Galai Wa Nga Ai Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Woi Masa

Tsaban 21 a Buga Hpung Sasana hpe myit wa ai shaloi, Ningbaw ningla ni a sat lawat hte byin nga ai hta hkan nna, buga hpung woi masa hpe naw jahta mayu ai. Jinghpaw Wunpawng hpung shingwang kata Hkalup Hpung, Kathawlik, Shanglawt, Ingalikan (Anglican) kaga Evangelical hte Fundamental ni yawng hta shingdu labau masa loi bung nga ai.

Mungdan kata dinghku majan garai nbyin yang na mabyin; Mungdan kata dinghku majan nsin sin ai ten na mabyin; Simsa lam la ngut ai hpang na htoi pru wa ai ramma ni a ningmu ni gaw shada matut hkat timung, myit mang sumru ai lam shai la nga sai.

Dinghku Majan
Mungdan Dinghku majan garai nbtin shi yang, Hpung kata hta, Rev. Dr. Lahtaw Gum Se tsun ai, "laika hpaji jawng ni law law hpaw nna tinang madu laika sharin, hkai sun hte galaw sha lam hta hkindu matsun prut ai zawn lani hte lani hka jaw nna bran wa ai hkai nmai hpa, Wunpawng sha ni a gam maka tsawm htap wa ai masa", Hkam kaja lam tsi rung ni, matut mahkai lam ni dai aten e sak hkrung wa ai ni mu kau dat na masai.

Mungdan dinghku majan kata du shang wa ai hte rau, jawng ni nnga mat sai, mare kahtawng ni dumbri dumbra rai mat nna, n gaw htawt, dinghku masha shamat, lam mahkrai di, tsi hte jum nlu sha, shangai wa ai ni ngai zawn kaji hkak hkak, hpaji nlu sharin rai sai. Mare kaba de nga ai ni, yi sa lekmat lang, porter hkan na nkam nna hprawng, dinghku kata dap lum hkra nlu yup ai shaning law law rai nna, ana ahkya amyu myu hte gasat hkat nga ra ai majaw, asak hpe lahpaw hte hkayawp da ai hpa rai nga sai. Dai aten hta, woi awn la na masha, kanu kawa tai ya ai wa nnga ai zawn buga ni shara mi kaw mare de dat, htawt mat wa, bai shara mi kaw de, nat kau ya re ai gaw, ndai laika ka nga ai BUM SIN WA pyi dum nta shamat, myen hprawng hprawng nna nta kaw n yup ai prat hti pyi ndang sai.

Bai mare kaba kaw nga ai shaloi gaw, uphkang ai ni nga ai shara shagu hkan, mawdaw kaw nna yu nna lam hkawm, lagaw leng, dumsu leng hpa leng mi jawn jawn yu nna lagaw hku hkawm ra ai shara hkrai rai nga ai. Lagaw leng jawn ai ni gaw ginshang daram tsaw ai kaw kawa tawng nda ban di pat da ai lam hta gum nna lai ra ai hpe hkrum hkra sai ni yawng adum nga na sha re. Grau nna Jinghpaw mung daw hta law la nga ai. Myitkyina mare hte ya na Nawngnang chyum jawng lapran pyi Dap Kawng hku nga yang, shara manga kaw yu hkawm ra nga ai.Raitim, dai ni na ramma ni dai lam tsun dan yang mau mwi hkai hkai ai she shadu nga na masai.

Buga Hpung a Amu
Buga Hpung hku nna gaw, dai zawn dumbri dumbra rai hkawm nga ai ni hpe gawan lu ai shara gawan, ndu lu ai shara ndu, Danai, Dabyi, ga de gaw byin wa ai amyu mi rai hpung mung n gun nmai dat, tara hkaw sharin achyin hkawm yang mung rawt malan tara shadu ya re ai majaw, sha kawan zinlum ai kaw aten ram ram ma sai rai nga ai. Gawan sara ni du yang kabu ai gaw hkum tsun sa, anhte 1990 hkan hkawm ai Campaign gaw buga masha ni hpe kabu shangun ai, myi prwi katsut ai hku pyi chye na kau dam ni ai. Anhte du ai kaw lamu kasa ni du ai hpa hkap tau hkalum la nga ma ai.

Simsa Lam a Shingnip

Mungdan simsa lam lu ai hpang ndum shamyi hkawm sa loi mat ai, lagaw leng, mawdaw jawn ai kaw nna gaw n yu hkawm ra ai hte hpawn, buga hpung ni hpe yu jahproi dat ai shaloi, sun hkyen da ai nhkraw shi yang nat da ai zawn, gara kaw na kaning di hpang na pyi yak mat sai. Raitim, hpung sara ni gaw zinlum ai ladat hpe sha lang nna rau hpawng de, poi galaw, Campaign hkawm, zuphpawng sha-ang nna zuphpawng hpawng rai nna zinlum nga ma ai. Poi galaw shagu masha n sharam ai du dung nna alum ahkum hte n gun kaba madun dan lu ai hpe ngai shingran amu nga nngai.

Chyum jawng maga yu dat yang, nawku woi awn na shara law law nga ai majaw, buga du wa yang nawku atsawm wa woi awn zinlum lu na matu mahkawn music, chyum laika Ningpawt ninghpawng laika kaw nna Shingran laika du hkra hpe shachyen ya nna gara shara kaw gaw gara laika hti nna woi awn ngu ai hku sharin achyin ya dat sai. Chyum jawng ngut Sara tai nna, mang makoi ai kaw yup kyu hpyi mahkawn, nlung nnan sha ai kaw Hkristmas mahkawn rai woi awn ai ni mung nga ma ai. Shaning ladaw [10] ning laman hta shaning shagu jawng yu ai masha ram ram law nga ai, sara galaw ai ni galaw ai zawn, n galaw ai ni mung tinang du ai shara kaw nhtoi tai nna nlaw htum, dinghku kata na sarama hte Sundayschool sha gaw wa woi lu sai rai nga ai.

Ya dai ni na aten hta gaw, simsa lam la ai hpang tsang (10) awng wa ai ni, chyum jawng bai sa, buga de du wa nna wa woi awn wa ai shaloi, hkaw tsun ai lam, sharin achyin shapan ai lam hta, tsawra zinlum ai hku sha nrai, masha kaga ni hte lahpa shingdaw nna hkaw tsun wa sai, myit mang wa sai. Rai yang chyum jawng kaw shacyen ya dat ai Karai masa hte sha nram wa ai hpe mu wa sai. Dai majaw hpaji hpungjat mayu wa, jawng matut lung ra wa sai rai nga ai. Dai majaw, chyum jawng lung ai ni gaw jawng matut lung na lakang ninggam tawk dat ya ai zawn rai nga ai. Chyum jawng awng pru ai law tim, buga kaw amu gun ai masha nlaw wa na lam ni bai byin pru wa sai.

Maigan de jawng matut lung na nga nna dakan ai ni law kaw na nkau mi sa lu ai zawn nkau mi hta yak hkak ai shada nbung nga ai. Maigan jawng sa lung ai ni mung, chyum masa hte sak hkrung lam hpe yu chyoi la ai shai wa sai. Bai wa nna buga kaw ap nawng gun hpai na matu grai myit tsang wa nga ma ai. Jawng lung ai ten jinghku pai hkra de na ni lam amyu myu hku madi shadaw nna sen tsa kaba ma hkam sharin la ai gaw, buga du wa nna laning mi tup hta mun lam sha lu ai shara kaw jawng lung arang bai htang la na prat tup galaw tim nmai byin nga ai. Dai hta n ga, mi kaw na galaw nga sai buga sara ni hte ningmu nbung ai lam, ta gindun yak ai lam ni mung nga nga ai. Dai majaw law malawng maigan de tinang madu shakut nna du ai ni bai nwa hkraw mat ma ai.

Buga kata kaw mung, matut mahkai lawan wa ai, rawt jat mayu ai hte awngdang mayu ai lam amyu myu ni byin nga ai. Dai majaw, hpaji hta nrai zinlum ai hku woi awn ai buga hpung ni gaw nawku nsa ai masha law wa na lam ni nga ai. Sinlum ai lam hta mung jinghku masa, hku hkau masa ni law nga ai. Wenyi sak hkrung lam zinlum na loi yak nga ai. Buga nkau mi gaw sara hpe hku hkau la ai majaw, jinghku masa hku myi man tau nna nawku sa ai zawn re ai mung nga ai. Ngai du hkawm ai shara hkan san yu ai, dai ni gaw nawku nsa yang gara hku ngu yang sara wa anhte a myi man nmu yang, bai san na ra ai nga nna sa ai mung hkrum ga ai. Sara ni mani hpa tsun lu yang buga masha ni grai pyaw nna grau hkau wa ai.

Ya lahta na kapik kapawk ngu tsun ai daw ni gaw kadun ai hku tsun yang, ban masum lai wa nga ai anhte a buga mabyin labau leng kadun hpe shadawn yu ai ningren (Pe-dan)rai nga ai. Buga hpung hpe woi awn nga ai sara ni gaw ndai masum hpe naw hkrum nga ma ai. Raitim, mungakan hta dai ni hpa byin nga ai hpe gaw nau wa nhkawn ai masa ni nga ai. Ramma ni nawku jawng de nlaw wa ai, kaga hkan sa hkawm nga ai, sharin hpawng amyu myu hkan lung hkawm nga ai hpe gaw gara hku tsi la na, woi awn la na ngu ai hpe da sang naw myit ra nga ai. Buga kata sharin hpawng kaji kajaw galaw yu, kaga buga hpung ni hte gayau nna tang du ai hku galaw yu. Raitim, masha shagu gaw jai lang mai ai hpaji lam madun ai hpe ra nga sai. Yangon ga kaw Summit Parkview zawn re ai Hotel hkan, gawk shap nna maigan ni woi awn nga ai nawku jawng mung ramma hkrai sha rai nga ai. Madu nawku jawng de mung ndu yang ra ra nga nna, laban shani jawng lahkawng masum hkan alu sa bang nna Karai mungdan bau nga ai ni law law rai wa sai rai nga ai. Laiwa sai (8) ning hkan dinghku hkan hpung sara hpan amyu myu hpe shaga nna Wenyi lam shakung shakyang la ai dinghku ni mung law law re, tinang madu nawku jawng hta shat nhkru ai ni rai nga ai.

Yak la wa sai Buga hpung a shamu shamawt lam ni hpe bai myit yu ra ai daw gaw ya rai sai, dai kata kaw gara hku jasat sa wa na gaw kung kyang ai sara ni a woi awn jasat ai (Vision)ra nan ra nga sai nrai ni? Sinna mungdan ni hkan mung, nawku hpung hpe galai jashai ding yang rai tim, masha a myit hta zaw! nga hkam sha pyaw hkra nlu woi awn wa masai. Mission-shaped church, fresh expression, Organic church nga myu hku woi awn nga masai. Ya hpang jahtum gaw "Missional Church" ngu ai ladat rai nna, shawng na gabaw ni hkan e tsun sai hte maren, Tsaban 21 a Buga hpung sasana ladat, ngu ai rai nga ai. Ndai gaw woi awng ai ningbaw ni hta grai madung ai. Ningbaw ngu ai hta, chyum jawng lung sai hkrai nre, buga hpung a kam sham ai hpung masha ni a tang du ai shamu shamawt lam rai nga ai. Nawku hpung gaw, dai zawn re ai ni hpe, karum ya na hte madi shadaw n gun jaw karum shingtau ya na lam rai nga ai. Ndai lam tsun yang, buga hpung kaw, lit hkam law law tawn da ai htung mung anhte lu ga ai. Dai lithkam ni hta madung na kun, structure ngu ai uphkang masa hkrang hpe manu shadan na kun, kam sham ai masha shagu wang lu wang lang hkaw tsun na ahkang jaw ai ladat rai na kun ngu ai gaw atsawm sha chye da ra nga ai.

Dai majaw, Tsaban 21 a Buga Sasana woi awn ladat hta ningbaw ni a shara gaw anhte a buga htunghkring hta shamyet nna jasat ra ai lam mung Karai masa hku mu lu na re majaw tau hkrau hkyen lajang mat wa ra sai hpe shawng shachyen ya dat mayu ai law.

(Madu mahkrawn: Hpung sara ni nta mari ra na kun, mari yang mung sara wa dai buga kaw si hkra galaw sana ngu ai lachyum bai pru, n mari yang mung nta pyi nlu ai sara bai rai).

Tsaba 21 a Buga Sasana Ladat II

Buga Hpung a Sasana Galaw ai Lai Ladat

Tsaban 21 a Buga hpung sasana ladat gaw, Tsaban langai aten hta galaw ai sasana lai ladat (Apostolic movement) hpe kasi la nna galaw ai lam rai nga ai. Kam sham ai masha ajet shagu gaw sakse hkum ni tai na, kaga masha ni hpe sakse hkam ai hku nna sasana galaw na, dai sakse hkam ai lam gaw, tengman ai Madu a lam sha nrai, dai madu hpe hkap la kam sham sai kam sham masha ni a a sak hkrung ai lam manawt dingsawt ni, si mani ai hte tsawra kanawn mazum ai lam, gam jaw gam ya ai hte matsan dum lama ai lam ni dan dawng wa ai hte hkristan ngu ai ni a asak hkrung shamu shamawt ai lam dai nan sakse hkam ai sasana rai nga ai. Dai majaw hkristan hkum dingdek gaw sasana galaw ai marai hkum ni re, ngu ai lam hpe hkrang shapraw sa wa ra na lam rai nga ai.

Tsaban 21 kaw nga nga ai shinggyim wuhpung wuhpawng ni hta byin nga ai daw hka lam gaw, shawng na hte nbung shai la nga ai. Kaga hte gayau kaya asak nkam hkrung wa ai, tinang chyu nga mayu ai, tinang langai a ra ai hpe manu shadan ai, htingbu ni hte kanawn na malai tinang hte sat lawat bung ai ni hte lata kanawn ai, asak pang garan nna group byin wa ai, hpa lap lu manang, ga sa manang rai nna myit mang hkrum ai manang ni hte sha kanawn ai, madang utsang garan wa ai, lu galaw, lu sa, lu sha ai ni hte sha rau lu rau sa amu bawng ai ni byin wa ai. Sara ni nga yang sara ni hkrum, hpungtau ni hkrum, La ni hkrum, Num ni hkrum, kayau na grai yak hkak mat wa ai. Kadai kade e mung garan dat ai nrai, dai hku shi hkrai shi byin wa ai gaw Tsaban 21 a byin nga ai laru, tung nga ai hka, ahpawt nga ai nbung, ja nga ai jan, htu nga ai marang rai nga ai. Kadai mung koi yen nlu rai nga ai. Dai majaw Hkristan sak hkrung lam gaw chyum laika na hte shai wa, tsan wa nga ai majaw, npawt nhpang lai ladat hpe bai nhtang yu nna hkrang dagraw la ra sai rai nga mali ai law

Buga hpung a sasana ngu dat ai shaloi, yawng dawdan nna jawm galaw ai sasana ginra hpe shingran mu na loi ai. Raitim, htingbu kaw nga ai ni hpe galaw ra ai lam gaw ndum shamyi rai nga ai. Dai majaw, kam sham ai ni hkum dingdek sakse hkam ai sak hkrung lam gaw ra ahkyak dik ai hkristan malen (balen) rai nga sai. Kam sham ai masha ni hta hpan law law nga ai. Masha kaga hpe sakse hkam dan chye ai ni nga ai zawn, nchye ai ni mung nga ai. Dai majaw Buga hpung gaw shani shana sharin achyin ai lam, shalet jahprang ai lam, lam madun ya ai lam, shakung jahpan ai hte, sakse hkam lu ai ni hpe n gun jaw karum ya ai lam hpe ja ja galaw ra na rai nga ai.

Sasana ngu ai hta, tinang a nawku jawng, buga hpung de sa wa na matu yaw shada ai nrai, masha shagu dai tengman ai Karai a magam bungli hta dinghpring ai hku Karai Kasang a mungdan hpe gara hku daw jau na, ngu ai gaw ahkyak nga mali ai. KBC mungkan hta Karai Kasang a mungdan hpe gara hku galaw maden nga ga ta? Kaning re ai hpe ngu na, gara hku hkan galaw ra na nga nna mung san mai nga ai. Karai Kasang a mungdan gaw myi hte mu lu ai lam nga ai zawn, nmu lu ai lam ni mung lawm nga ai. Tengman ding hpring ai lam, tsawra hkungga ai lam, manu shadan hkat ai lam hte karum shingtau shamai shatsai, hkrang shaw jaw lu jaw sha re ai wuhpung wuhpawng, manang wa lu la na akyu hpe tinang a matu zawn, machyi nga ai wa hpe shalan shabran na hte wenyi hta matsan mayan rai nga ai ni, bawngdung htawng rawng ai ni, kaw si hpang gara ai ni, myiman nlu ai ni hpe matsan dum karum ya ai lam lawm nga ai. Dik nna nlu karum ai hta akyu hpyi ya ra nga ai law.

Buga madang hku nna shawng myit jasat hpang na gaw, sharin achyin ya na hte kungkyang ai buga hpung masha ni hpe ni nawn ai shara kaw sasana nhpan jung nna sun chye hpang, yi hkyen hpang ai zawn galaw mat wa na lam rai nga ai. Dai zawn galaw ai lam shagu hta Buga hpung sara ni gaw hkan n gun jaw madi shadaw karum shingtau na hte ra nga ai magup sumhpa hpe mung myit sharawt lam shingyan gran nna awngdang wa hkra shakut shaja lawm ra na rai nga ai. Buga hpung sara ni gaw, hpung masha ni a akyu hpyi shaga ai kaw sha aten shama ai nrai, sharin achyin ai hte sansana hta baw bang ai lam nga ra na rai nga ai. Hpung sara ni gaw sari lu re hte maren, sari maga nna lanyan hkawn dan ai nre sha, buga hpung hta sharin ai lam, kam sham ai masha langai hkrai Wenyi n gun lu hkra karum ya ai lam, madi shadaw tau ya ai lam hte sharin shakrai jahkawn shakra ai amu hpe mung a galaw nga ra na rai nga ai.

Sari hpe yu nna sumraw buhpun nna shingkang dat hkawm nga yang gaw, Yesu tsun ai Hparashe ni hpe zawn ngu bai tsun na rai nga ai. Hparashe ni gaw hpung masha ni jaw ai sha nna tara shadik nga ma ai majaw, Yesu kachyi mi muk n gun jaw ai lam nnga ai. Dai ni na hkristan ni hta dai hku nrai, Kam sham ai hta ngang kang ai masha law law pru wa na hpe ari ahpri shakut nna sharin achyin lam madun nga ra na ga ai.

Buga a sasana gaw sakse hkam hkawm ai hte gaw nngut shi nga ai, woi awn na ni a kung kyang ai machye machyang hte zai ladat ni mung naw shaw bang lawm ra nga ai majaw hpang na lang hta, Buga sasana ladat ningbaw ni a zai hpaji lam hpe bai jawm myit yu ra na ga ai.

Tsa ban 21 Na Sinna Mung Hkristan Ni a Shingnip Shingna

Tsa ban law law wa 98% Hkrsitan tai nga sai England mungdan gaw lai wa sai 1970 jan, Mungkan majan II wai ai hpang kaw nna gaw ginhtawng ta na hka shi kasha hkam sha ai zawn nawku sa masha lani hte lani hprut hprut yawm yawm rai nna nawku hpung ni hta n gun yawm hpang wa sai gaw ya dai ni tsaban 21 de raitim nhkring ai yawm ding yang rai taw nga ai.

Raitim mungkan a man hta gaw, Hkristan mungdan she rai ga ai nga nna kajai gumhkawng shakut nga ma ai. Kaja wa mung shara shagu ngu na wa nawku jawng ni hkrik hkrik hkam hkam tu dung jawng nga ai majaw tsun na zawn gaw rai nga ai. England mungdan kaw 2008 ning hta sagawn lu ai jahpan hku nga yang, nawku jawng 7 hta na manga gaw kade wa nna ai chyinghka la kau ra na madang de du nga sai nga ma ai. Hkristan ni nawku sa ai madang mung 30% nga ai kaw na 12% gaw laning mi hta kalang mi sha nawku jawng de du lu ai nga ma ai. Dai majaw shang wa ai alu gumhpraw hte sasana galaw na hkum tsun sa, jai lang ra ai sara shabrai, dingla shabrai, nawku jawng gram shabrai, nawku jawng kata na galaw ra ai akyik a kawk kawn hkawt a matu jai nlaw wa ai majaw, nawku jawng ni hta chyinghka la kau ra ai madang de du wa na rai sai.

Asuya hku nna gaw Hkristan mungdan re ngu ai hte maren, nawku jawng ni hpe dut sha na, krawm mat na nra ai hta n ga, htunghkring zawn manu dan la ai wut dek nta ni, hkrang ni hpe jahten shamat kau na ndawng nga ma ai majaw, gram lajang na jarik jaga pyi naw htuk ya na hku bawngban dangrang hkat nga ma ai. Asuya kata mu gun salang ni mung, nawku nsa ai sha nrai, Karai lam myit nlawm ai ni law wa ai a majaw mung 'We don't do God' nga nna ningdang ga tsun nga ma ai.

Ndai zawn kata lam sai lam n gun yawm wa nga ai kaw mungdan shara shagu de na du wa ai bu htawt masha (postmigrate) ni mung nsam hkum hpan hkum du zup bang wa ai hte asuya gaw sari makawp madang n shayawm ta gindun la ra ai lit mung lu nga ma ai. Raitim, hprap hprap du shang wa nga ai bu htawt masha ni gaw hpaji nkung ai, a ga nhkum ai hte kanawn mazum nhkrum mai nga ai majaw mungdan madu ni ram ram myit shuk wa nga masai. Maga mi hku nna yu dat ai shaloi gaw, hprap hprak du wa ai maigan bu htawt masha law malawng wa Hkristan makam masham mung law nga ai majaw, England mungdan hta Hkristan madang n yawm ai ngu na zawn mung gaw rai nga malu ai.

Madu mungdan ni ndang nla bau nga ai nawku jawng gaw maigan masha ni du wa nna bau lawm dat ai majaw asak bai hkrung wa ai nawku jawng nga ai zawn, shan hpraw hkrai nawku ai jawng ni gaw ran rau sha asak hkrung nga sai rai nga ai. Raitim, yak hkak ai lam gaw kaga nrai, maigan masha ni law wa ai hte maren bungli galaw masha ra ai hta jan wa ai majaw bungli nlu ai manghkang bai ginchya nang wa sai, hpaga yumga lam ndi nda byin wa ai, ru di mungdan masha law law wa kaga mungdan ni de sen kaba wan hku nna tam bram sha hkawm mat sai rai nga ai. Dai majaw maigan jawngma jawng lung shara jep joi ai lam, bungli shajan galaw ai jawngma jep jen ai lam shani shana kamawng nga ai majaw, maigan jawngma law law wa yup mang kaja mu hkra nmai yup ai shana ni law wa sai majaw madu buga de bai nhtang wa mat ai ni grai law wa nga sai. Jinghpaw ni kaw mung nlaw nla sha raitim, buga de she grau manu na re nga nna wa mat ai masha lani hte lani law jat wa ai hte, bai du sa wa na masha ni Visa nlu mai wa ai mabyin ni a majaw hpaw da ai nawku hpung kanawn mazum lam mung kaba wa na lam mi nmu lu nga ai.

Hkristan makam masham woi awn nga ai ni gaw, ndai zawn re ai prat hpat wat, kai htum de nkap kai lang de nkap re ai Minority (Eastern Europe, Asia, Africa, Latin America hte kaga amyu kaji ni) hte shanhpraw ni kayau nga ai community hta kaning re ai sasana ladat wa lang yu na kun nga nna mung baw nu hkraw nga ma ai. Chye myit sai ni mung lam amyu myu myit shapraw ya nga ma ai. Ndai ten hta sasana hpe madung dat ai nawku hpung (Missional Church) hpe mung lachyum amyu myu shapraw nna jai lang magang wa nga masai. KBC hku nna gaw kade nna ai Sister Church nga nna woi hpaw masai. Ndai lahkawng kanoi bung ai zawn raitim, kaja wa gaw ladat hte concept gaw nbung la nga ai. Sister Church masing gaw, n gun ja ai buga hpung ni 2,3 pawng nna kaga shara langai mi kaw buga hpung langai mi byin pru wa hkra sasana galaw ai lam rai nga ai. Ndai Missional Church ngu ai gaw nsam, aga, htunghkring nbung ai wuhpung wuhpawng kaw Karai Kasang a hpung ngu ai hpe ladat amyu myu hte de da lu na lam rai nga malu ai. Chyum masa hku yu ga nga yang gaw 1. Yeruslem (amyu bung aga bung htunghkring bung ai kata), 2. Yuda mungdaw (aga gayau, htunghkring gayau tinang mungdan kata), 3. Samari ginwang (amyu nbung, aga nbung mungdan langai), 4. Mungkan chyam hkra (aga nbung amyu nbung htunghkring nbung ginra mungdan nbung). Ndai Missional Church gaw Samari Sasana hte loi bung nga ai.

Ndai missional Church gaw sasana galaw ai san san nrai, shinggyim hpawng kata kaw jum zawn, ninghtoi zawn shum lum nna community hpe Karai Kasang a ra sharawng ai amu hta shanglawm wa hkra ladat shaw woi awn lu na ginjang rai nga ai. Maga mi hku gaw Coptic Ordodox zawn ganoi byin ai. Amyu ginhka nmai, htunghkring hte aga hpe mung shareng ya ra ai. Ndai bungli awngdang na matu gaw woi awn na ni a kyang lailen hte galaw lu ai woi awn atsam kaba nga ra ai majaw, Karai Kasang a lam hte woi awn ladat lahkawng hpe hkut hkut nai nai chye chyang kunghpan ai ni sha nawku hpung nnan ndai hpe gaw da lu na lam pru wa ai.

Maga mi hku nna gaw, hpaji chye ai hte sha nrai, kyang lailen kup ai sha mung nmai, byin nga ai tsaban 21 a shingnip shingna hpe mung chye na hkawn hkrang ra ai. Jak shata shagan prat, shiga hte nsen a ka-up sha ai mang hkang, sut hte nga pra madang nbung ai shingwang, hpaji hte ningmu hkum ai dap dabang kaw Karai Kasang a hpung de na gaw ladat ngang zai mung kung kyang yang she byin wa lu na lam rai nga ai.

Dai majaw, Karai Kasang a mungga sak se hkam na gaw chyum laika lu ai hte nngut, akyu hpyi chye ai hte mung nngut, sum nung ai hte mung nngut, Karai Kasang gaw ndai aten ndai shara kaw hpa baw hpe galaw shangun mayu nga ai hpe chye lu na lu ai Na San ai hte, dai amu hpe gara hku awngdang hkra galaw ra ai hpe mu lu ai atsam hkum ai Myi San ni ra nga ai hpe nyet kau nlu hkra jaw teng wa nga ai law.

Ya aten hta England mungdan e ramma daw ni law law wa, nawku htung langai mi hpe mung nhkan nang ai sak hkrung jawng ai law wa nga ma ai. Asak 13-29 lapran na jawngma latsa na 40 gaw, gara nawku htunghkring hpe mung myit nlawm ma ai da. latsa na 15 gaw Hkristan re nga nna yin la ma ai raitim nawku sa ai masha 3% sha re da. Kaga Islam hte Hindus amyu baw hpan law law naw nga ai. Du na ten hta ndai Hkrsitan mungdan ni hpa byin wa na gaw ndai ramma ni a sak hkrung lam hta yu nna trak sawn mai nga ai majaw, Tsaban 21 na Sinna mungdan nkau mi hta nawku jawng sa ai Hkristan gaw hti dang sha rai wa na kun law, ngu shingran mu let htawm hpang na madu mungdan a htunghkring nawku hpung hpe ya kaw nna gara hku sharin shaga woi awn sa wa na hpe ja ja jawm myit sa wa ra na sai nrai ni.