesu shangai wa tim n gram kau da wu ai. Dai majaw, Hkristu shaning hta raitim mi na hku naw hkan nang nga ai.

Amyu shagu hta shaning nnan ngu ai nga ai. Miwa, Kayin, Myen hte Asuya Calenda nga nna Myen mung kaw shaning nnan 4 nga ai. Jinghpaw Wunpawng amyu ni kaw mung nga ai. Dai gaw, October hta ang nga ai. Nlung nnan sha hpang ai ten re. Nlung nnan gaw moi de October kaw shaloi yi mam myin ai ten re. Hkama yi ngu ai Yi Nu Yi kaba gaw loi mi hpang hkrat tim, shaloi yi ngu ai gaw loi mi jau ai. Mam nnan sha ai ten hta Nmi htu sha ai gaw, shaning nnan a namchyim kaba rai nga ai.

Nmi ngu ai hpa ta? Mam ni garai nmyin shi ai ten e di mayut nna kabaw or gangau ai hte htum hta htu dat ai shaloi, n gu nre ai sha Nmi ngu ai byin wa ai. Kalang ta sha yang kya nna nam chyim rawng ai. Dai hpe shanam hte jum hte htu dat ai shaloi, nsam tsit tsit re ai n gu tum shakya ni byin wa nna, Nmi htu sha ai ngu ai rai nga ai.

Chyum Masa: Chyum laika hku yu ga nga yang daw masum hku mu lu na re. 1. Nlung nnan sha ai masat, 2. Egutu kaw na lawt wa ai masat hte 3. Yesu a hkam la ai sharin acyin la hta mahta nna sawn yu mai nga ai.

1. Chyum laika a shawng shawng daw hta Ka-in hte Abela a hkungga Karai Kasang kaw nawng ya ai lam gaw Festival byin wa sai. Dai majaw, laning mi a nsi nai si hte chyeju shakawn ai lam hta Karai Kasang a ra sharawng ai hte nra sharwng ai hpe daw dan ai ten rai nga ai. Dai majaw, kaja tim n kaja tim, Karai Kasang ra sharawng ai byin  wa hkra gaw shinggyim masha ni myit ra wa sai.

2. Egutu kaw na pru wa ai aten hpe shalai wa ai poi hku Yuda masha ni shaning shagu galaw ai. Shanhte a shaning nnan gaw amyu nnan gaw de hpang ai ningdaw langai rai nga malu ai. Dai hte seng nna, Yuda ni a shaning hti ai hte nhtoi hti ai lam gaw ya na Calenda hte shai ai lam mung nga nga ai. Shanhte mung, Lamu kap shata or Luna calenda hku yu ma ai. Lani mi ngu ai nhtoi gaw jahpawt jan pru ten kaw nna, shana jan shang ten du hkra  sha re. Dai hte maren, shata mi ngu ai mung nhtoi 29.5 sha rawng nna, laning mi hta nhtoi 354 rai nga ai.Masha si yang, dai shani lup ra ai or jan garai nshang yang lup ra ai ngu ai gaw, hpang shani ngu ai hpe ndu shangun mayu ai lam rai nga ai.

3. Yesu a shaning nnan gaw shani shagu hte aten shagu re lam tsun ai. Dai gaw masha ningnan tai nga na lam sha re. Hpawt ni ngu ai hpe mung hkum tsang, mani ngu ai hpe mung hkum myit , ya ngu ai byin nga ai aten ladaw hpe chye na nna hkan sa nga mu [Mahte 16:2-4]. Du wa na ten hta hpa byin na gaw, nanhte hte nseng ai. Ndai prat na lam hpe chye yu ginhka nna hpa galaw ra ai hpe dum mu; nga ai rai nga ai. Ntsa malen u ni hte prang na hkalaw pan hpe gasi madun nna mung shadum da sai. Ndai lam gaw, shaning nnan, dingsa ngu ai hte shai wa sai. Asak hkrung lam hte kapyawn ai machye machyang lam rai wa sai.

[Shakawn kungdawn 8:5] hta shinggyim masha hpe Karai Kasang hta loi hprut di nna hpan da sai nga ai hte gindun nga ai. Dai gaw, hpaji rawng ai hku nga mu, nga ai rai nga lu ai. Wisdom ngu ai hpaji hte nga jang Karai wa hte loi hprut re ai power atsam hte hpring na rai nga ai. Shaloi, ndai power hpe anhte ni gara hku lu na?  power gaw knowledge re, knowledge gaw power re, nga nna Beacon [1561-1626] tsun ga ai.  Ndai power lu na matu action ngu ai magam bungli hte kapyawn nga ai. Magam bungli gaw sharin la ai machye machyang hte kayau nga ai rai nna, dai machye machyang gaw mungkan a makoi magap nga ai arai ni hpe mu lu na lam rai nga ai. Dai arai ni hpe mu lu ai ni gaw, hpaji rawng ai ni tai nna hpaji dai gaw magam bungli hte hkrang shapraw dat ai shaloi, power ngu ai byin wa sai. Dai power gaw Karai Kasang hte loi hprut re ai shinggyim masha power rai nga ai.

Dai majaw, Yesu ra ai gaw, du na shaning ting hta ngwi pyaw lu uga myit mada nga na malai, ya ta tut sak hkrung nga ai ten hta power hta nga lu na, chye chyang ai hte hpring nna Karai Kasang hpan da ai shawng na marai atsam hte kup tsup nga na ra nga ai. Hkristan tai ai ni teng sha hkawn hkrang da ra ai Karai Masa langai rai wa sai. Raitim, Hkristan ni gaw, myi hte mu lu ai magam amu ni hta dam wam taw nga ai. Dai dam taw ai gaw, Pawlu a sharin achyin ai Socialogical practise hta dam nga ai lam rai nga ai. Hkristan sak hkrung lam gaw Karai Kasang a yaw shada ai hte Yesu a htet da ai lam nre ai sha, Kasa Pawlu a hkang da ai sak hkrung lam hta madung rai wa sai.

Dai gaw, shada chye na rap ra ai shinggyim wuhpawng hpe tsawra myit ngu ai hte gaw de na ngu ai rai nga ai. Dai majaw, Yesu tsun ai, 'Na a htingbu wa hpe na a hkum hte maren tsawra u' nga ai hte, Hkristan masha ni a makam masham lam hta tsaw dik ai ga kanu tai wa sai. Shada ntsaw ra lu ai wa a matu Hkristan sak hkrung lam hpe n madu lu nga ai. Hkristan sak hkrung lam hta nhkawm nsa ai wa gaw, Karai Kasang hte tsan gang na lam byin wa sai. Ndai lam gaw, Karai Kasang ra ai lam re ngu nna Pawlu a sharin achyin ai hte jahkum shatsup da sai rai nga ai law...

HAPPY NEW YEAR 2010, LONDON

Antichrist Movie Trailer 2009 1/10

Antichrist Movie Trailer 2009 2/10

Antichrist Movie Trailer 2009 3/10

Antichrist Movie Trailer 2009 4/10

Antichrist Movie Trailer 2009 5/10

Antichrist Movie Trailer 2009 6/10

Antichrist Movie Trailer 2009 7/10

Antichrist Movie Trailer 2009 8/10

Antichrist Movie Trailer 2009 9/10

Antichrist Movie Trailer 2009

Karai Hpe Tam Mu Na Yak A Ni?

DAW I

Nbung hkat ai shinggyim masha ni a mu mada, chye na hkam la, hkawn hkrang ai kraw dung makam shai hkat ai zawn; kam sham ai hte Karai hpe chye na hkawn hkrang la ai lam mung nbung nga ai. Chyum Jawng lung ai shaloi, Systematic Theology ngu ai sharin la ra ga ai. Dai gaw Karai Kasang ngu ai hpe mungkan ting chye na hkawn hkrang da ai (world view) hku nna mu la chye la na lam rai nga ai.  Dai Karai a lam hpe chyum laika kaw ka da sai hte bai shacyaw nhtawm sharin la ra nga ai.  Kalang lang gaw chyum laika hta rawng ai yawng hpe hkan sa na n gun dat ai nga yang Karai Kasang hte tsan gang wa lu ai. Bai chyum laika hpe nau nsawn ai sha sak hkrung lam hta Karai hpe htai la yang mung mai tsan gang mat nga ai. Chyum laika hta chyu npawt tawn yang mung, anhte sinpraw ga na ni gaw Karai Kasang hpe chye na yak  na lam ni nga nga ai. Karai ngu ai wa hte seng ai amu magam lam, myit mang lam, tinang a sak hkrung lam hte matut la lu hkra gaw chyum laika kaw npawt nna she bai hkan nang ra rai nga ai....

There is a Christmas without Christ

 

 

 

London Kachin Christian Fellowship Christmas

Christmas without Christ in London

 

 

 

 

Karai Hpe Tam Mu Na Yak A Ni?

DAW II

Dinghpring ai lam gaw Karai Kasang hta sak hkrung ai lam re ni? (or) Hkristan sak hkrung lam gaw Karai Kasang ra sharawng ai sak hkrung lam ngu na kun, ndai daw lahkawng hta bai matut myit yu na ga saw dat nngai. Ndai ga baw hta nshai ai zawn nga tim, dinghpring na hte Hkristan tai na ngu ai lam lahkawng hpe dingdaw nna myit yu na lam rai nga li ai. Hkristan majing gaw ndai lahkawng yan re ai nga ai ni mung nga na re. Chyum laika sakse hku nna, Karai Kasang a shabyin ai lam hpe ka da sai Israela labau hta mahta nna mung myit yu ra na ang wa sai....

X Factor Singing Competation Winner 2009

">

X Factor Singing Competation Winner 2008

X Factor Singing Competation Winner 2007

X Factor Singing Competation Winner 2006

XFactor song competation winner 2005

Mau Hpa Mabyin Kun

Koran verses 'appear' on skin of miracle Russian baby
Published: 12:27AM BST 22 Oct 2009
Telegraph.co.uk

A "miracle" baby has brought hope to people in Russia's mostly Muslim southern fringe who are increasingly desperate in the face of Islamist violence.


Thousands of pilgrims queued up this week in blazing sunshine to get a glimpse of 9-month-old baby Ali Yakubov, on whose body verses from the Koran are said to appear and fade every few days.

Pinkish in colour and several centimetres high, the Koranic verse "Be grateful to Allah" was printed on the infant's right leg in clearly legible Arabic script this week, religious leaders said. Visiting foreign journalists later saw a single letter after the rest had vanished.

Related Articles

*
Banned politician Geert Wilders brands Gordon Brown a coward
*
Whatever happened to free speech?
*
Taliban kills Afghan governor's 20 bodyguards
*
Koranic verses on the duty to kill
*
Ralph Fiennes in Chad

"The fact that this miracle happened here is a signal to us to take the lead and help our brothers and sisters find peace," said Sagid Murtazaliyev, head of the Kizlyar region about 100 miles north of Makhachkala, the sprawling Dagestani capital on the Caspian Sea.

"We must not forget there is a war going on here," he told Muslim leaders who had invited the press to witness what they claim is a sign from God.

Islam in Russia is widely believed to have originated in ethnically rich Dagestan, where 3 million people speak over 30 languages and whose ancient walled city of Derbent claims to be Russia's oldest city.

A spate of recent suicide bombs and armed attacks on police and security services in Dagestan, Ingushetia and neighbouring Chechnya, where Russia has fought two separatist wars, has shattered a few years of relative calm in the North Caucasus.

Up to 2,000 pilgrims come daily to see the blue-eyed baby, whose pink brick house has become a shrine.

Green satin flags mark the way to the baby's modest family home in Kizlyar, a small town of lime-coloured mosques, cornfields and dirt roads whose dust bellows into the sky.

Dagestan's omnipresent armed police patrol the house while imams change photos of Yakubov's arms and legs covered in Arabic script from previous episodes to both jubilation and wails from the bustling crowd.

They say the fact Yakubov's 27-year-old father Shamil works in the police force - a regular target by militants - is proof of divine intervention.

Sayid Amirov, Makhachkala's influential mayor who has survived around a dozen attacks on his life since the mid-1990s, interpreted the recent buzz around the baby as a warning.

"What happened here is indeed a miracle, but this should also be a message to not take religion too far," he told reporters.

Authorities say Islamist extremism is as responsible for the growing violence as widespread poverty, and experts add the insurgency is also recruiting foreign al-Qaeda militants who seek an Islamic state in the north Caucasus.

Holding up his right foot where a single Arabic letter remained from the latest episode, Yakubov's 26-year-old mother Madina said she had no doubt the verses - which first appeared two weeks after birth - were connected to extremism.

"Allah is great and he sent me my miracle child to keep our people safe," she told Reuters.

Though divine "miracles" are common in Christianity - such as weeping icons and stigmata, bleeding wounds in the hands and feet similar to those of Christ - Islam rarely reports them.

World View on Young Cry

Young means 15-25s old. These youngs are post modern children whether they live in developing or post develope country. Their cry into the face of church in twenty first century margins was that of young culture and their psycho-social narratives.

Christian churches are blindly claim that young peoples are far away from church and their attitutes and mindset was unconstructive. In fact, their Spirituality was not constructive in the way of church was doing. Young peoples, their sense of life means as the interactive with the aray of stimulise and driven by images such as films, musics, videos, music dance and communication and technologies rather than having a sense of life in the frame of church structure culture.

Their sense of life is to be 'happy' as happy midi narrative. This narrative live out with me, mine, friends and family rather then a sense of community or church or society. This is life issue focusing on own affairs. They are deeply feeling empatatic sensitive ethical human beings. But they live their narrative out midi scales. This is not about structure and justice, not about polictics and religion. It was 'post christians' character (post christians means they are not a christian)but aword that was calling Jesus, oh God comeup from their mouth in every minutes. That was predicted as Jesus said 'you will not see me even you call my name'.

The purpose of life is me to be happy. How I become happy is by being, truth my self, being in relationship, authentic relationship and having the support and unconditional support family and my friend. It is invisible base line support but it was deep sense of life for them.

Believe is not about unseen rather your friend and family to be there for you. Their worry is not about future life but about present being inperson such as depression, unpopular, loneliness and unattractive. They are not worry about what will happen life after dead. But not friends, not popular and loneliness is their self-image in the popular arts.

Religious organizations and church leaders do not aware about what happening on youngs culture. Church is running as a structure, as a culture, as a denomination group but now church is become empty and religious leaders are facing with empty arms. What shall we do next. Do we need to change from the way church was doing in the past? or what methodology and psycho social narrative will fit and fix the word of God with them in present culture forms.

Church leaders are need to make them disciple through Relationship, authentic relationship, friendship, caring, mentoring and soul frienship emerge with missional approach in twenty first century. Listen to them, live with them, recognise them and value them then call them out and interpret the word of God that would work through their lives.

It is not an essay way of practice for church leaders. To set out new ways to interpret and reflect a sense of theological function on Jesus' love your neighbouhood. Who are your neighbour? Study a good smaritan. Keep going.

The World will end in 2012, December 21

Du na November 13, 2009 ya shani England mungdan kaw madun hpang na rai nga ai sumla hkrung End of the World 2012, nga ai hpe Bum Sinwa Karai Masa kaw nna grai myit lawm nga ai. Kaja wa byin na nbyin na kadai nchye lu tim, ndai sumla hkrung hpe Mayan Calendar a tawt sawn shapraw ai mahtai hta shamyet nna kayet da ai rai nga malu ai.

Harald Kloser a sumroi hpe Director Roland Emmerich hte manang ni, Columbia pictures kaw na gayet shapraw ai rai nga malu ai. Majoi yu pyaw chyai na sumla hku rai timung, Mayan calendar hpe npawt tawn nna mungkan htum na hkaw jau ai hpe shabra dat ai rai nga ai. Ndai sumla hkrung hpe yu sharawng ai hta grau nna, Mayan calender ngu ai hpe grau myit lawm wa shangun nga ai.

Mayan calendar gaw mungkan kaw byin nga ai lamang kaji kaba ma hkra hpe tawt sawn shapraw dan lu ai nga ma ai. september 11, Swine flu, Sunami,majan nhpan, hkali hka waw ni hpe mung lu tawt da nna, ya gaw mungkan htum na hpe pyi sawn shapraw lu ai nga nna kam ma ai. Ndai film mung December 21, 2012 hta mungkan gaw htum na or amyu mi hku lak lai nna galai shai mat na ngu ai hpe kam da nga ma ai. Ga shadawn: Moi prat na Dinosaur hte kaba la ai du sat ni si htum mat ai ladaw zawn mungkan ndai kalang bai gayin du wa na, ngu ai lam ni rai nga ai. North hte South gaw East hte West mung mai byin wa ai.

Ndai zawn mungkan htum wa na lam hpe nkau mi gaw lam (7) hta npawt tawn nna sawn shapraw kahtap nga ma ai. Nuclear majan rai na kun? planet ni adawt hkat nna mungkan ndai mung hten lawm na kun? majan kaba byin na kun? Nuclear laknak a daw chyen rai nga ai virus weapon a majaw rai na kun, wan bum kapaw nna nnang nawn kaba wa rai nga kun nga nna mung myit nga ma ai. Gara hku byin wa na hpe hkrak nsawn lu ma tim, mungkan gaw yak hkak ai or hten ai maga de du na re nga ma ai.

Ndai Mayan a tak sawn ai nkau mi hkrak hkrak byin ai lam hpe mung ka matsing da ma ai. Nkau mi gaw second 30 sha shai ai ni, lani mi sha shai ai ni, kahproi kanoi re ai mabyin ni byin ai nga ma ai. Raitim, nkau mi bai tsun ai gaw langai mung njaw ga ai, tsun tim majoi sha tsun shabra nna njaw ai nga ma ai.

Bum Sinwa Karai Masa gaw, lani mi hta ndai mungkan htum na re hpe kam tim, Yesu nan pyi 'ngai nchye ai, nye Wa sha chye ai' nga ai hpe grau kam sham nga ai. Bai nna Karai Kasang a nhtoi gaw nbung laru hte mung nrai, ngoi kadu ai nsen hte mung nrai, dai lam ni yawng lai mat ai hpang bung shi zawn du sa ai,nga nna mung chyum laika kaw ka da nga ai. Shingran laika hku nna gaw, kadai mung nchye ai hku she du na lam mung rawng nga ai. Gara hku mi rai yang rai uga, ndai sumla hkrung hte Mayan calendar gaw mungkan masha ram ram hpe Karai Kasang hpang de bai kayin wa shangun sai kun? ngu na zawn rai nga ai, ngu ai hpe ka matsing da na nngai law....

Masha Hpan Shi Kru (Sixteen Personality Types)

Part II

Shawng daw hta Myers Biggs Type Indicator [MBTI] hpe kadun ai hku ntsa lam tsun da sai. Ndai daw hta gaw loi mi kata lam bai sawk yu ai daw de rai na sai.
Nbung hkat ai ga si lahkawng hkawng hpe ka madun da ngut sai re. Dai ni gaw:

1. Extraversion (E) hte Introversion (I)
2. Sensing (S) hte Intuition (N)
3. Thinking (T) hte Feeling (F)
4. Judging (J) hte Perceiving (P) ni rai nga ai.

(E) ngu ai masha ni gaw, masha kaga hte n kanawn yang nnga lu na daram re. Kaga hte hkrum ra ai kanawn mayu ai, hku hkau mayu ai. Dai hte maren (I) ngu ai masha bai rai jang tinang hkrai nga mayu ai, masha kaga hte shuk shuk shak shak gayau kaya nau nkam ai. Dai majaw nbung hkat ai yan ngu nna tsun ai re.

(S) ngu ai masha hpan mung, hpa hpe raitim details, practical, facts ngu ai kam ging ai ginjang langai ngai nga jang she hkap la chye ai masha hpan rai nga ai zawn, (N) ngu ai hpan mung, myit sawn yu ai [imagination] du wa na hpe tau hkrau myit sumru ai [Future], galai shai ai hpe tsaw ra ai [change] ni lawm nga ai.

(T) ngu ai hpan mung, galoi raitim baw nu hte sawn dinglik yu ai, yaw shada ai lam tawn ai, [objective, justice, cool, impersonal, anaylyse, principle] ni lawm nga lu ai. Dai hte maren, (F) ngu ai hpan gaw, tinang kaw nna hpang nhtawm bungli hpang mayu nga ai. Hkam sha ai, lanu lahku ai, de n gun dat nga ai, [heart, subjective,harmony, caring, personal, values] ni hpe madung nga ai.

(J) ngu ai hpan mung, hpa hpe raitim hkrak hkrak galaw mayu nga ai. [Judgment, organised, structure, control, decisive, plan productive] ni hta n gun dat nga ai. dai hte maren, (P) hpan bai rai jang, hkrum hkrum ra ra, dan dan dawng dawng, kaja ai hku chyu hkap la mayu nga ai,[flexible, flow, openness, spontaneous] hpan rai nga ai.

Raitim, masha hpan ndai ni gaw sharin la chye chyang wa ai hta hkan nna, type ngu ai galai mat wa chye ai. Ga shadawn: myit machyu chye ai kyang kaw nna, yawng hpe tau hkrau myit ya chye ai de gale du wa lu nga ai. Dai majaw, chye da nna hkaja jang gaw masha shagu a kyang lailen ni hpe jashai la lu nga ai.

Masha hpan garan nna chye lu ai gaw hpaji ninghkring ni a sak hkrung lam hpe shingkang jat ya nga ai. Karai Kasang kaw na Gifts ngu ai shaman chyeju mung ndai masha hpan hta hkan nna kaning re ai masha gaw hpa baw amu hta shaman chyeju hkam la mai ai lam dan leng wa lu nga ai. Ga shadawn: Introversion ngu ai tinang a lam hpe grau myit ai wa gaw hpaga yumga hta maji na hte mahkawng na, amyat myit na gaw ang nga sai. Raitim, hpaga ga ai hta Extraversion ngu ai kaga ni hpe madung dat ai rai jang gaw Introversion hte loi mi shai ai lam nga na rai nga ai. Dai rai yang, kaning re ai masha hpan gaw hpaga yumga hta htuk manu dik rai na ta? gara mung htuk ai ngu ga, ginra masa hte makau grup yin hta mung bai yu rai yang, grau htap htuk ai wa hpe shi a shara hta hkan nna, galaw shangun ra na ang nga ai.

Makam masham hta nga yang, Introversion ni gaw Sasana galaw yang gara hku galaw na a ta? dai hte maren Extraversion gaw tara hkaw yang hpa baw ga baw ni hpe grau mahta nna hkaw chye na a ta? sara nkau mi hkaw ai mungga ni hpe shingran yu yang ndai lam ni grau dan leng na re. Malawm magawm hkaw ai ni gaw galoi mung dai hku hkaw chye nna, nau wa ndam lada ai hku chyum laika hpe madung tawn ai ni gaw galoi mung dai hku hkaw chye ai. Dai majaw, Wenyi hta n gun dat ai ni hte Social ngu ai amyu lam, kanawn mazum lam hten na tsang ai sara ni a tara hkaw ai lam ni mung galoi riatim dai ga manaw hte sha hkaw chye nga ma ai, ngu ai lam ni hpe sawn yu, dingdaw yu lu na matu ka matsing da nngai law....

Masha Hpan Shi Kru (Sixteen Personality Types)

Myers-Briggs Type Indicator [MBTI]nga jang sinna ga na masha law malawng chye na ai hkrai re. Ndai hpe myit hpaji kung kyang ai Swiss Psychoanalyst Carl Gustav Jung[1921-1971] lajang da sai hpe dai ni du hkra Sinna masha ni jai lang nga ma ai. Mungkan masha law la tim, garan ginhka nna yu dat ai shaloi gaw, hpan (16) hta n jan ai hkrai rai nga ai. Ndai zawn shai hkat ai lam hpe garan nna mu mada chye ginhka lu na matu gaw, galu galang sang lang dan ra nga ai. Raitim ahkyak ai daw lahkawng hpe daw garan nna ka matsing da mayu nga nngai. Company amu hta mi rai rai, nawku hpung kaw mi nga nga, shinggyim wuhpawng hte kanawn ra wa jang, masha hpe garan ginhka nna chye na loi na matu hte chye na hkat nna hku hkau kanawn mazum nga lu na gaw ndai masha hpan (16) hta madung nga ai.

Ndai ga baw hta lawu na nbung hkat ai ga baw matsat (8) hta mahta nna kadun ai hku tang dan da na re. Myit lawm nna chye mayu ai wa a matu matut hka ja la ra na ang ai.

Four Scales ngu ai, yan mali hta gabaw matsat rawng ai lawk lawm nga ai. Kaji ten e u htawt htawt ginsup yang mahkret da ai kata kaw sha mai ginsup ai hte bung nga ai. Loi mi chyam yu ga le.

Extraversion (E) - (I) Introversion
Sensing (S) - (N) iNtution
Thinking (T) - (F) Feeling
Judging (J) - (P) Perceiving ni rai nga ai.

Ga shadawn: E hte I kaw na langai lata u. Ndai lam yawng gaw myit kata e byin ai lam ni hkrai sha re.

E- Extrovert- Access to people, tinang hta myit shau shi shap yang, npyaw nngawn byin ai zawn re ai ten hta n gun lu la na rai yang makau grup yin shinggan de sa nna n gun awai chye ai, manaw manang hte hkrum jahta nna n gun la chye ai, kaga masha ni hpe tsun dan kau nna myit shakawp la chye ai masha hpan rai nga ai. Dai hte maren:
I- Inrovert, ngu ai masha hpan ni gaw lahta na zawn hkrum hkra wa ai shaloi, tinang hkrai shim ai shara or nga pyaw dum ai ginra kaw kadai hte mung nkam hkrum ai hte tinang hkrai n gun la, n gun awai rai chye nga ai. Ndai hpan lahkawng hta shamyet nna lawu na daw ni hpe mung loi li shai hkat ai hta hkan nna bai myit shacyaw sawn tawt da ai Myit Hpaji Mu Jut, Psychometric rainga ai.

S hte N kaw na mung langai lata u. Shiga na lu ai hte seng nga ai.
S-Evidence. Shiga langai na jang teng nteng naw sagawn nna she kam chye ai akyang.
N-Possibilities. shiga langai na jang mai byin na re ngu kalang ta kam chye ai akyang.

T hte F kaw na mung langai lata u. Daw dan ai lam hte seng nga ai.
T-Truth. Tengman lam hpe madung tawn nna jeyang daw dan chye ai akyang.
F-Homony with others. Masha kaga hpe agam chye ai, kaga wa machyi mat na tsang chye ai akyang.

J hte P kaw na langai lata u. Tinggyeng sak hkrung lam hte seng nga ai.
J-Control. Tinang a lam hpe hkang chye ai, plan jahkrat nna sak hkrung chye ai akyang re.
P-Keeping option open. Mabyin hta hkan nna flexible, htingram la chye ai akyang re.

Ndai gasi (8) hta na, group langai na langai rai yang, ga si mali lu na sai.
Ga shadawn: Yan langai kaw na E-I hpe I lata ai ngu ga, I
Yan lahkawng kaw na mung S-N hpe N lata ai ngu ga, N
Yan masum kaw na mung T-F kaw na F lata ai ngu ga, F
Yan mali kaw na mung J-P kaw na P lata sai ngu ga, P Nang gaw INFP ngu ai masha hpan rai nga sai.

Ndai hku nna masha hpan (16) du hkra garan da nga ai.
Rai sa, INFP gaw kaning re ai madang nga ai wa rai ta? Shi gaw 3.7% madang sha re.
Tsaw dik gaw 18.4% rai nna yawm dik gaw 1.0% rai nga ai.

INFP masha hpan gaw, ga nau n shaga ai, mahtai jaw chye ai, myit wawn nna sawn chye ai. Shinggyim nau na daw jau hkat chye ai. Hpa hpe mung manu shadan nna atsawm hkrak hkrak rai galaw chye ai. Kang ka ai, shi a shara hte shi hkrak hkam la chye ai zawn, masha kaga hpe mung manu dawdan chye nga ai. Galoi mung myit nyan let nna mai byin awngdang na lam hpe shawng mu chye nga ai. Masha kaga hpe chye na ya ai hte karum shingtau ai hta myit n gun grau dat chye nga ai, ngu ai lam ni lawm ai.

Nang myit lawm yang, na a myit hpe nang sawn nawn ai hku lata nna ga si mali hpe command kaw ka bang da yu u, kaning re ai myit masa hte kyang lailen nang kaw nga ai kun? gara daw koi gam ra nna gara daw gaw n gun kya nga ai kun ngu ai hpe nang chyu nang chye la lu na re. Na a lam hpe rau ai aten hta hkan nna bai ka shana dat ya na nngai law.
Mai byin ai lam ni gaw: Nang gaw, ISTJ, ISFJ, INFJ, INTJ, ISTP, ISFP, INFP, INTP, ESTP, ESFP, ENFP, ENTP, ESTJ, ESFJ, ENFJ, ENTJ ni kaw na langai ngai rai na ndai. Nlaw htum tinang a lam hpe tinang chye da lu na gaw grau madung nga ai nrai ni.