Madung dat ai lam ni
Yesu a lam hpe yu jahproi hka ja ai shaloi shi a galaw ai lai hte hkaw tsun sharin ai lam hta hkan nna, Karai Kasang a kasha, Meshia, masha kasha, Rabi, Sara ngu ai lam ni lawm nga lu ai. Hkristan maga hku yu ai shaloi ndai lam ni hpe shi a shara hte shara hta htuk manu ai hku jai lang nna tsun shara nrawng hkra htap htuk manu taw nga ai. Yesu maga hku nna mung Mahte laiak hku nna gaw Davi a aru arat ngu ai hpe gaw shi mung chye na ai, masha yawng mung hkap la ai lam ni nga ai.
Kabu Gara Shiga masum hte hta Yesu nan ‘ngai gaw Meshia re’ nga nna asan ntsun ai, Yawhan laika hta gaw yawng hte hpe hkum tsup ai hku ka bang shaleng ya nga ai. Chyum htai masa hku nna shut ai ngu ntsun lu ai, raitim labau hku yu ai shaloi gaw lajang jahtuk la ai lam ni lawm ai ngu mu la mai ai.
Myihtoi:
Shi gaw myihtoi langai re. Yesu nan mung hkap la wu ai. Myihtoi gaw tinang a buga hta ga nkang ai, nga nga ai. Yesu a myihtoi gaw Esaia hte Yeremia a myit mada lam hpe jahpring shatsup shagring shadan wu ai.
Yesu tara hkaw hkawm ai shaloi hpa rai Sape lawm ra ai kun ngu mung myit yu ra nga ai. Shawng de na myi htoi ni Sape shaga woi ai lam nmu lu ai. Ga shaka ningnan hta Petru, Yaku hte Yawhan ni a lam grau lawm ai. Kaga Sape ni a lam kadun kadaw sha lawm ai (Marku 3:16-19; Mahte 10:2-4; Luka 6:14-16; Kasa 1:13). Yesu, sape 12 hpe sha lata ai ngu ai a lachyum ni nga nga ai. Tsun lai wa sai daw hta Israela amyu 12 gaw B.C 600 a hpang dum bri dum bra byin mat sai raitim, ndai amyu 12 bai kahkyin nga lu na hpe galoi mung marit nga ai, ngu ai kumla madun nga ai. Dai majaw Yesu mung marai 12 hpe sha lata la ai rai nga ai.
Mau hpa Lamik:
Yesu madun dan galaw lai wa sai mau hpa amu lam masum hku garan nna mu lu ai.
1) Nat shaden kau ai
2) Shamai shatsai ai
3) Shingra tara hte matut ai lam ni rai nga ai.
Nbung laru hpe shazim ai, hka ntsa hkawm ai, nga hte muk hpe shalaw jahtam dat ai, hka kaw nna tsabyi ntsin shabyin ai, si ai ni hpe jahkrung shabran dat ai amu ni gaw shingra tara hte matut nga ai majaw myit lawm hpa lamik kumla ni re.
Nat shaden ai amu hpe gaw nau wa lak lai ai hku nmu lu ai. Galaw lu ai masha ni law law nga nga ai. Raitim, ndai lam a shingdu e machyi ai masha gaw nat a gung lau ai a majaw re nga nna nat hpe shaden kau lu yang machyi mai ai ngu ai zawn re ai hkam la lam gaw nga nga taw sai. Machyi ai hta hkum kahtet machyi nga yang hka ntsin hte kahtet shakawp kaba ya nna machyi hkyam sa shangun ai mung nga nga ai.
Shingra tara hte matut ai lamik kumla (si ai kaw na jahkrung la ai) gaw mungkan hta nau nmu lu ai, Yesu mung law law lang galaw ai hpe nmu lu ai. Luka laika daw 7 hta kalang mi, Yawhan 11 hta kalang mi si sai ngu ai kaw na sharawt la ai lam lawm ai.
Muk hte lu sha shalaw ai lam hpe gaw, myithoi Elia hte Elisha a ten hta mung Karai Kasang hte rai yang mai byin ai lam nga ai hpe ka da nga ai. Dai gaw (2Hkhkam 4:42-44)hta mu lu ai. Elisha gaw shawng ngai ai muk yaw mam muk tawng hkun hte masha latsa sha yang naw ngam ai; (1hkhk 17:8-16) gai da jan a nam tau na sau hte muk shadung nhkyet nhtum wa ai, ngu ai lam ni, Ga shaka dingsa hta, myihtoi ni a lam kaw rawng nga malu ai. Ndai mabyin hte raw nan (Marku 8:1-10) hta bai mu lu ai gaw kabu gara shiga laika ka ai ni ka bang jat dat ai lam rai na kun ngu ung ang shara nga nga ai law.
Yesu hka leng ni hpe daru kau ai ngu ai mung Shkkd 65:7; 89:9 hta rawng ai hpe la kap taw nga ai majaw laika ka ai ni hpe mai byin yang gaw jep yu na zawn rai taw nga ai. Yesu hka ntsa e hkawm ai ngu nna ka bang da ai hpe mung Shkkd 77:19 na hte mung bung taw nga ai. (Shkkd 9:8). Nkau mi tsun ai, Yesu gaw myihtoi ni tsun da ai hpe shadik shatup na du sa ai re, mung nga ai. Myihtoi ni tsun da ai yawng hpe shi nlu hkan shatup wu ai. Myit yu na gaw laika ka ai ni a mu jut Q,L,M zawn re ai ni a makyeng ai nsen ni mung langai hte langai nbung ai hpe myit shalawm na sha ngai tsun mayu ai. Lamik kumla ngu ai hku nmu lu tim (Marku 1:21-28) gaw Yesu a lamik kumla ni hpang wa sai rai nga ai. Ndai kaw nna Yesu gaw Satan hpe dang lu ai amu ni hta shi tsap nga lu wu ai.
Shamai shatsai:
Machyi ai gaw Satan, nat a gyit hkang ai lam, shatsang ai lam re ngu ai hpe Jinghpaw ni nat jaw sha ai prat hta kam lai wa saga ai. Kaja wa sha U, Wa sat nna nat jaw jau kau ra ai hkrai rai nga ai. Mai wa ai nga ai zawn si tim nmai ai machyi makaw mung nga nga ai. Yesu a prat na ni ndai hku hkam la lai wa sai ngu yang mau na lam gaw nnga na re. Jinghpaw ni a dip sha ai hpe mahtai nlu tam yang, (LAIJA HTE LAIJA NGA NA RE) dip sha ai hkrum ai zawn, pyaw ai mung du na re ngu ai makam gaw htunghkring hte myit kata kaw na lwi pru wa ai makam rai nga ai. Dai hte maren, myithoi Esaia gaw shingran ni law law hte htoi da ai myihtoi ga ni dik wa na hpe ala nga ma ai. E.g, Esai 35 htum hkra gaw n gun shaja myit mada lam jaw ai ga ni re. Yesu gaw ndai kaw na 35:5-6, hte maren galaw sai lam Kabu Gara shiga laika ka ai ni shalawm da nga ma ai. Myi hten ai ni, myi mu lu na lam; lagaw hten ai ni, rawt hkawm lu na; ma-a ai ni, ga shaga lu na; hkun hkraw ai shara, madi wa lu nna hka hpawk pru na; lam nmaw masum hku na, dai hpe Chyoipra ai lam ngu na (Chyoipra ai Wenyi- masum raitim langai) san seng ai ni sha lai lu na; dai lam hta sharu shatsang ai nnga ai; nga nna htoi tsun da nga ai. (Esaia 35:5-10) hpe hti yu ga.
Sut manau dum na ning htoi du, zaibru wut dek shachyaw na ngau yan gu tim; laksama payan ndu, htawng sheng chyingbau mung n garu yang gaw, tinang dum nna tinang ka, numshang woi lup hpe hpai gang hte shala ai hpa; Jinghpaw makam garang na ninghkrut mi ntu, nhtu ningba kapru na wa kang mi nmu ai lu.....
Thursday, 30 October 2008
Sunday, 19 October 2008
Labau Hta Mu Lu Ai Yesu ( VI )
Yesu a Sharin A Chyin Ai a Npawt Lam:
Yesu a sharin shaga hkaw tsun ai ga ni hpe, baw kaw na tsi di din ai zawn lam hte lam gawn masit dinglik sawk sagawn mat wa ai shaloi, Yesu a shaga ai ga hpe Greek hku ka da ai kaw na Hebre hku bai ka, dai hpang lam hte lam bai ka shachyaw dat ai shaloi grai hkrak ai hku byin wa ai ngu ai hpe myit shut shara gaw nnga sai.
Sumsing mungdan gaw du magang ra ai lam: Yesu a sharin achyin ai madung hku nna gaw Karai Kasang a mungdan hte seng ai lam hpe madung dat ai ngu ai hpe Kabu Gara Shiga laika ni hta mu lu ai. Grau nna Marku laika, M,L hte Q, ni hku nna grau tsun ma ai. Pawlu hte Yawhan laika hta mung ram daw tsun ma ai. Shingran laika hta mung loi loi gaw tsun ai hpe mu lu ai.
Yesu tsun ai Karai Kasang a mungdan ngu ai ndai hpa baw hpe tsun mayu nga a ta? mungkan ga ntsa na hkawhkam mungdan i? sumsing mungdan kaw de da na mungdan i? shiggyim masha ni shakut nna hkam la lu ai baw i? Karai Kasang lak san lajang ya nna lu ai baw kun? yawng hte hpe tsun ai i? marai langai hkrai shakut ai hte dai mungdan de shang lu na i? shinggyim wuhpawng hku i? dai shara kaw matsan ai hte lu su ai ngu ai nga na i?, yawng hte wa hpung shingkang maren hte nga lu na i? kadai ni shang lu nna kadai ni gaw nshang lu na rai a ta? kade nna ai du wa na i, grai naw na na i? dai shara kaw Yesu gaw hkawhkam hku i? shi gaw ndai lam hpe sha ndau shana ai wa re ni? ngu myit yu na lam ni nga nga ai. Chyum laika chyawm gaw mahtai jaw da sai.
Kaja wa gaw ndai Karai Kasang a mungdan ngu ai hpe Greek hku nna ka da ai hpe nmu lu ai nga ma ai. Hebrew hku ka da ai kaw sha tam la lu nga ai. Tsun mayu ai gaw Karai Kasang up hkang ai/ ra sharawng ai ngu ai hpe lang mayu nga ai (IHkawhkam labau 28:5) hta mu lu ai. Raitim, Shakawn kungdawn 145:11-13 hta, (shinggyim masha ni hpe shi a atsam bungli hte, Shi a mungdan hkung ai arawng sadang hpe chye na lu mu ga, na a mungdan a arawng sadang hpe, shanhte kajai gara nna, na a atsam rawng ai bungli hpe tsun dan na mu ai. Na a mungdan gaw htani htana agrin nga ai mundan rai nga ai rai nna, nang hkang ai ai ahkang gaw, prat mi hte prat mi dinggrin a nga nga lu ai) nga ai. Karai Kasang a uphkang ai gaw mungdan ntsa ting hte seng ai lam Jews ni a makam masham rai nga ai. Dai Karai a atsam hpe Israela amyu ni a ntsa hta jai lang nna jeyang dawdan na lam mung kam sham ma ai.
Dai majaw Karai wa ngu ai wa a uphkang ai hte je yang ai gaw Yeruslem ntsa de du wa na hpe kam ma ai. Shakawn kungdawn 99:1-2, (Yehowa gaw hkawhkam rai nga ai; Amyu baw ni hkrit gari nga mu ga: Hkerubin ntsa e shi a dung nga ai, Ginding aga awam nga u ga. Yehowa gaw Zi-un hta e kaba nga ai rai nna, Amyu baw shagu a ntsa e grau tsaw nga ai. Kaji 4, hta (Dingman ai tara tsawra ai hkawhkam a atsam hpe, Tara npawt hta nang tawn da nu ai; Nang gaw Yaku hta e tara dara ai hte ding man ai lam, shakawn nu ai, Kaji 8, hta (Anhte a Karai Kasang Yehowa e, Nang shanhte hpe htan ya mu ai. Shanhte a mara raw kau ya ai Karai Wa nang rai nga ti mung, Shan hte a bungli hte maren matai bai dawp mu ai) nga ai.
Karai Kasang a tingnyang Yeruslem Nawku Htingnu ntsa e tawn da nna dai gaw Chyoi pra nga ai. Zi-un bum ntsa e mung dai nawku htingnu hpe de da na rai nga ai, dai majaw Zi-un mung chyoipra nga ai bum rai nga ai. Karai Kasang a uphkang ai lam gaw rap ra nna dinghpring ai lam hta npawt da ai rai nga ai, mara raw ya na hte je yang na mung gapyawn nga ai. Dai hta shi a tara gaw langai hkrai hte nseng ai, amyu hku, wuhpung hku grau nna lachyum pru nga ai.
Karai Kasang a uphkang ai lam gaw Jews ni a ningbaw ningla ai hta lawm nga nna, Jews ni a ningbaw ningla ai mung ra lata ai hta nrai, htunghkring hte maren hkinjawng, hkawhkam hku nna uphkang ai hpe tsun mayu nga ai (monarchy),(Shakawn kungdawn 2:6,7). 2Samuela 7 hta, Davi gaw Karai Kasang a kasha, grau nna Sholamun gaw Karai Kasang a kasha majing, dai hku rai nga ai. Meshia ngu ai wa gaw Israela ni a hkawhkam, Davi a aru arat, Karai Kasang a kasha ngu ai hku sa wa nga ai. Dai gaw hkawhkam lu ai shani kaw nna Karai kasang a mungga dai hku sa wa ai lam rai nga ai. Samuela a prat hta hkawhkam hpe nra ai Karai wa nan rai nga ai, raitim hkawhkam lu ai hpang shi a kasha aru arat hku nna bai gawn sa wa nga ai hpe dum mai ai.
Israela amyu ngu ai gaw amyu baw shi lahkawng hpe gumhpawn nna tsun ai re. B.C 1000 grup yin hta Israela mungdan daw lahkawng byin mat sai (Smari hte Yuda) garan mat sai. B.C 800 ram hta dingdung daw gaw Asuri ni a npu hta bawngdung mat sai, dingda mungdaw mung Babylon a npu de B.C 600 ram hta shang mat sai. Dai aten hta Davi aru arat kawn gawn hkrat wa ai lam myit mada lam htum mat sanu ai. Daw lahkawng ngu na Karai Kasang a chyoipra ai htungnu Yeruslem prat hta gaw, shingran hku nna amyu baw hpan ni (12) rau kahkyin nga mayu ai raitim, maigan ni a npu e rai taw nga sai. Ndai lam hta Yesu gaw myithoi langai mi hku nna pru sa wa ai a shingdu e byin nga ai mabyin shingnip shingna ni rai nga ai.
Hkawhkam ngu ai ni gaw Karai Kasang a gawng malai mungkan ga ntsa rap ra ai hku yu lajang na matu re. Raitim shanhte a matu hpung reng na lam hpe sha lajang la wa ai a marang e, Sagu rem wa hte la kap nna Ezekea 34:2,4, (tinang hkum hpe sha bau ai Israela sagu rem ni gaw dingnye lu mu ga; sagu rem wa gaw sagu ni hpe bau mai ai nrai ni), nga nna myihtoi ga hta lawm wa ai. Ezekela 34:4 gaw Yesu nan la kap nna hkaw tsun ai myihtoi ga rai nga ai hpe mu lu ai. (gawngkya ai sagu ni hpe, nanhte n gun shaja ai, nrai; machyi hkrum ai sagu hpe, shamai ya ai nrai; nra daw ai sagu hpe ahkyen hkayawp ai nrai; masha gau mat wa ai sagu hpe hkan mawai la ai nrai; dam mat ai sagu hpe tam la ai nrai; nanhte gaw myit ja nna adip arip hte shanhte hpe reng myit dai), nga ai. Dai majaw sagu hte bai nam kaga ga di garan ginhka ai jeyang nhtoi du wa na lam myit mada masai rai nga ai. (Marku 8:27-33; 14:61-62; 15:1-5) hpe hti ya ga.
Shawng daw na Hkristan ni gaw ndai hpe shachyaw ya ai wa nga ra ma ai. Shachyaw dan dat ai hte gaw shanhte hkan nga ai tara, htoi nga ai myihtoi ga, myit mada nga ai simsa lam hte hkye la madu ngu ai wa gaw Yesu re, ngu ai hpe hkam la masai law. Daniela 2:24-45 hpe hpaw hti yu u, Karai Kasang gaw mungkan ga na hkawhkam ni hpe shakrip kau na, raitim Meshia hpe myit mada ai lam nlawm ai, ngu ai lam ni hpe myit yu lu na matu n gun jaw baw nu jahkraw dat ai hpe manam pyaw asau chya, shanhpyi ni hpe ju dup sha nna myit aru yu ga ngu ga saw dat ai law......
http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7675927.stm
Yesu a sharin shaga hkaw tsun ai ga ni hpe, baw kaw na tsi di din ai zawn lam hte lam gawn masit dinglik sawk sagawn mat wa ai shaloi, Yesu a shaga ai ga hpe Greek hku ka da ai kaw na Hebre hku bai ka, dai hpang lam hte lam bai ka shachyaw dat ai shaloi grai hkrak ai hku byin wa ai ngu ai hpe myit shut shara gaw nnga sai.
Sumsing mungdan gaw du magang ra ai lam: Yesu a sharin achyin ai madung hku nna gaw Karai Kasang a mungdan hte seng ai lam hpe madung dat ai ngu ai hpe Kabu Gara Shiga laika ni hta mu lu ai. Grau nna Marku laika, M,L hte Q, ni hku nna grau tsun ma ai. Pawlu hte Yawhan laika hta mung ram daw tsun ma ai. Shingran laika hta mung loi loi gaw tsun ai hpe mu lu ai.
Yesu tsun ai Karai Kasang a mungdan ngu ai ndai hpa baw hpe tsun mayu nga a ta? mungkan ga ntsa na hkawhkam mungdan i? sumsing mungdan kaw de da na mungdan i? shiggyim masha ni shakut nna hkam la lu ai baw i? Karai Kasang lak san lajang ya nna lu ai baw kun? yawng hte hpe tsun ai i? marai langai hkrai shakut ai hte dai mungdan de shang lu na i? shinggyim wuhpawng hku i? dai shara kaw matsan ai hte lu su ai ngu ai nga na i?, yawng hte wa hpung shingkang maren hte nga lu na i? kadai ni shang lu nna kadai ni gaw nshang lu na rai a ta? kade nna ai du wa na i, grai naw na na i? dai shara kaw Yesu gaw hkawhkam hku i? shi gaw ndai lam hpe sha ndau shana ai wa re ni? ngu myit yu na lam ni nga nga ai. Chyum laika chyawm gaw mahtai jaw da sai.
Kaja wa gaw ndai Karai Kasang a mungdan ngu ai hpe Greek hku nna ka da ai hpe nmu lu ai nga ma ai. Hebrew hku ka da ai kaw sha tam la lu nga ai. Tsun mayu ai gaw Karai Kasang up hkang ai/ ra sharawng ai ngu ai hpe lang mayu nga ai (IHkawhkam labau 28:5) hta mu lu ai. Raitim, Shakawn kungdawn 145:11-13 hta, (shinggyim masha ni hpe shi a atsam bungli hte, Shi a mungdan hkung ai arawng sadang hpe chye na lu mu ga, na a mungdan a arawng sadang hpe, shanhte kajai gara nna, na a atsam rawng ai bungli hpe tsun dan na mu ai. Na a mungdan gaw htani htana agrin nga ai mundan rai nga ai rai nna, nang hkang ai ai ahkang gaw, prat mi hte prat mi dinggrin a nga nga lu ai) nga ai. Karai Kasang a uphkang ai gaw mungdan ntsa ting hte seng ai lam Jews ni a makam masham rai nga ai. Dai Karai a atsam hpe Israela amyu ni a ntsa hta jai lang nna jeyang dawdan na lam mung kam sham ma ai.
Dai majaw Karai wa ngu ai wa a uphkang ai hte je yang ai gaw Yeruslem ntsa de du wa na hpe kam ma ai. Shakawn kungdawn 99:1-2, (Yehowa gaw hkawhkam rai nga ai; Amyu baw ni hkrit gari nga mu ga: Hkerubin ntsa e shi a dung nga ai, Ginding aga awam nga u ga. Yehowa gaw Zi-un hta e kaba nga ai rai nna, Amyu baw shagu a ntsa e grau tsaw nga ai. Kaji 4, hta (Dingman ai tara tsawra ai hkawhkam a atsam hpe, Tara npawt hta nang tawn da nu ai; Nang gaw Yaku hta e tara dara ai hte ding man ai lam, shakawn nu ai, Kaji 8, hta (Anhte a Karai Kasang Yehowa e, Nang shanhte hpe htan ya mu ai. Shanhte a mara raw kau ya ai Karai Wa nang rai nga ti mung, Shan hte a bungli hte maren matai bai dawp mu ai) nga ai.
Karai Kasang a tingnyang Yeruslem Nawku Htingnu ntsa e tawn da nna dai gaw Chyoi pra nga ai. Zi-un bum ntsa e mung dai nawku htingnu hpe de da na rai nga ai, dai majaw Zi-un mung chyoipra nga ai bum rai nga ai. Karai Kasang a uphkang ai lam gaw rap ra nna dinghpring ai lam hta npawt da ai rai nga ai, mara raw ya na hte je yang na mung gapyawn nga ai. Dai hta shi a tara gaw langai hkrai hte nseng ai, amyu hku, wuhpung hku grau nna lachyum pru nga ai.
Karai Kasang a uphkang ai lam gaw Jews ni a ningbaw ningla ai hta lawm nga nna, Jews ni a ningbaw ningla ai mung ra lata ai hta nrai, htunghkring hte maren hkinjawng, hkawhkam hku nna uphkang ai hpe tsun mayu nga ai (monarchy),(Shakawn kungdawn 2:6,7). 2Samuela 7 hta, Davi gaw Karai Kasang a kasha, grau nna Sholamun gaw Karai Kasang a kasha majing, dai hku rai nga ai. Meshia ngu ai wa gaw Israela ni a hkawhkam, Davi a aru arat, Karai Kasang a kasha ngu ai hku sa wa nga ai. Dai gaw hkawhkam lu ai shani kaw nna Karai kasang a mungga dai hku sa wa ai lam rai nga ai. Samuela a prat hta hkawhkam hpe nra ai Karai wa nan rai nga ai, raitim hkawhkam lu ai hpang shi a kasha aru arat hku nna bai gawn sa wa nga ai hpe dum mai ai.
Israela amyu ngu ai gaw amyu baw shi lahkawng hpe gumhpawn nna tsun ai re. B.C 1000 grup yin hta Israela mungdan daw lahkawng byin mat sai (Smari hte Yuda) garan mat sai. B.C 800 ram hta dingdung daw gaw Asuri ni a npu hta bawngdung mat sai, dingda mungdaw mung Babylon a npu de B.C 600 ram hta shang mat sai. Dai aten hta Davi aru arat kawn gawn hkrat wa ai lam myit mada lam htum mat sanu ai. Daw lahkawng ngu na Karai Kasang a chyoipra ai htungnu Yeruslem prat hta gaw, shingran hku nna amyu baw hpan ni (12) rau kahkyin nga mayu ai raitim, maigan ni a npu e rai taw nga sai. Ndai lam hta Yesu gaw myithoi langai mi hku nna pru sa wa ai a shingdu e byin nga ai mabyin shingnip shingna ni rai nga ai.
Hkawhkam ngu ai ni gaw Karai Kasang a gawng malai mungkan ga ntsa rap ra ai hku yu lajang na matu re. Raitim shanhte a matu hpung reng na lam hpe sha lajang la wa ai a marang e, Sagu rem wa hte la kap nna Ezekea 34:2,4, (tinang hkum hpe sha bau ai Israela sagu rem ni gaw dingnye lu mu ga; sagu rem wa gaw sagu ni hpe bau mai ai nrai ni), nga nna myihtoi ga hta lawm wa ai. Ezekela 34:4 gaw Yesu nan la kap nna hkaw tsun ai myihtoi ga rai nga ai hpe mu lu ai. (gawngkya ai sagu ni hpe, nanhte n gun shaja ai, nrai; machyi hkrum ai sagu hpe, shamai ya ai nrai; nra daw ai sagu hpe ahkyen hkayawp ai nrai; masha gau mat wa ai sagu hpe hkan mawai la ai nrai; dam mat ai sagu hpe tam la ai nrai; nanhte gaw myit ja nna adip arip hte shanhte hpe reng myit dai), nga ai. Dai majaw sagu hte bai nam kaga ga di garan ginhka ai jeyang nhtoi du wa na lam myit mada masai rai nga ai. (Marku 8:27-33; 14:61-62; 15:1-5) hpe hti ya ga.
Shawng daw na Hkristan ni gaw ndai hpe shachyaw ya ai wa nga ra ma ai. Shachyaw dan dat ai hte gaw shanhte hkan nga ai tara, htoi nga ai myihtoi ga, myit mada nga ai simsa lam hte hkye la madu ngu ai wa gaw Yesu re, ngu ai hpe hkam la masai law. Daniela 2:24-45 hpe hpaw hti yu u, Karai Kasang gaw mungkan ga na hkawhkam ni hpe shakrip kau na, raitim Meshia hpe myit mada ai lam nlawm ai, ngu ai lam ni hpe myit yu lu na matu n gun jaw baw nu jahkraw dat ai hpe manam pyaw asau chya, shanhpyi ni hpe ju dup sha nna myit aru yu ga ngu ga saw dat ai law......
http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/7675927.stm
Sunday, 12 October 2008
Labau Hta Mu Lu Ai Yesu ( V )
DAW ( V)
Yeruslem hta jahtum hpungdim sai:
A.D30 ning ram e Yuda mungdaw up ai Roma mung gyi Ponti Pilat a ten hta Yeruslem mare shinggan kaw Yesu hpe sat kau sai ngu ai hpe kadai mung ningdang nlu ai labau mabyin rai nga ai. Shut hpyit mara a majaw si hkam ai re ngu ai hpe gaw hpung kata hta tsun na yak nga ai. Katsing galang hpe jen sat kau ai amu hta loi ai hkam sha lam nrai nga ai hta n ga, shinggyim lai mung nrai nga ai nga ma ai.
Roma ni gaw Asuya hpe gumlu gumlang jang ndai hku sat chye ai htunghkring lang ma ai. Hpa majaw ta? Roma hpe gumlau ai shanglawt hpung mati zawn tu nna ngwi pyaw rap ra hkra up hkang na yak ai majaw shagri brep hkra madun dan ai mara jeyang lam rai nna, ngam ai masha ni hpe shagri shabrep ya ai kasi rai nga malu ai. Mung masha ni law law hpe mung sa yu la shangun ngun rai ma ai. Roma tara tawt lai ai ni, shanhte hpe sharun jahten ai ni hpe jaw ai tara re. Yesu gaw gara tara mung nshut ai nga ai. Raitim, Pilat hte hkin jawng kaba ni gaw Yesu hpe mara kaba (3) shagun mu ai.
1) Nawku htingnu hte seng ai mara
2) Yuda ni a hkawhkam ngu ai hpe yin la ai mara
3) Karai Kasang a kasha rai nngai, ngu yin la ai mara ni hpe madung tawn je yang hkrum wu ai.
Yuda ni a Hkawhkam
Dai majaw shi hpe jen da ai Udang hta 'Yuda ni a hkawhkam' (Marku 14:26) hpe ka shakap shangun sai. Meshia gaw hkawhkam hku du sa na ngu ai hpe na da ai hte maren, hkawhkam ngu ai wa raitim Meshia rai na; Meshia nga tim hkawhkam rai na re ngu ai wa hpe u yup madoi ai zawn galoi mung yu madat nga ma ai. Yesu tara hkaw hkawm ai ten hta shi hkum nan Meshia rai nngai nga ntsun tim, Karai Kasang a mungdan hte seng ai hpe hkaw tsun dan yang, na la ai ni a myit hta Meshia ngu ai hku sha hkam la nga ma ai. Pilat wa mung, shalai wa ai poi aten hta shawa hpe lawan ladan galaw dan mayu ai lam mung nga nga lu ai. Shalai wa ai poi ten hta Yeruslem e shawoi na hta masha htam (4) grau law ai majaw mung rai nga ai.
Nawku Htingnu
Marku laika hta madun dan da ai hte maren, Yeruslem Nawku htingnu hte seng ai lam mung mara kaba hku byin nga ai. Marku 11:15 hta, Yesu Nawku htingnu de shang nna dai yang e dut mari, galai nga ai ni hpe shaden kau ai lam tsun ai. Ndai kaw Yesu gaw myihtoi Esaia hte Yeramia a ga 'Yehowa a nta gaw akyu hpyi nga ai shara' rai ra ai, ngu ai hpe shadik mayu wu ai ngu mu lu ai (Marku 11:17). Marku a shaleng ai ndai hpe ung ang shangun ai daw nga ai. Nawku htingnu hta hpaga ga na shara nga na i? nding nman ai hku galai ai gaw dut ai wa hte mari ai wa a lapran nteng nman ai kade daram nga ai kun, Jep ai tara kanu (10) hta sumla hpe hkum nawku ngu ai hpe gumhpraw deng ga ni hta Herod a sumla kap ai majaw kun? tara maigan ni sa galai ai ngu ga, dai gaw nawku htingnu a shinggan de she rai nga ai, ngu ai hpe nhtang yu ai shaloi gaw, myihtoi Zahkari hkaw tsun ai hta Yeruslem gaw san seng chyoipra ai shara rai nna shawa num n galaw ai hte hpaga n ga ai majaw Karai Kasang hta san seng nga uga, ngu ai hpe Yesu gaw nawku htingnu hpe shachyoi shapra mayu ai myit hpring chyat nga ai majaw mung byin wa ai rai na sai. Yesu a lai kyang ni gaw myi htoi ni tsun da ai ga ni hpe lachyum shapraw mayu nga ai. Myihtoi ni gaw sumla hkrang ni hpe sharun jahten ai galaw ma ai, Yesu gaw Herod a sumla kap ai gumhpraw ni hpe galai ai nawku htingnu hpe run galang kau mayu wu ai. Dai majaw (Mrku 13:2; Mahte 24:2; Luka 21:6) ni gaw nawku htingnu hpe wut tawng langai mi a ntsa langai mi n mara hkra di shaza kau mayu ai nga tsun ai. Raitim, Yawhan laika hta dai hku nrai, ndai nawku htingnu hpe masum ya hta ngai bai galaw na, ngu ai lawm pru wa ai (Yawhan 2:19) dai hpe Yesu si ai kaw na bai hkrung rawt na hpe tsun ai re ngu nna (Yawhan 2:21)shaleng da wu ai.
Marku laika hta bai tsun ai gaw, hkin jawng ni a man e Yesu n tara ai lam sakse hkam na kadai nnga ai hta n ga, shut ai mara nmu ai ten hta nkau mi tsun ai gaw 'ndai wa gaw lata hte galaw ai nawku htingnu hpe run kau nna masum ya laman e lata hte n galaw ai nawku htingnu mung galaw na nga ai rai lu ai' ngu sakse hkam ya ai ni nga ai lam ka da ai (Marku 14:55-58). Mahte mung daw myi shalawm nna ka da ai gaw, 'ndai wa gaw Karai Kasang a nawku htingnu hpe run kau nna masum ya na laman e dai hpe bai de lu na' nga nna tsun ai, nga ai (Mahte 26:61).
Nawku htingnu hte seng ai hpe gaw myihtoi Esaia hte Yeramia a myihtoi ga ni re lam mu lu ai (Yer 7:1-15). Myithoi Yeremia mung nawku htingnu hte seng nna htawn tsun ngut jang, hkin jawng ni hte mung masha ni shi hpe rim la nna nang teng teng si lu na ndai, ngu mu ai hte maren, Yesu gaw ndai nawku htingnu hte seng nna manghkang byin sai hte rau, shi si na hpe atsawm sha dum chye da sanu ai (Yer 26:7). AD 63 ning hta mung Yesu zawn paw pru nna masha langai mi Yeruslem mare hpe ari hkrum na lam marawn tsun wu ai, dai gaw Yuda masha ni Roma hpe gumlang na shawng shaning rai nna, dai wa hpe mung rim la nna adup ajin zingri dat mu ai. Sat kau na bai hkan tam yang hprawng makoi mat nna Yesu zawn nsi hkam wu ai, hpang jahtum Roma hte rawt malan hpung gasat ai kaw si mat sai.
Yesu a nawku htingnu mang hkang gaw Yeremia 7 hte matut nga ai lam asan sha mu lu ai. Yeremia 7:5-7 gaw Yesu hkan galaw ai magam bungli a madung rai nga lu ai. Marku 7 hta Yesu mung htunghkring hte nawku htingnu hta lang ai htunglai ni hpe dinglun wu ai. Nawku htingnu gaw Karai Kasang kaw akyu hpyi ai nre sha dai kaw nga nna masha hpe hpya lu hpya sha ai masu magaw ni nga ai shara byin wa ai hpe Yesu kachyi mung nra ai (Marku12:40). Hpung sara ni nga mu nga mai na matu gai da jahkrai ni alu bang ra ai hpe mu wu ai. Dai majaw gai da jan a alu bang ai hpe Yesu gaw sape ni e tsun dan nga ai (Marku 12:43-44). Nawku jawng na ni gaw ntaw ntsang lu lu sha sha rai nga ai majaw, alu jaw tim gai da jan bang ya ai gaw yawng hta manu dan ai ngu ai lam rai nga lu ai law.
Yeruslem hta jahtum hpungdim sai:
A.D30 ning ram e Yuda mungdaw up ai Roma mung gyi Ponti Pilat a ten hta Yeruslem mare shinggan kaw Yesu hpe sat kau sai ngu ai hpe kadai mung ningdang nlu ai labau mabyin rai nga ai. Shut hpyit mara a majaw si hkam ai re ngu ai hpe gaw hpung kata hta tsun na yak nga ai. Katsing galang hpe jen sat kau ai amu hta loi ai hkam sha lam nrai nga ai hta n ga, shinggyim lai mung nrai nga ai nga ma ai.
Roma ni gaw Asuya hpe gumlu gumlang jang ndai hku sat chye ai htunghkring lang ma ai. Hpa majaw ta? Roma hpe gumlau ai shanglawt hpung mati zawn tu nna ngwi pyaw rap ra hkra up hkang na yak ai majaw shagri brep hkra madun dan ai mara jeyang lam rai nna, ngam ai masha ni hpe shagri shabrep ya ai kasi rai nga malu ai. Mung masha ni law law hpe mung sa yu la shangun ngun rai ma ai. Roma tara tawt lai ai ni, shanhte hpe sharun jahten ai ni hpe jaw ai tara re. Yesu gaw gara tara mung nshut ai nga ai. Raitim, Pilat hte hkin jawng kaba ni gaw Yesu hpe mara kaba (3) shagun mu ai.
1) Nawku htingnu hte seng ai mara
2) Yuda ni a hkawhkam ngu ai hpe yin la ai mara
3) Karai Kasang a kasha rai nngai, ngu yin la ai mara ni hpe madung tawn je yang hkrum wu ai.
Yuda ni a Hkawhkam
Dai majaw shi hpe jen da ai Udang hta 'Yuda ni a hkawhkam' (Marku 14:26) hpe ka shakap shangun sai. Meshia gaw hkawhkam hku du sa na ngu ai hpe na da ai hte maren, hkawhkam ngu ai wa raitim Meshia rai na; Meshia nga tim hkawhkam rai na re ngu ai wa hpe u yup madoi ai zawn galoi mung yu madat nga ma ai. Yesu tara hkaw hkawm ai ten hta shi hkum nan Meshia rai nngai nga ntsun tim, Karai Kasang a mungdan hte seng ai hpe hkaw tsun dan yang, na la ai ni a myit hta Meshia ngu ai hku sha hkam la nga ma ai. Pilat wa mung, shalai wa ai poi aten hta shawa hpe lawan ladan galaw dan mayu ai lam mung nga nga lu ai. Shalai wa ai poi ten hta Yeruslem e shawoi na hta masha htam (4) grau law ai majaw mung rai nga ai.
Nawku Htingnu
Marku laika hta madun dan da ai hte maren, Yeruslem Nawku htingnu hte seng ai lam mung mara kaba hku byin nga ai. Marku 11:15 hta, Yesu Nawku htingnu de shang nna dai yang e dut mari, galai nga ai ni hpe shaden kau ai lam tsun ai. Ndai kaw Yesu gaw myihtoi Esaia hte Yeramia a ga 'Yehowa a nta gaw akyu hpyi nga ai shara' rai ra ai, ngu ai hpe shadik mayu wu ai ngu mu lu ai (Marku 11:17). Marku a shaleng ai ndai hpe ung ang shangun ai daw nga ai. Nawku htingnu hta hpaga ga na shara nga na i? nding nman ai hku galai ai gaw dut ai wa hte mari ai wa a lapran nteng nman ai kade daram nga ai kun, Jep ai tara kanu (10) hta sumla hpe hkum nawku ngu ai hpe gumhpraw deng ga ni hta Herod a sumla kap ai majaw kun? tara maigan ni sa galai ai ngu ga, dai gaw nawku htingnu a shinggan de she rai nga ai, ngu ai hpe nhtang yu ai shaloi gaw, myihtoi Zahkari hkaw tsun ai hta Yeruslem gaw san seng chyoipra ai shara rai nna shawa num n galaw ai hte hpaga n ga ai majaw Karai Kasang hta san seng nga uga, ngu ai hpe Yesu gaw nawku htingnu hpe shachyoi shapra mayu ai myit hpring chyat nga ai majaw mung byin wa ai rai na sai. Yesu a lai kyang ni gaw myi htoi ni tsun da ai ga ni hpe lachyum shapraw mayu nga ai. Myihtoi ni gaw sumla hkrang ni hpe sharun jahten ai galaw ma ai, Yesu gaw Herod a sumla kap ai gumhpraw ni hpe galai ai nawku htingnu hpe run galang kau mayu wu ai. Dai majaw (Mrku 13:2; Mahte 24:2; Luka 21:6) ni gaw nawku htingnu hpe wut tawng langai mi a ntsa langai mi n mara hkra di shaza kau mayu ai nga tsun ai. Raitim, Yawhan laika hta dai hku nrai, ndai nawku htingnu hpe masum ya hta ngai bai galaw na, ngu ai lawm pru wa ai (Yawhan 2:19) dai hpe Yesu si ai kaw na bai hkrung rawt na hpe tsun ai re ngu nna (Yawhan 2:21)shaleng da wu ai.
Marku laika hta bai tsun ai gaw, hkin jawng ni a man e Yesu n tara ai lam sakse hkam na kadai nnga ai hta n ga, shut ai mara nmu ai ten hta nkau mi tsun ai gaw 'ndai wa gaw lata hte galaw ai nawku htingnu hpe run kau nna masum ya laman e lata hte n galaw ai nawku htingnu mung galaw na nga ai rai lu ai' ngu sakse hkam ya ai ni nga ai lam ka da ai (Marku 14:55-58). Mahte mung daw myi shalawm nna ka da ai gaw, 'ndai wa gaw Karai Kasang a nawku htingnu hpe run kau nna masum ya na laman e dai hpe bai de lu na' nga nna tsun ai, nga ai (Mahte 26:61).
Nawku htingnu hte seng ai hpe gaw myihtoi Esaia hte Yeramia a myihtoi ga ni re lam mu lu ai (Yer 7:1-15). Myithoi Yeremia mung nawku htingnu hte seng nna htawn tsun ngut jang, hkin jawng ni hte mung masha ni shi hpe rim la nna nang teng teng si lu na ndai, ngu mu ai hte maren, Yesu gaw ndai nawku htingnu hte seng nna manghkang byin sai hte rau, shi si na hpe atsawm sha dum chye da sanu ai (Yer 26:7). AD 63 ning hta mung Yesu zawn paw pru nna masha langai mi Yeruslem mare hpe ari hkrum na lam marawn tsun wu ai, dai gaw Yuda masha ni Roma hpe gumlang na shawng shaning rai nna, dai wa hpe mung rim la nna adup ajin zingri dat mu ai. Sat kau na bai hkan tam yang hprawng makoi mat nna Yesu zawn nsi hkam wu ai, hpang jahtum Roma hte rawt malan hpung gasat ai kaw si mat sai.
Yesu a nawku htingnu mang hkang gaw Yeremia 7 hte matut nga ai lam asan sha mu lu ai. Yeremia 7:5-7 gaw Yesu hkan galaw ai magam bungli a madung rai nga lu ai. Marku 7 hta Yesu mung htunghkring hte nawku htingnu hta lang ai htunglai ni hpe dinglun wu ai. Nawku htingnu gaw Karai Kasang kaw akyu hpyi ai nre sha dai kaw nga nna masha hpe hpya lu hpya sha ai masu magaw ni nga ai shara byin wa ai hpe Yesu kachyi mung nra ai (Marku12:40). Hpung sara ni nga mu nga mai na matu gai da jahkrai ni alu bang ra ai hpe mu wu ai. Dai majaw gai da jan a alu bang ai hpe Yesu gaw sape ni e tsun dan nga ai (Marku 12:43-44). Nawku jawng na ni gaw ntaw ntsang lu lu sha sha rai nga ai majaw, alu jaw tim gai da jan bang ya ai gaw yawng hta manu dan ai ngu ai lam rai nga lu ai law.
Friday, 10 October 2008
Labau Hta Mu Lu Ai Yesu (IV)
DAW IV.
Yesu a ma Kaji daw:
Tsa ban lahkawng hta ka da ai hku nga yang Yesu a shangai wa ai labau gaw grai hkrak ai lam nmu lu ai. Yaku hte Htawma yan a laika hpe yu yang, Htawma gaw tsawm mara mi sawn tawt ai masa ni lawm nga ai. Mahte hte Luka laika(Mahte 1-2, Luka 1-2), gaw Karai masa hku yu yang grai nam nak rawng nga ai. Mahte laika gaw Moshe kaw nna Yesu a prat du hkra na lam hpe daw hte daw gran dingyan dan nga ai. Luka gaw shi a ningmu hte Karai masa myi jut hku nna shagreng jahtuk da nga ai. Kabu Gara Shiga laika ni hpe yu jahproi dingdaw dat ai shaloi gaw Yesu a ma prat mabyin ni hpe aloi sha mu mada na lam ni mung mu lu ai. Mahte hte Luka gaw Yesu hpe Bethlehem kaw shangai nna Nazaret mare e kung kaba wa ai hku mu lu nga ai. Raitim, Mahte a ningmu madung gaw Yesu Yeruslem kaw shangai ai hte, Yeruslem kaw nga nna, Egutu (Egypt) de Herod sat na nga ai majaw aten na na mung hprawng makoi nga ai hku ka da ai. Herod si ai hpang mung, shi a kasha Archelaus bai up nga sai majaw lamu kasa gaw Yawsep hpe garai n ginhtang wa na matu shiga shana da sai. Nazaret mare kaw nta nga ai ngu ga, Luka laika hku gaw Yeruslem e Kehta hkawhkam Agustu (Augustus) kaw yup tung jahpan bang na matu sa ai kaw manam na shara pyi nnga nna dumsu wulawng hta manam nga yang shangai wa ai. Dai hpang Nazaret mare de bai wa ai. Matsat ya hta Yeruslem de bai sa nna, Simun a lata e dai daw lakmat la chyeju shakawn la ngut jang Nazaret mare de bai wa ma ai.
Mahte gaw shangai ai hte ma ni hpe sat wa ai majaw Yeruslem kaw nmai nga sai hte Egutu mung de hprawng yen nga ra ai. Luka laika hku nna gaw Nazaret de she wa nga ai nga ai majaw, Mahte a labau hte Luka a labau mung shingram la na yak nga ai. Luka laika ka ai wa hku nna Yesu gaw Davi a aru arat hku gawn nna Bethlehem {Davi a shangai mare] kaw shangai shangun ai lam rai nga ai. Yawhan laika ka ai wa gaw Yesu gara kaw shangai na lam hpe shi nchye wu ai. Hkye la na Madu Meshia gaw Yeruslem kaw shangai wa na re ngu ai hku myit mada wu ai. Raitim Yesu gaw Betlehem kaw hangai wa sai nga ai. Ginchyum dat yu ai shaloi, Mahte hte Luka hku nna gaw Yesu hpe Herod a ladaw e shangai ai gaw mu jut bung ma ai. Nazaret mare kaw kaba wa ai mung mu jut bung ai ngu ga, Mari ngu ai num hta la hte n kanawn ai Chyoipra ai Wnyihte hte na-um na sin rai shangai wa ai lam hpe mung hkam la ma ai. Raitim labau hku yu yang Chyoipra ai Wenyi hte shangai wa ai hpe ningdang kalang di na lam nmu lu ai.
Ma kaji prat:
Yesu a ma prat hpe kadai mung nchye lu nga ai. Luka hku nna gaw asak (12) ning hta lak mi alai rai sara ni hte salang ni rau tsun dang rang hkat ai lam rawng ai. Josephus ka da ai hta gaw "ngai asak 14 ning daram hta, ngai sharin la ai tsawra myit hte jep ai tara ni hte seng ai lam hpe hkin jawng kaba ni hte masha kaba ni gaw ngai hpe sa chyam yu ma ai, tara hte seng ai hpe mung ngai chye na ai daram hte lu tsun shaga kau da ai" nga ai ka da ai. (Life 2).
Yesu hte Hkalup sara Yawhan:
Marku laika hta Yawdan hka kau nam mali ni hta Yawhan ngu ai wa jahtau marawn let hka hta tinang myit malai hkalup hkam la na lam hkaw tsun hkawm ai ten e, Yesu mung Yawhan a lata hta myit malai hkalup hkam la sai (Yawhan 1:4-5).
Hkristan prat nnan hta mung tinang a yubak mara matu myit malai ai hkalup hkam lam hpe Hkristan ni matut galaw mat wa sai, nga ai. Yawhan gaw myihtoi langai hku nna hkaw tsun shadum jahprang let masha law law hpe myit gang ya lu ai majaw hka hta hkalup hkam la ai ni law law re nga ai. Yawhan laika Q hkrang hku nna mu lu ai gaw tsa ban jahku B.C na Myihtoi Elia gaw AHab hkawhkam hte shi a madu jan Yezebela hpe sumla kadawng nawku ai kaw na myit malai ra ai ngu hkaw ai ga hpe mung, Malahki a ga manaw hpe mung shi lang nga ai. Madu a ninghtoi ngu ai ga hpe gaw dawdan je yang na nhtoi hpe ngu mayu nga ai. Yawhan gaw yubak n kap ai wa zawn shadik nna ndai tara hpe hkaw dan nga ai ( Marku 1:6, IIHkawhkam 1:8, Malahki 4:5-6).
Yawhan zawn hkaw tsun ai hta shi hkrai nrai, kaga ni marai masum mung naw nga ma ai. Roma ni up hkang nga ai ten (44-46) Theodus hte shi a hpang hkan ai hpung ni mung Yawdan hka kau de sa nna ga shaka sa la let Yawshu ni galaw dan ai hku hkan galaw ma sai. Kade nna ai rim hkrum nna sat kau sai(Yoshu 3; Pru 14). Nau wa nna yang Egutu mung na Israela masha langai (mying ntsun) myihtoi hku nna Yeruslem sinpraw maga na tsanlun bum hta wa nga nna Yeruslem mare de shang na matu mare bunghku ni galau daw mat na hpe myit mada let (Yoshu 6) na zawn galaw lai wa yu sai. Dai zawn sha Samari amyu masha langai mung (30 BC) grup yin hta masha hpung mi hpe woi nna Gezerim bum mayan hkan gahkrang hkawm let Karai Kasang a myit mang lam ni gaw Samari nawku htingnu hta dan pru wa na lam myit mada let la nga ma ai. Raitim, Roma uphkang masha ni n masat ai hta n ga, 26 BC ram hta shanhte hpe atsai awai shazim kau manu ai.
Ndai zawn re ai myihtoi ni byin pru wa shagu gaw, Roma asuya ni htang n kaba ai hta n ga, lawan wan shazim kau mayu nga ma ai. Nam mali kaw hpang ai myihtoi hta Hkalup sara Yawhan mung bai paw pru wa sai. Pru mat wa ai laika hku nga yang Egutu kaw na pru wa yang Sina nam mali de, Karai Kasang kaw na ga shaka laika (Tara kanu 10) lu la ai mung bum ntsa kaw, ngu ai mabyin ni gaw Karai Kasang a shingran hte Wenyi gaw Israela amyu a ntsa nam mali kaw sha madun ai lam labau ginshi nga nga malu ai. Tsaban 8 hta mung myihtoi Hosea gaw 'Israela amyu hpe nam mali de Karai Kasang shaga ai lam hta jasan jaseng la mayu ai, makawp maga shachyoi shapra la mayu ai' lam nga ai majaw re nga nna myihtoi ga hte tsun da ai nga ai.
Josephus hte Kabu Gara Shiga laika ni tsun ai gaw, Yawhan hpe Herod Antipa a maw lanyet hte sat hkrum ai re lam shaleng da ma ai (Marku 6:14-29; Ant 18.116-119).
Herodia hte hkungran na lam hta Karai Kasang a tara hte nhtan shai ai ngu Hkalup sara Yawhan tsun ai majaw myit machyi dum nna sat ai lam rai nga ai mung nga ai. Herod a maga hku bai yu ai shaloi, Yawhan kaw shawa masha ni kanawng nang mat wa ai hpe mu jang shi hta shingkang shingwang yawm mat wa na hpe nra sharawng ai lam mung nga nga lu ai.
Jews amyu masha ni a matu hka hte kashin jasan ai ngu ai gaw htunghkring hta mung manu dan ai jasan jaseng lam rai nga malu ai. Nta kata shang yang lagaw shin ra ai htung mung lu nga ma ai. Dai majaw yubak hpe kashin kau ai myit mang lam mung ra nga malu ai. Yawhan gaw ndai myit mang lam hta Karai masa hte hkrup chya di dat lu ai majaw shawa masha ni grai chye na hkawn hkrang mat ai hte shi a hpang hkan na n yak dum ma ai. Yubak hpe kashin kau ya sai, ngu ai daram hkam pyaw ai shanhte a matu nnga sai. Dawdan je yang ai kaw na lawt na lam rai nna Yesu mung yubak n kap ai wa re, hpa majaw nga yang hkalup hkam ngut ai hte matut manoi Sasana amu hta shang tsap mat sai (Hebre 4:15).
Yesu a hkalup la ai gaw shi a dawdan ai madung rai yang she rai na, dai aten hta wuhpung hte nga ai htung lu ma ai majaw shi a hpang hkan ni a myit mada lam shatsup ai mung rai yang rai na re. Mahte laika gaw Marku kaw na she htawt ka da ai raitim, Yawhan gaw Yesu hpe tsun ai, 'ngai madaw nang kaw she hkam la ra ai ngu yang, ya dai shabyin ya e' ngu nna hpyi tsun wu ai, nga ai. Ndai ga gaw Kabu Gara Shiga laika gara kaw mung nrawng ai, Mahte kaw sha rawng ai ga manaw rai lu ai. Luka hku nna gaw 'masha nlang hkam la ai kaw Yesu mung sa hkam la ai' nga ai. Yawhan hta ka da ai hku nga yang, Yesu hte Yawhan a lapran ung ang hpa byin ai (Yawhan 3:20) ngu ai lam ni hpe aru yu lu let, Daw V hpe ala nga ga.
(Tinang a makam nbung ai hpe masha kaga hte joi shinglet zawn nbyin uga law)
Yesu a ma Kaji daw:
Tsa ban lahkawng hta ka da ai hku nga yang Yesu a shangai wa ai labau gaw grai hkrak ai lam nmu lu ai. Yaku hte Htawma yan a laika hpe yu yang, Htawma gaw tsawm mara mi sawn tawt ai masa ni lawm nga ai. Mahte hte Luka laika(Mahte 1-2, Luka 1-2), gaw Karai masa hku yu yang grai nam nak rawng nga ai. Mahte laika gaw Moshe kaw nna Yesu a prat du hkra na lam hpe daw hte daw gran dingyan dan nga ai. Luka gaw shi a ningmu hte Karai masa myi jut hku nna shagreng jahtuk da nga ai. Kabu Gara Shiga laika ni hpe yu jahproi dingdaw dat ai shaloi gaw Yesu a ma prat mabyin ni hpe aloi sha mu mada na lam ni mung mu lu ai. Mahte hte Luka gaw Yesu hpe Bethlehem kaw shangai nna Nazaret mare e kung kaba wa ai hku mu lu nga ai. Raitim, Mahte a ningmu madung gaw Yesu Yeruslem kaw shangai ai hte, Yeruslem kaw nga nna, Egutu (Egypt) de Herod sat na nga ai majaw aten na na mung hprawng makoi nga ai hku ka da ai. Herod si ai hpang mung, shi a kasha Archelaus bai up nga sai majaw lamu kasa gaw Yawsep hpe garai n ginhtang wa na matu shiga shana da sai. Nazaret mare kaw nta nga ai ngu ga, Luka laika hku gaw Yeruslem e Kehta hkawhkam Agustu (Augustus) kaw yup tung jahpan bang na matu sa ai kaw manam na shara pyi nnga nna dumsu wulawng hta manam nga yang shangai wa ai. Dai hpang Nazaret mare de bai wa ai. Matsat ya hta Yeruslem de bai sa nna, Simun a lata e dai daw lakmat la chyeju shakawn la ngut jang Nazaret mare de bai wa ma ai.
Mahte gaw shangai ai hte ma ni hpe sat wa ai majaw Yeruslem kaw nmai nga sai hte Egutu mung de hprawng yen nga ra ai. Luka laika hku nna gaw Nazaret de she wa nga ai nga ai majaw, Mahte a labau hte Luka a labau mung shingram la na yak nga ai. Luka laika ka ai wa hku nna Yesu gaw Davi a aru arat hku gawn nna Bethlehem {Davi a shangai mare] kaw shangai shangun ai lam rai nga ai. Yawhan laika ka ai wa gaw Yesu gara kaw shangai na lam hpe shi nchye wu ai. Hkye la na Madu Meshia gaw Yeruslem kaw shangai wa na re ngu ai hku myit mada wu ai. Raitim Yesu gaw Betlehem kaw hangai wa sai nga ai. Ginchyum dat yu ai shaloi, Mahte hte Luka hku nna gaw Yesu hpe Herod a ladaw e shangai ai gaw mu jut bung ma ai. Nazaret mare kaw kaba wa ai mung mu jut bung ai ngu ga, Mari ngu ai num hta la hte n kanawn ai Chyoipra ai Wnyihte hte na-um na sin rai shangai wa ai lam hpe mung hkam la ma ai. Raitim labau hku yu yang Chyoipra ai Wenyi hte shangai wa ai hpe ningdang kalang di na lam nmu lu ai.
Ma kaji prat:
Yesu a ma prat hpe kadai mung nchye lu nga ai. Luka hku nna gaw asak (12) ning hta lak mi alai rai sara ni hte salang ni rau tsun dang rang hkat ai lam rawng ai. Josephus ka da ai hta gaw "ngai asak 14 ning daram hta, ngai sharin la ai tsawra myit hte jep ai tara ni hte seng ai lam hpe hkin jawng kaba ni hte masha kaba ni gaw ngai hpe sa chyam yu ma ai, tara hte seng ai hpe mung ngai chye na ai daram hte lu tsun shaga kau da ai" nga ai ka da ai. (Life 2).
Yesu hte Hkalup sara Yawhan:
Marku laika hta Yawdan hka kau nam mali ni hta Yawhan ngu ai wa jahtau marawn let hka hta tinang myit malai hkalup hkam la na lam hkaw tsun hkawm ai ten e, Yesu mung Yawhan a lata hta myit malai hkalup hkam la sai (Yawhan 1:4-5).
Hkristan prat nnan hta mung tinang a yubak mara matu myit malai ai hkalup hkam lam hpe Hkristan ni matut galaw mat wa sai, nga ai. Yawhan gaw myihtoi langai hku nna hkaw tsun shadum jahprang let masha law law hpe myit gang ya lu ai majaw hka hta hkalup hkam la ai ni law law re nga ai. Yawhan laika Q hkrang hku nna mu lu ai gaw tsa ban jahku B.C na Myihtoi Elia gaw AHab hkawhkam hte shi a madu jan Yezebela hpe sumla kadawng nawku ai kaw na myit malai ra ai ngu hkaw ai ga hpe mung, Malahki a ga manaw hpe mung shi lang nga ai. Madu a ninghtoi ngu ai ga hpe gaw dawdan je yang na nhtoi hpe ngu mayu nga ai. Yawhan gaw yubak n kap ai wa zawn shadik nna ndai tara hpe hkaw dan nga ai ( Marku 1:6, IIHkawhkam 1:8, Malahki 4:5-6).
Yawhan zawn hkaw tsun ai hta shi hkrai nrai, kaga ni marai masum mung naw nga ma ai. Roma ni up hkang nga ai ten (44-46) Theodus hte shi a hpang hkan ai hpung ni mung Yawdan hka kau de sa nna ga shaka sa la let Yawshu ni galaw dan ai hku hkan galaw ma sai. Kade nna ai rim hkrum nna sat kau sai(Yoshu 3; Pru 14). Nau wa nna yang Egutu mung na Israela masha langai (mying ntsun) myihtoi hku nna Yeruslem sinpraw maga na tsanlun bum hta wa nga nna Yeruslem mare de shang na matu mare bunghku ni galau daw mat na hpe myit mada let (Yoshu 6) na zawn galaw lai wa yu sai. Dai zawn sha Samari amyu masha langai mung (30 BC) grup yin hta masha hpung mi hpe woi nna Gezerim bum mayan hkan gahkrang hkawm let Karai Kasang a myit mang lam ni gaw Samari nawku htingnu hta dan pru wa na lam myit mada let la nga ma ai. Raitim, Roma uphkang masha ni n masat ai hta n ga, 26 BC ram hta shanhte hpe atsai awai shazim kau manu ai.
Ndai zawn re ai myihtoi ni byin pru wa shagu gaw, Roma asuya ni htang n kaba ai hta n ga, lawan wan shazim kau mayu nga ma ai. Nam mali kaw hpang ai myihtoi hta Hkalup sara Yawhan mung bai paw pru wa sai. Pru mat wa ai laika hku nga yang Egutu kaw na pru wa yang Sina nam mali de, Karai Kasang kaw na ga shaka laika (Tara kanu 10) lu la ai mung bum ntsa kaw, ngu ai mabyin ni gaw Karai Kasang a shingran hte Wenyi gaw Israela amyu a ntsa nam mali kaw sha madun ai lam labau ginshi nga nga malu ai. Tsaban 8 hta mung myihtoi Hosea gaw 'Israela amyu hpe nam mali de Karai Kasang shaga ai lam hta jasan jaseng la mayu ai, makawp maga shachyoi shapra la mayu ai' lam nga ai majaw re nga nna myihtoi ga hte tsun da ai nga ai.
Josephus hte Kabu Gara Shiga laika ni tsun ai gaw, Yawhan hpe Herod Antipa a maw lanyet hte sat hkrum ai re lam shaleng da ma ai (Marku 6:14-29; Ant 18.116-119).
Herodia hte hkungran na lam hta Karai Kasang a tara hte nhtan shai ai ngu Hkalup sara Yawhan tsun ai majaw myit machyi dum nna sat ai lam rai nga ai mung nga ai. Herod a maga hku bai yu ai shaloi, Yawhan kaw shawa masha ni kanawng nang mat wa ai hpe mu jang shi hta shingkang shingwang yawm mat wa na hpe nra sharawng ai lam mung nga nga lu ai.
Jews amyu masha ni a matu hka hte kashin jasan ai ngu ai gaw htunghkring hta mung manu dan ai jasan jaseng lam rai nga malu ai. Nta kata shang yang lagaw shin ra ai htung mung lu nga ma ai. Dai majaw yubak hpe kashin kau ai myit mang lam mung ra nga malu ai. Yawhan gaw ndai myit mang lam hta Karai masa hte hkrup chya di dat lu ai majaw shawa masha ni grai chye na hkawn hkrang mat ai hte shi a hpang hkan na n yak dum ma ai. Yubak hpe kashin kau ya sai, ngu ai daram hkam pyaw ai shanhte a matu nnga sai. Dawdan je yang ai kaw na lawt na lam rai nna Yesu mung yubak n kap ai wa re, hpa majaw nga yang hkalup hkam ngut ai hte matut manoi Sasana amu hta shang tsap mat sai (Hebre 4:15).
Yesu a hkalup la ai gaw shi a dawdan ai madung rai yang she rai na, dai aten hta wuhpung hte nga ai htung lu ma ai majaw shi a hpang hkan ni a myit mada lam shatsup ai mung rai yang rai na re. Mahte laika gaw Marku kaw na she htawt ka da ai raitim, Yawhan gaw Yesu hpe tsun ai, 'ngai madaw nang kaw she hkam la ra ai ngu yang, ya dai shabyin ya e' ngu nna hpyi tsun wu ai, nga ai. Ndai ga gaw Kabu Gara Shiga laika gara kaw mung nrawng ai, Mahte kaw sha rawng ai ga manaw rai lu ai. Luka hku nna gaw 'masha nlang hkam la ai kaw Yesu mung sa hkam la ai' nga ai. Yawhan hta ka da ai hku nga yang, Yesu hte Yawhan a lapran ung ang hpa byin ai (Yawhan 3:20) ngu ai lam ni hpe aru yu lu let, Daw V hpe ala nga ga.
(Tinang a makam nbung ai hpe masha kaga hte joi shinglet zawn nbyin uga law)
Thursday, 9 October 2008
Labau Hta Mu Lu Ai Yesu (III)
DAW III
Yesu a ntsa mu ai Josephus a Ningmu:
Josephus gaw Hkrsitan nre, raitim lawu na hku nna ka matsing da ai hpe mu lu ai.
Yesu ngu ai paw pru ai. Hpaji grai rawng ai. Masha hku sha gaw rai nga ai. Grai lak lai nna mying pru ai hte, tengman ai hpe ra marit ai ni gaw sara ngu shaga na shi hta myit dik nga ma ai. Jews ni hte Greek ni a lapran nshan lahkawng dai ai nhtu zawn gara de mung maren chye kanawn mazum wu ai.
Meshia kun: Shi hpe yu ra sharawng ai ni a jaw e shi si na dawdan lam hpe Roma du Pilat wa nan dawdan ya sai. Raitim, masum ya din jang bai du sa nna hkum shadan dan ai hte, shi a hpang hkan nang ai Hkristan ni gaw si tim bai hkrung rawt na re ngu tsun da ai lam hpe kam sham wa ma ai(Ant 18:63-64; Meier).
Josephus ka da ai hku nga yang, Yesu gaw sara langai re, raitim kadai nbyin yu ai lam ni hte kadai n galaw yu ai lam ni hpe lak mi alai madun dan sai majaw Josephus shadu ai gaw, Yesu a hpang hkan ai mai gan masha nkau mi ndai lam hpe ra sharawng nna hpang daw de Hkristan ngu ai shamu shamawt hpung byin wa sai hku mu wu ai.
Lam langai mi gaw Yesu a kanau Yaku wa mung kahpu Yesu hpe 'Hkrsitu' ngu nna shaga ai nga nna Ananus hkun jawng kaba wa ka da ai, nga ai.(Ant 20.197).
Masat gring ai machye machyang:
Kabu Gara Shiga laika a shingdu e mai byin ai hte n mai byin ai labau lasang ni ai hpe Yesu a masat gring ai machye machyang hta hkan nna myit yu ra ai daw ni mung nga ai.
Yesu a lam kadun ai hku mu lu ai hta: Murphy (pp 336-337)
1. B.C 4 grup yin, Herod The Great wa si ni mahka e shangai wa sai.
2. Galile ginwang, Nazaret mare kaw shi a ma prat, shabrang prat hta nga sai.
3. Hkalup sara Yawhan a lata hta hkalup hkam la ai.
4. Galile ginwang kaw tara hkaw let machyi masha ni hpe mung shamai ai.
5. Manang marai 12 hpe woi nna, dai ni hpe Sape ni ngu shamying wu ai.
6. Myo mare shinggan na mare kaji ni hkan hkaw hkawm ai.
7. Israela amyu masha ni hpe sha-ang nna madung hkaw ai.
8. Karai Kasang a mungdan hte seng ai hpe hkaw tsun hkawm ai.
9. Asak (30) ning hta shalai wa ai poi lawm na matu Yeruslem de yu sa ai.
10. Yeruslem mare a nawku htingnu na ni hte grup yin hta manghkang shabyin sai.
11. Shi a sape ni hte hpang jahtum lu sha poi hpe mung galaw ai.
12. Jew makam masham ningbaw ni e rim nna gasan san hkrum ai.
13. Roma mung gyi Pontu Pilat wa e ahkang jaw nna Yeruslem shinggan kaw sat kau ai.
14. Yesu a hpang hkan ni shawng nnan e hprawng makoi yen mat ma ai.
15. Yesu si ai hpang teng sha bai myit aru yu yang lak lai ai wa re ngu mu masai.
16. Mu ai mabyin ni hpe yu nna shi bai sa du let mungdan gaw de na re ngu kam ma ai.
17. Yesu bai du wa na hpe ala na matu shanhte bai mahkawng nna kaga ni hpe mung tsun hkai shana let 'Meshia bai du na' ngu tsun gara hkawm ma ai.
Dai zawn shamu shamawt hkawm ai ni hpe zingri nna sat ai lam byin pru wa ai.
(Gal 1:13;22; Philipi 3:6). Ndai zingri lam galaw ai ten hta Pawlu a Roma magam gun ladaw htum wa maga ten mung rai nga lu ai.( IIKor 11:24-29; Gal 5:11; 6:12; Mahte 23:34; 10:17). Mahte laika hku nna yu yang mung Yesu gaw B.C 4 hta shangai wa sai. Dai gaw Herod hkawhkam (40-4 B.C) aten e rai nga ai.
Nazaret mare kaw kaba wa ai: Hebre ni a chyum laika hta Nazaret ngu ai hpe nmu lu ai hta n ga, Josephus a laika hta mung nrawng ai. Hkalup sara Yawhan a lata hta hkalup hkam la ai lam hpe mung Marku, Yawhan hte Q hkrang hta mu lu ai. Galile ginwang ni hta sharin achyin hkaw tsun shamai shatsai hkawm ai lam hte seng nna gaw, Marku, Yawhan hte Q, M, L, ni hku nna ka da nga ai. Marai 12 hpe woi hkawm nna Sape ni ngu shamying ai hpe gaw nyet na gamung nrawng na daram yawng hta lawm nga ai. Marku, Yawhan hte Q, Pawlu, ni hku nna mung shadan shadawng da ai. Galile ginwang hkan na mare kahtawng ni hkan sharin achyin hkawm ai lam hpe mu lu ai, raitim mare kaba ngu na langai mi de mung nshang hkawm ai. Kapenaum (Galile nawng makau) gaw loi mi kaba ai mare re, dai mare gaw shi a daju shatai ai shara rai nga lu ai.
Galile ginwang a mare daju rai nga ai Sepphoris gaw Nazaret kaw nna mile 4 sha gang ai. Helini ni nga mahkawng ai shara rai nna nsa ai kun? dai mare hta shang hkaw tsun ai lam nmu lu ai. Yesu gaw maigan masha ni hte loi li kasawt ai lam gaw nga ai, ga jarit hkan du hkawm ai, raitim Yesu dai ni hte hpa galaw ai, hpa tsun shaga ai lam nmu lu ai. Yesu gaw Israela amyu hpe madung dat ai hpe sha mu lu ai.
Karai Kasang a mungdan hkaw tsun ai lam: Ndai gaw htunghkring ngu na daram Karai Kasang a mungdan hpe moi kaw na atsun nga ai ga ni rai nga malu ai. Asak (30) aten ladaw hta Yeruslem mare de shalai wa ai poi sa shang lawm ai lam hta, Marku hte Yawhan gaw shi a si hkam na aten ladaw gu wa sai hpe shadik shatup ai hku nna atsawm sha chye na ai hku ka da nga ai. Yesu a hkam mana ra ai daw hpe yu dat yang, hpang jahtum shana lu sha sha ai lam, rim hkrum ai lam, Yeruslem up ai ni e si na ari jahkrum ai lam, hpang hkan ai Sape ni dumbri dumbra rai mat ai lam, Yesu si ai hpang Sape ni gaw shi hpe bai myit mada nga ai lam ni nga nga ai. Ndai myit mada ala nga ai ni a mabyin gaw Jew amyu ni hpe myit kabrawng shangun ai lam ni mung byin lai wa sai rai nga ai law.
Daw IV hpe Kaji daw na lam hte bai matut na.
Yesu a ntsa mu ai Josephus a Ningmu:
Josephus gaw Hkrsitan nre, raitim lawu na hku nna ka matsing da ai hpe mu lu ai.
Yesu ngu ai paw pru ai. Hpaji grai rawng ai. Masha hku sha gaw rai nga ai. Grai lak lai nna mying pru ai hte, tengman ai hpe ra marit ai ni gaw sara ngu shaga na shi hta myit dik nga ma ai. Jews ni hte Greek ni a lapran nshan lahkawng dai ai nhtu zawn gara de mung maren chye kanawn mazum wu ai.
Meshia kun: Shi hpe yu ra sharawng ai ni a jaw e shi si na dawdan lam hpe Roma du Pilat wa nan dawdan ya sai. Raitim, masum ya din jang bai du sa nna hkum shadan dan ai hte, shi a hpang hkan nang ai Hkristan ni gaw si tim bai hkrung rawt na re ngu tsun da ai lam hpe kam sham wa ma ai(Ant 18:63-64; Meier).
Josephus ka da ai hku nga yang, Yesu gaw sara langai re, raitim kadai nbyin yu ai lam ni hte kadai n galaw yu ai lam ni hpe lak mi alai madun dan sai majaw Josephus shadu ai gaw, Yesu a hpang hkan ai mai gan masha nkau mi ndai lam hpe ra sharawng nna hpang daw de Hkristan ngu ai shamu shamawt hpung byin wa sai hku mu wu ai.
Lam langai mi gaw Yesu a kanau Yaku wa mung kahpu Yesu hpe 'Hkrsitu' ngu nna shaga ai nga nna Ananus hkun jawng kaba wa ka da ai, nga ai.(Ant 20.197).
Masat gring ai machye machyang:
Kabu Gara Shiga laika a shingdu e mai byin ai hte n mai byin ai labau lasang ni ai hpe Yesu a masat gring ai machye machyang hta hkan nna myit yu ra ai daw ni mung nga ai.
Yesu a lam kadun ai hku mu lu ai hta: Murphy (pp 336-337)
1. B.C 4 grup yin, Herod The Great wa si ni mahka e shangai wa sai.
2. Galile ginwang, Nazaret mare kaw shi a ma prat, shabrang prat hta nga sai.
3. Hkalup sara Yawhan a lata hta hkalup hkam la ai.
4. Galile ginwang kaw tara hkaw let machyi masha ni hpe mung shamai ai.
5. Manang marai 12 hpe woi nna, dai ni hpe Sape ni ngu shamying wu ai.
6. Myo mare shinggan na mare kaji ni hkan hkaw hkawm ai.
7. Israela amyu masha ni hpe sha-ang nna madung hkaw ai.
8. Karai Kasang a mungdan hte seng ai hpe hkaw tsun hkawm ai.
9. Asak (30) ning hta shalai wa ai poi lawm na matu Yeruslem de yu sa ai.
10. Yeruslem mare a nawku htingnu na ni hte grup yin hta manghkang shabyin sai.
11. Shi a sape ni hte hpang jahtum lu sha poi hpe mung galaw ai.
12. Jew makam masham ningbaw ni e rim nna gasan san hkrum ai.
13. Roma mung gyi Pontu Pilat wa e ahkang jaw nna Yeruslem shinggan kaw sat kau ai.
14. Yesu a hpang hkan ni shawng nnan e hprawng makoi yen mat ma ai.
15. Yesu si ai hpang teng sha bai myit aru yu yang lak lai ai wa re ngu mu masai.
16. Mu ai mabyin ni hpe yu nna shi bai sa du let mungdan gaw de na re ngu kam ma ai.
17. Yesu bai du wa na hpe ala na matu shanhte bai mahkawng nna kaga ni hpe mung tsun hkai shana let 'Meshia bai du na' ngu tsun gara hkawm ma ai.
Dai zawn shamu shamawt hkawm ai ni hpe zingri nna sat ai lam byin pru wa ai.
(Gal 1:13;22; Philipi 3:6). Ndai zingri lam galaw ai ten hta Pawlu a Roma magam gun ladaw htum wa maga ten mung rai nga lu ai.( IIKor 11:24-29; Gal 5:11; 6:12; Mahte 23:34; 10:17). Mahte laika hku nna yu yang mung Yesu gaw B.C 4 hta shangai wa sai. Dai gaw Herod hkawhkam (40-4 B.C) aten e rai nga ai.
Nazaret mare kaw kaba wa ai: Hebre ni a chyum laika hta Nazaret ngu ai hpe nmu lu ai hta n ga, Josephus a laika hta mung nrawng ai. Hkalup sara Yawhan a lata hta hkalup hkam la ai lam hpe mung Marku, Yawhan hte Q hkrang hta mu lu ai. Galile ginwang ni hta sharin achyin hkaw tsun shamai shatsai hkawm ai lam hte seng nna gaw, Marku, Yawhan hte Q, M, L, ni hku nna ka da nga ai. Marai 12 hpe woi hkawm nna Sape ni ngu shamying ai hpe gaw nyet na gamung nrawng na daram yawng hta lawm nga ai. Marku, Yawhan hte Q, Pawlu, ni hku nna mung shadan shadawng da ai. Galile ginwang hkan na mare kahtawng ni hkan sharin achyin hkawm ai lam hpe mu lu ai, raitim mare kaba ngu na langai mi de mung nshang hkawm ai. Kapenaum (Galile nawng makau) gaw loi mi kaba ai mare re, dai mare gaw shi a daju shatai ai shara rai nga lu ai.
Galile ginwang a mare daju rai nga ai Sepphoris gaw Nazaret kaw nna mile 4 sha gang ai. Helini ni nga mahkawng ai shara rai nna nsa ai kun? dai mare hta shang hkaw tsun ai lam nmu lu ai. Yesu gaw maigan masha ni hte loi li kasawt ai lam gaw nga ai, ga jarit hkan du hkawm ai, raitim Yesu dai ni hte hpa galaw ai, hpa tsun shaga ai lam nmu lu ai. Yesu gaw Israela amyu hpe madung dat ai hpe sha mu lu ai.
Karai Kasang a mungdan hkaw tsun ai lam: Ndai gaw htunghkring ngu na daram Karai Kasang a mungdan hpe moi kaw na atsun nga ai ga ni rai nga malu ai. Asak (30) aten ladaw hta Yeruslem mare de shalai wa ai poi sa shang lawm ai lam hta, Marku hte Yawhan gaw shi a si hkam na aten ladaw gu wa sai hpe shadik shatup ai hku nna atsawm sha chye na ai hku ka da nga ai. Yesu a hkam mana ra ai daw hpe yu dat yang, hpang jahtum shana lu sha sha ai lam, rim hkrum ai lam, Yeruslem up ai ni e si na ari jahkrum ai lam, hpang hkan ai Sape ni dumbri dumbra rai mat ai lam, Yesu si ai hpang Sape ni gaw shi hpe bai myit mada nga ai lam ni nga nga ai. Ndai myit mada ala nga ai ni a mabyin gaw Jew amyu ni hpe myit kabrawng shangun ai lam ni mung byin lai wa sai rai nga ai law.
Daw IV hpe Kaji daw na lam hte bai matut na.
Wednesday, 8 October 2008
Labau Hta Mu Lu Ai Yesu (II)
DAW II
Yesu a Labau Hpe Sawk Bram Yu Na Lam
1906 ning hta Albert Schweizer ka ai 'Labau a Yesu' nga ai laika buk hta hkan nna Labau sara ni myit lawm hpang wa masai rai nga ai. 1776 ning hta mung H.S Reimerus wa mung ka da yu sai. Tsa ban 19th hta gaw Hkristu masa hte Chyum laika masa sagawn ai ni, Yesu gaw hkum hkrang hku nna anhte hte bung ai re majaw kawa zawn, kahpu ba zawn rai nga ai. Dai majaw anhte a lam hpe sawk sagawn mai ai zawn Yesu a lam hpe mung hkrawk yu mai ai ngu nna myit lu wa sai.
Raitim, lahta na laika ka sara yan a mu mada ai lam ni gaw shada da nbung hkat ai lam mung nga ma ai. Dai majaw Karl Barth hte Rudolf Bultmann yan a Karai masa mung mu mada ai nbung ai daw ni nga wa ai. Bultmann a jawng ma Ernst Kasemann gaw 1953 ning hta Yesu a labau sawk ai ni hku nna gaw, Yesu a sak hkrung lam hpe nka yang mai ai lam ra sharawng wu ai. Yesu a sak hkrung lam hpe gaw Hpung hku nna sha ka yang hkrak ai nga ai. Ndai lam ni law law lang bawng yu nna galaw ai raitim, yawng mayawng hte rau sha myit hkrum sai, galaw saga ngu ntsun gwi ai hkrai rai ma ai.
Ningpawt Nhpang:
Chyum laika hta Kabu Gara Shiga Laika gaw Yesu a Labau hpe sawk yu lu na npawt nhpang rai nga ai. Marku Laika gaw yawng a shawng e ka da ai Kabu Gara shiga laika rai nna, Mahte hte Luka yan gaw Marku laika hta shamyet nna bai ka da sai re. Dai hta Mahte hte Luka laika hpe jahkrum shatsup ai hta Q laika hkrang mung lawm nang nga ai ngu ai hpe mu lu ai. Q laika hkrang ngu ai hta M hte L ga shaga hkrang ni lawm ai hpe mu lu ai. Dai majaw Marku laika hte Q,M,L (Mahte hte Luka malai) hpe yu nna she tam sawn yu ra nga sai. Kabu Gara Shiga laika masum hpe shamyet shanat nna myit yu ai shaloi Q,M,L mabyin gaw shapraw ai ga nsen hte lai masa ni shai taw nga ai hku ka bang da nga ai. Yawng hpe jahproi yu dat ai shaloi gaw ga si ga hkum ni sung tang nbung taw nga ai. Yawhan laika hta gaw grau nna mu lu ai. Kam na yak ai hta Yesu a mabyin gaw Yawhan laika hta madung na i? ngam ai kabu gara shiga laika masum hta madung na i? ngu ai lam byin wa ai.
Yawhan laika hta Yesu gaw shi nan Karai Kasang re ai lam, loi hkring rai jang Karai Kasang a kasha re lam, Meshia re lam, mungkan a ninghtoi re ngu ai ga ni lawm ai. Kabu gara shiga laika rai nga ai Mahte, Marku hte Luka hta ndai lam ni tam yak nga ai. Karai Kasang a mungdan hpe grau nna tsun shaleng ai hpe sha grau nna shadan shadawng mayu nga ai. Dai majaw Yawhan laika a hkrang hpe yu nna Yesu a lam hpe labau hta hkrawk tam yu na lam pru wa ai.
Kasa Pawlu a shagun laika ni mung Yesu a labau sawk yu ra na lam hpe n gun jaw ai zawn rai nga ai. (Galati 4:4) jep ai tara npu na ni hpe shaw la na wa, (Philipi 2:8) si ai du hkra madat mara ai masha kasha, (IKor15:3-8) chyum laika ni tsun da ai hte maren si ai kaw na hkrung rawt wa sai, (IKor 7:10-11) Madu tsun ai dinghku la hte num gaw nhka uga, (Galati 1:19) kanau Yaku mung dai kaw nga nga ai, (IKor 11:23-25) ap kau na hkum hkrang a malai muk garan nna lu sha poi galaw sai lam ni gaw Yesu a i lam ni hpe tsun bang da nga ai. Chyum laika hku n shalawm da ai Petru hte Htawma a kabu gara shiga laika yan mung Yesu a labau gawn yu na gin jang pru wa sai. Ndai laika yan hta mung Kabu Gara shiga laika ni kaw rawng ai hta jan ai gaw nlawm ai, raitim Gnostic (machye machyang hta shamyet ai mu mada lam (AD 2 grup yin ka ai Yesu a lam) re majaw chyum laika hta nbang da nga ai.
Yesu gaw Roma Asuya a lata e si hkrum sai lam gaw koi yen nmai ai labau lunghkrung rai nga ai. Dai aten ni hta Parlistina mung na Jew masha law law wa Roma a lata e si ari hkrum sha ai ten mung rai nga ai. Josephus tsun da ai hta, Yesu shangai ai ladaw hta mung ma ni hkying hku si sai hte, Yesu hpe nan jen sat ai shaloi shi a pai hkra jen da ai yan mung Jew rai nga ma ai nga ai. Raitim, Roma mung du Pilate wa nan si ari jahkrat hkra byin ra ai gaw Yesu sha lawm ai lam mung yu maya lam nre hpe mu lu nga ai.
Rai yang, Hkristan hpung a shingdu shinggan de Jew mi rai rai, Yuda mi rai yang rai ndai mabyin ni hpe wa kadai mung nchye nna ai lam byin taw nga ai. Tsa ban 2 na Roma labau ka ai Tacitus hte Suetonius yan a laika hta Yesu a lam kadun kadaw shalawm da ma ai. Asia jahtum maga de up ai Roma Asuya ni a lam hpe Pliny the Younger ka ai hta tsa ban lahkawng na Hkristan ngu ai ni a lam lawm ai. Shi ka ai hta "shani shagu mahkawn mangoi hte Yesu ngu ai hpe Karai hku shakawn kundawn" ma ai lam lawm ai. Raitim Yesu a lam kadun kadaw pyi nka shalawm da ai. Rabinic ngu ai tara hkaw ai sara ni a laika hta mung AD 200 kaw nna she ka da ai hta n ga, Yesu a lam mi nka da ma ai. AD 400 hte 600 kaw ka ai Talmuds kaw mung n rawng ai majaw Yesu hpe labau hta tam la na gaw yi hku sum pum kaw hpri sharaw nlawm ai samyit tam yak ai daram yak nga ai, nga tsun anyam jin ai hpang she lam kaga hku bai sawk tam yu ra nga masai.
Matut na:- Yosephus (Josephus) tsun da ai lam:
Yesu a Labau Hpe Sawk Bram Yu Na Lam
1906 ning hta Albert Schweizer ka ai 'Labau a Yesu' nga ai laika buk hta hkan nna Labau sara ni myit lawm hpang wa masai rai nga ai. 1776 ning hta mung H.S Reimerus wa mung ka da yu sai. Tsa ban 19th hta gaw Hkristu masa hte Chyum laika masa sagawn ai ni, Yesu gaw hkum hkrang hku nna anhte hte bung ai re majaw kawa zawn, kahpu ba zawn rai nga ai. Dai majaw anhte a lam hpe sawk sagawn mai ai zawn Yesu a lam hpe mung hkrawk yu mai ai ngu nna myit lu wa sai.
Raitim, lahta na laika ka sara yan a mu mada ai lam ni gaw shada da nbung hkat ai lam mung nga ma ai. Dai majaw Karl Barth hte Rudolf Bultmann yan a Karai masa mung mu mada ai nbung ai daw ni nga wa ai. Bultmann a jawng ma Ernst Kasemann gaw 1953 ning hta Yesu a labau sawk ai ni hku nna gaw, Yesu a sak hkrung lam hpe nka yang mai ai lam ra sharawng wu ai. Yesu a sak hkrung lam hpe gaw Hpung hku nna sha ka yang hkrak ai nga ai. Ndai lam ni law law lang bawng yu nna galaw ai raitim, yawng mayawng hte rau sha myit hkrum sai, galaw saga ngu ntsun gwi ai hkrai rai ma ai.
Ningpawt Nhpang:
Chyum laika hta Kabu Gara Shiga Laika gaw Yesu a Labau hpe sawk yu lu na npawt nhpang rai nga ai. Marku Laika gaw yawng a shawng e ka da ai Kabu Gara shiga laika rai nna, Mahte hte Luka yan gaw Marku laika hta shamyet nna bai ka da sai re. Dai hta Mahte hte Luka laika hpe jahkrum shatsup ai hta Q laika hkrang mung lawm nang nga ai ngu ai hpe mu lu ai. Q laika hkrang ngu ai hta M hte L ga shaga hkrang ni lawm ai hpe mu lu ai. Dai majaw Marku laika hte Q,M,L (Mahte hte Luka malai) hpe yu nna she tam sawn yu ra nga sai. Kabu Gara Shiga laika masum hpe shamyet shanat nna myit yu ai shaloi Q,M,L mabyin gaw shapraw ai ga nsen hte lai masa ni shai taw nga ai hku ka bang da nga ai. Yawng hpe jahproi yu dat ai shaloi gaw ga si ga hkum ni sung tang nbung taw nga ai. Yawhan laika hta gaw grau nna mu lu ai. Kam na yak ai hta Yesu a mabyin gaw Yawhan laika hta madung na i? ngam ai kabu gara shiga laika masum hta madung na i? ngu ai lam byin wa ai.
Yawhan laika hta Yesu gaw shi nan Karai Kasang re ai lam, loi hkring rai jang Karai Kasang a kasha re lam, Meshia re lam, mungkan a ninghtoi re ngu ai ga ni lawm ai. Kabu gara shiga laika rai nga ai Mahte, Marku hte Luka hta ndai lam ni tam yak nga ai. Karai Kasang a mungdan hpe grau nna tsun shaleng ai hpe sha grau nna shadan shadawng mayu nga ai. Dai majaw Yawhan laika a hkrang hpe yu nna Yesu a lam hpe labau hta hkrawk tam yu na lam pru wa ai.
Kasa Pawlu a shagun laika ni mung Yesu a labau sawk yu ra na lam hpe n gun jaw ai zawn rai nga ai. (Galati 4:4) jep ai tara npu na ni hpe shaw la na wa, (Philipi 2:8) si ai du hkra madat mara ai masha kasha, (IKor15:3-8) chyum laika ni tsun da ai hte maren si ai kaw na hkrung rawt wa sai, (IKor 7:10-11) Madu tsun ai dinghku la hte num gaw nhka uga, (Galati 1:19) kanau Yaku mung dai kaw nga nga ai, (IKor 11:23-25) ap kau na hkum hkrang a malai muk garan nna lu sha poi galaw sai lam ni gaw Yesu a i lam ni hpe tsun bang da nga ai. Chyum laika hku n shalawm da ai Petru hte Htawma a kabu gara shiga laika yan mung Yesu a labau gawn yu na gin jang pru wa sai. Ndai laika yan hta mung Kabu Gara shiga laika ni kaw rawng ai hta jan ai gaw nlawm ai, raitim Gnostic (machye machyang hta shamyet ai mu mada lam (AD 2 grup yin ka ai Yesu a lam) re majaw chyum laika hta nbang da nga ai.
Yesu gaw Roma Asuya a lata e si hkrum sai lam gaw koi yen nmai ai labau lunghkrung rai nga ai. Dai aten ni hta Parlistina mung na Jew masha law law wa Roma a lata e si ari hkrum sha ai ten mung rai nga ai. Josephus tsun da ai hta, Yesu shangai ai ladaw hta mung ma ni hkying hku si sai hte, Yesu hpe nan jen sat ai shaloi shi a pai hkra jen da ai yan mung Jew rai nga ma ai nga ai. Raitim, Roma mung du Pilate wa nan si ari jahkrat hkra byin ra ai gaw Yesu sha lawm ai lam mung yu maya lam nre hpe mu lu nga ai.
Rai yang, Hkristan hpung a shingdu shinggan de Jew mi rai rai, Yuda mi rai yang rai ndai mabyin ni hpe wa kadai mung nchye nna ai lam byin taw nga ai. Tsa ban 2 na Roma labau ka ai Tacitus hte Suetonius yan a laika hta Yesu a lam kadun kadaw shalawm da ma ai. Asia jahtum maga de up ai Roma Asuya ni a lam hpe Pliny the Younger ka ai hta tsa ban lahkawng na Hkristan ngu ai ni a lam lawm ai. Shi ka ai hta "shani shagu mahkawn mangoi hte Yesu ngu ai hpe Karai hku shakawn kundawn" ma ai lam lawm ai. Raitim Yesu a lam kadun kadaw pyi nka shalawm da ai. Rabinic ngu ai tara hkaw ai sara ni a laika hta mung AD 200 kaw nna she ka da ai hta n ga, Yesu a lam mi nka da ma ai. AD 400 hte 600 kaw ka ai Talmuds kaw mung n rawng ai majaw Yesu hpe labau hta tam la na gaw yi hku sum pum kaw hpri sharaw nlawm ai samyit tam yak ai daram yak nga ai, nga tsun anyam jin ai hpang she lam kaga hku bai sawk tam yu ra nga masai.
Matut na:- Yosephus (Josephus) tsun da ai lam:
Tuesday, 7 October 2008
Labau Hta Mu Lu Ai Yesu (I)
DAW I
Ga Hpaw
Kabu Gara Shiga Laika Ni Tsun Ai:
Labau ninghkring ni mi rai yang rai, kam sham ai Hkristan masha mi rai yang rai Kabu Gara Shiga Laika ni hta tsun da ai lam yawng kaja wa teng ai hkrai rai ni? ngu nna sawk yu na lam ni nga ai. Chyum laika kaw ka da ai n kau mi hpe yu nna labau lasang hte shingdaw yu na lam ni mung nga ai. Kam sham ai hku nna yu yang chyawm gaw nau wa mi yak hkak ai lam nnga na re. Yesu gaw Jew masha rai nna Meshia ngu ai 'hkye la madu' or Karai Kasang nan mungkan ga de yu sa ai ngu yang, aga! dai gaw galoi wa rai ta? hpa ni tsun nna galaw kau da sata? kadai mung she chye mayu le nrai i? Chyum Laika langai mi hku nna gaw yawng mayawng hpe akri akrai dum hprut dan mat ai nlawm hkra gaw jahkrum ka da sai wa, labau ka ai sara ni mung maga mi hku nna jahkum shatsup lawm na gin jang tam yu ra sai lit lu nga ma ai.
Yuda ni a makam masham lam gaw labau hku mung grin ngang ai lam nga ai zawn, majoi myit lu ai hpe sawn sumru da ai sha nre hpe mung hkam la sai rai nga ai. Ndai prat hta gaw 'research' ngu ai ga wa manu rawt tsaw wa sai majaw, tsun da sai hpe bai kahtap bram sawk yu na ga kata, hka kata, lungrawk lungpu lup sung hku nngam hkra tam bram chyam shadawn dinglik sawk yu taw sai prat mung re hpe kadai nnyet lu nga ai.
Makam Masham hte Labau:
Labau hta mu lu ai Yesu ngu dat yang kam sham nga ai ni nkau mi a matu myit hta kapum kapam nga nhkam sha u ga shawng tau hkrau shana lajin da mayu ai. Tengman ai labau gaw Karai masa a matu hkrang nnan langai rai nga ai. Nteng ai labau gaw masha hpe yawn hpa shabyin ai. Labau sara wa gaw Yesu a lam chye lu na matu Chyum laika hte tam yang, nawku hpung a sharin ai kata na shingnip shingna ni hte sha dang rang hkat nna kre na lam nga ai. Masha nkau mi gaw Yesu hpe chyum laika hte tam yu ma ai. Nkau mi gaw labau sawk yu nna tam yu ma ai. Nga lai wa sai, hpa galaw ai, gara hku sharin shaga ai lam ni hpe Karai masa hku gaw hkrak sawk tam da sai.
Yesu hpe Roma mung gyi Pontupilat gaw Wudang hta Yeruslem mare shinggan na kawng kaw jen noi sat kau sai teng a ni? A.D 30 ning hkan re ai nga ai le. Yesu shi si ra ai gaw anhte shinggyim masha ni a yubak mara a majaw re nga ai, teng ai i? Gara hku htai na kun. Aten hte shara, Roma mung gyi kadai wa re, shanhte gaw asuya she re hpa baw mara hte wa noi jen sat ai, Yesu si ai hpe mu ai ni a ningmu ni grau nna Sape ni, Yesu a hpyen tai ai ni, shawa masha ni, Yesu shi si na lam hpe gara hku shaleng dan da ai lam ni hpe na lu na lam nga ai. Raitim, Yesu si ra ai gaw anhte a yubak a matu mara re ngu tsun ai shaloi gaw, dai masha ni nchye na mat ai. Dai prat ladaw hta hpaji chye nga sai, bawngri nga sai she re majaw labau lasang ni akri akroi gawn matsing ka da nga sai ten mung rai nga ai.Rai timung ndai lam ni hpe Karai masa ka lajang ai ni yawng hkra htai da sai majaw san ai ga san ni hpe nawku hpung kata maga sha rai htai nna shinggan hku nmai yu lawm taw nga ai majaw, chyum hpaji ninghkring ni hte labau hpaji ninghkring ni ta gin dun nna, myit sawn hpaji sara ni hte rau ndai lam hpe ru hte brawng pawt hte nawng di gawn hkrawk yu sai, ngu ai hpe ga hpaw hku nna tang madun dat nngai law.
oooooooooooooooooooooooo
Ga Hpaw
Kabu Gara Shiga Laika Ni Tsun Ai:
Labau ninghkring ni mi rai yang rai, kam sham ai Hkristan masha mi rai yang rai Kabu Gara Shiga Laika ni hta tsun da ai lam yawng kaja wa teng ai hkrai rai ni? ngu nna sawk yu na lam ni nga ai. Chyum laika kaw ka da ai n kau mi hpe yu nna labau lasang hte shingdaw yu na lam ni mung nga ai. Kam sham ai hku nna yu yang chyawm gaw nau wa mi yak hkak ai lam nnga na re. Yesu gaw Jew masha rai nna Meshia ngu ai 'hkye la madu' or Karai Kasang nan mungkan ga de yu sa ai ngu yang, aga! dai gaw galoi wa rai ta? hpa ni tsun nna galaw kau da sata? kadai mung she chye mayu le nrai i? Chyum Laika langai mi hku nna gaw yawng mayawng hpe akri akrai dum hprut dan mat ai nlawm hkra gaw jahkrum ka da sai wa, labau ka ai sara ni mung maga mi hku nna jahkum shatsup lawm na gin jang tam yu ra sai lit lu nga ma ai.
Yuda ni a makam masham lam gaw labau hku mung grin ngang ai lam nga ai zawn, majoi myit lu ai hpe sawn sumru da ai sha nre hpe mung hkam la sai rai nga ai. Ndai prat hta gaw 'research' ngu ai ga wa manu rawt tsaw wa sai majaw, tsun da sai hpe bai kahtap bram sawk yu na ga kata, hka kata, lungrawk lungpu lup sung hku nngam hkra tam bram chyam shadawn dinglik sawk yu taw sai prat mung re hpe kadai nnyet lu nga ai.
Makam Masham hte Labau:
Labau hta mu lu ai Yesu ngu dat yang kam sham nga ai ni nkau mi a matu myit hta kapum kapam nga nhkam sha u ga shawng tau hkrau shana lajin da mayu ai. Tengman ai labau gaw Karai masa a matu hkrang nnan langai rai nga ai. Nteng ai labau gaw masha hpe yawn hpa shabyin ai. Labau sara wa gaw Yesu a lam chye lu na matu Chyum laika hte tam yang, nawku hpung a sharin ai kata na shingnip shingna ni hte sha dang rang hkat nna kre na lam nga ai. Masha nkau mi gaw Yesu hpe chyum laika hte tam yu ma ai. Nkau mi gaw labau sawk yu nna tam yu ma ai. Nga lai wa sai, hpa galaw ai, gara hku sharin shaga ai lam ni hpe Karai masa hku gaw hkrak sawk tam da sai.
Yesu hpe Roma mung gyi Pontupilat gaw Wudang hta Yeruslem mare shinggan na kawng kaw jen noi sat kau sai teng a ni? A.D 30 ning hkan re ai nga ai le. Yesu shi si ra ai gaw anhte shinggyim masha ni a yubak mara a majaw re nga ai, teng ai i? Gara hku htai na kun. Aten hte shara, Roma mung gyi kadai wa re, shanhte gaw asuya she re hpa baw mara hte wa noi jen sat ai, Yesu si ai hpe mu ai ni a ningmu ni grau nna Sape ni, Yesu a hpyen tai ai ni, shawa masha ni, Yesu shi si na lam hpe gara hku shaleng dan da ai lam ni hpe na lu na lam nga ai. Raitim, Yesu si ra ai gaw anhte a yubak a matu mara re ngu tsun ai shaloi gaw, dai masha ni nchye na mat ai. Dai prat ladaw hta hpaji chye nga sai, bawngri nga sai she re majaw labau lasang ni akri akroi gawn matsing ka da nga sai ten mung rai nga ai.Rai timung ndai lam ni hpe Karai masa ka lajang ai ni yawng hkra htai da sai majaw san ai ga san ni hpe nawku hpung kata maga sha rai htai nna shinggan hku nmai yu lawm taw nga ai majaw, chyum hpaji ninghkring ni hte labau hpaji ninghkring ni ta gin dun nna, myit sawn hpaji sara ni hte rau ndai lam hpe ru hte brawng pawt hte nawng di gawn hkrawk yu sai, ngu ai hpe ga hpaw hku nna tang madun dat nngai law.
oooooooooooooooooooooooo
Saturday, 4 October 2008
Karai Kasang a Nta Hta (House of God)
Ga baw hpe hti dat ai shaloi gaw laika buk kaba langai byin na daram dam lada nga ai. Raitim Karai Kasang a nta hpe 'Shi a shaman chyeju hkam la ai ni' nga ai shara ngu yang grau hkawn hkrang loi na kam ai.
Ngai jahkring hkring ana nga ai Jinghpaw ni a Hkristan makam masham hta 'Shaman chyeju' nga ai ga re. Dai shaman chyeju gaw kaning re ai hpe wa tsun ma ai kun ngai nchye na ai sha Hkristan tai ai (30) ning jan rai mat ni ai. Ya mung ngai chye na ai hte kaja wa hkam la tsun nga ai ni a masa gaw nbung na re, ngai mung mahkrum madup dai ram nlaw ai. Raitim Chyum Laika hta mu lu ai daw chyen ni hpe yu nna lam brat dan ga nga yang gaw lagaw lam hta mawdaw lam grau ding na re ngu kam nngai.
Ningpawt Ninghpang (N.N 32:22-32) hpe hti yu ga.
Yaku ngu ai wa gaw Isak hte Rebeka a kasha, Esaw (jau gawng) wa a kanau rai nga ai. Shi gaw lak mi alai rai Karai Kasang kaw na shaman chyeju hpe masu nna mung, kashun nna mung, kamu nna mung lu la sai rai nga lu ai. Ndai Yaku gaw madu jan lahkawng ting lu da wu ai hte kasha mung shi dang shaprat wu ai. Madu jan lahkawng la ai hta Karai Kasang a yaw shada ai nlawm nhten; (N.N 30:7-8) hta madu jan Rahkela a shingnan num hpe mung madu jan shatai kau, Rahkela hpe ra ai majaw num masum lu nu ai, (Buy one get three) rai nga lu ai. Shi a kahpu ba Esaw hte mung (14) ning ram wa nrum hkat nu ai. Kahpu a aya masu la ai hpang Yaku gaw gara de sa na shi nchye mat nu ai majaw myit kabung dum jin nna hkrup ai hkan yup hkawm ai mung aten na na sai. Katsa La Ban hpang de tsam mari du yang mung, dumsu bai nam rem ai kaw shi a amyat naw gyam nga ai (N.N 30:39-41). Shi a prat gaw Prangtai gat ai zawn galing gale, ndi nda gumtsat hkawm ai prat kaw na kaning rai Karai Kasang lata la ai amyu a kaji kawa rai wa lu a hka?.
Shi a kahpu kaw na hprawng hkawm ai shaloi shi hkrai sha re, myit masa hpaji hku yu ga nga yang gaw nsin mak ai kade hkawm mat wa na nchye ai prat, tinghkrai dam hkawm, shingkra zawn garen hkawm rai nga yang nsen mung na ai, shingran mung law law mu ai, yup mang mung nhti nhtang shi mu nga ai. Shi hkrum ai yawng hte gaw Karai Kasang kaw na hkrai re ai lam shi bai shading malan da nga ai.
Karai Kasang a nta hta dai zawn re ai ni kaja wa madu da a ni? Yaku gaw shi hkrai yup nga yang shana tup lamu kasa hte kamu hkat ai shi dang na zawn lamu kasa dang na zawn byin ai jahpawt du hkra re. Raitim lamu kasa gaw magyi pawt kaw sha ahtawk ya ai shi labye mat ai. Dai ni na anhte a myi hte yu yang mani hpa maumwi mau sa mau hkrawn mau wam wa nrai ni. Hpa majaw Karai Kasang hte shana tup kamu hkat ra wa sata? SHAMAN CHYEJU hkam la na matu re, nga ai. Kawa Isak kalang shaman ya sai mung nga nga ai. Dai sha nram ai shi nan kamu dang la ai shaman chyeju dai gaw;
1) Mying galai shamying kau ai. Ya kaw nna gaw nang Yaku nrai sai, Israela she rai nit dai. Masha hpe mung Karai Kasang hpe mung gasat hkat nna dang kau nit dai, ngu wu ai. Ya she shi a myit hta lawt na zawn shim lum dum nu ai.
2) Dai jahpawt daw gaw Labye mat ai. Mani hpa mabyin rai nga ai. Karai Kasang hte myi chyaw hkrum sai, nga nna mung tsun shawu nu ai. Yaku gaw Karai Kasang hpe jum tek tawn nna shaman ya yang she dat na ngu shagyeng dat yang, Karai Kasang gaw dai yang e shaman ya sai, nga ai. Dai shara hpe (Hpeniela) Karai Kasang hte myi tut hkrum tim nsi nngai, ngu ai shara re nga ai.
3) Kadai rai nta ngu san yang maga mi na wa ntsun ai, nga ai. Mawshe mung shi hpe shaga ai wa kadai re hpe nchye ai, mying ntsun ai, 'Ngai gaw Ngai wa rai nga nngai' nga ai nga nna tsun da ga ai.
Pawlu mung dai hte maren, Yesu hte lam kaw hkrum ai shaloi, 'Nang kadai wa rai nta' ngu nna san wu ai lam mu lu ai.
Chyum laika hta Yaku zawn masha ni hpe grau kam sham wa u ga (trick) masu nna shadang la chye ai ni law law nga ai hta Kasa Pawlu mung lawm nga ai. Yona mung nga kaba kan kaw masum ya tup rawng sai, dai gaw Karai Kasang a ga n madat nna mayu hkrum sai, nga ai. Dai ni na prat hta kadai wa masum ya nga kaba kan kaw rawng lu na kun. Raitim, Karai lam re majaw nbyin mai ai hpa nnga, ngu nna kam sham mai nga ai.
Masha shagu hpe trick galaw mayu nga ma ai. Raitim, Karai Kasang hpe grau chye na kam sham wa na maga de n gun dat nna masu ai ni rai ma ai majaw mara mu na gaw yak nga mali ai. Kam sham ai anhte a manaw manang ni mung awngdang ai zawn re ai lam lama ma, lawt kawt lu ai mabyin langai ngai, n myit mada ai byin wa ai lam amyu myu hpe Karai Kasang a shaman chyeju re, nga nna hkam la chye ai ni hkrai rai nga ga ai. Sinna mung hta shaman chyeju gaw bungli galaw shakut ai wa sha lu ai, nga ai.
Anhte ni mung Yaku zawn, Pawlu zawn masha ni hpe masu kau hkrup sai kun. Shaman chyeju gaw tsun na yak a ni? Mam hkai da nna dan la lu ai gaw shaman chyeju san san kun, n gun dat arang bang da ai a mahtai rai na kun.
Anhte ni yawng gaw strugling ngu ai tut nawng e gum lan myan da kan ra ai sak hkrung lam hkrai nrai ni? raitim, nang hpa rai dai hku gumlan shakut nga nta? ngu san yang htai na gaw, byin mayu ai hpe tsun na hkrai sha re.
Hpa rai laika shakut nga nni?
Hpa rai ja gumhpraw tam nga nni?
Hpa rai dinghku de nni?
Hpa rai masha ni a gawng malai tai nga nni?
Hpa rai shawa a matu shakut nga nni?
Hpa rai awngdang na chyu myit nga nni?
Hpa rai masha ni hta jan hkra byin mayu nni?
Hpa rai shani shagu bungli galaw kyin nga nni?
Hpa majaw, hpa majaw, hpa majaw ni yawng gaw Blessing ngu ai shaman chyeju lu na de du wa na matu shakut ai hkrai nrai ni? Yaku zawn Karai Kasang hte kamu hkat nna lu ai Shaman chyeju gaw kadai lu gwi a ta? Anhte ni a shaman chyeju nkau mi gaw 'trick' masha ni hpe Karai Kasang a hpung shingkang shadan dan mayu ai hku tsun ai ni law na re. Dai shaman chyeju a shawng kaw shi lama ma galaw da chyalu hkrai rai nga ai.
Ga shadawn: Ndai prat hta masha nkau mi mai gan de kashu kasha ni hpe nga da shangun nna, tsam mari kanu kawa hpe shagun jaw ai kumhpa ni gaw, Shaman chyeju ngu ai ga baw hta hkrai rai nga ai nrai ni? Maigan sa na gumhpraw sen shi kaba ma nna du sai, Karai Kasang a shaman chyeju re law, nga nna ngam nga ai dum nta masha ni gaw masha kaga ni hpe naw tsun nga ai. Yawba zawn machyi si wa ai lam mung shaman chyeju hte ntsan nga ai nrai ni.
Anhte ni yawng mayawng gaw Karai Kasang a dum nta 'House of God' kaw rai nga ga ai nrai ni? masu tim Karai Kasang hta, awngdang ai mi nga, shaman chyeju hpring ai mi nga yang nga, dai lam ni ma hkra gaw Karai Kasang a dum nta hta hkrai byin nga ai hpe mu lu na gin jang kaga law law hku mung tam bram sawk hkrawk achyaw mahti manam dinghkrai yu ra saga ai nrai ni? ngu myit yu na lamang nnan langai hku n gun jaw dat ai lam rai nga li ai law.
Ya nang chye na la sai ndai lam a majaw, shaman chyeju gaw Karai Kasang a nta hta hkrai re lam mi moi na hta grau mu mada wa na sai ngu kam nngai.
Ngai jahkring hkring ana nga ai Jinghpaw ni a Hkristan makam masham hta 'Shaman chyeju' nga ai ga re. Dai shaman chyeju gaw kaning re ai hpe wa tsun ma ai kun ngai nchye na ai sha Hkristan tai ai (30) ning jan rai mat ni ai. Ya mung ngai chye na ai hte kaja wa hkam la tsun nga ai ni a masa gaw nbung na re, ngai mung mahkrum madup dai ram nlaw ai. Raitim Chyum Laika hta mu lu ai daw chyen ni hpe yu nna lam brat dan ga nga yang gaw lagaw lam hta mawdaw lam grau ding na re ngu kam nngai.
Ningpawt Ninghpang (N.N 32:22-32) hpe hti yu ga.
Yaku ngu ai wa gaw Isak hte Rebeka a kasha, Esaw (jau gawng) wa a kanau rai nga ai. Shi gaw lak mi alai rai Karai Kasang kaw na shaman chyeju hpe masu nna mung, kashun nna mung, kamu nna mung lu la sai rai nga lu ai. Ndai Yaku gaw madu jan lahkawng ting lu da wu ai hte kasha mung shi dang shaprat wu ai. Madu jan lahkawng la ai hta Karai Kasang a yaw shada ai nlawm nhten; (N.N 30:7-8) hta madu jan Rahkela a shingnan num hpe mung madu jan shatai kau, Rahkela hpe ra ai majaw num masum lu nu ai, (Buy one get three) rai nga lu ai. Shi a kahpu ba Esaw hte mung (14) ning ram wa nrum hkat nu ai. Kahpu a aya masu la ai hpang Yaku gaw gara de sa na shi nchye mat nu ai majaw myit kabung dum jin nna hkrup ai hkan yup hkawm ai mung aten na na sai. Katsa La Ban hpang de tsam mari du yang mung, dumsu bai nam rem ai kaw shi a amyat naw gyam nga ai (N.N 30:39-41). Shi a prat gaw Prangtai gat ai zawn galing gale, ndi nda gumtsat hkawm ai prat kaw na kaning rai Karai Kasang lata la ai amyu a kaji kawa rai wa lu a hka?.
Shi a kahpu kaw na hprawng hkawm ai shaloi shi hkrai sha re, myit masa hpaji hku yu ga nga yang gaw nsin mak ai kade hkawm mat wa na nchye ai prat, tinghkrai dam hkawm, shingkra zawn garen hkawm rai nga yang nsen mung na ai, shingran mung law law mu ai, yup mang mung nhti nhtang shi mu nga ai. Shi hkrum ai yawng hte gaw Karai Kasang kaw na hkrai re ai lam shi bai shading malan da nga ai.
Karai Kasang a nta hta dai zawn re ai ni kaja wa madu da a ni? Yaku gaw shi hkrai yup nga yang shana tup lamu kasa hte kamu hkat ai shi dang na zawn lamu kasa dang na zawn byin ai jahpawt du hkra re. Raitim lamu kasa gaw magyi pawt kaw sha ahtawk ya ai shi labye mat ai. Dai ni na anhte a myi hte yu yang mani hpa maumwi mau sa mau hkrawn mau wam wa nrai ni. Hpa majaw Karai Kasang hte shana tup kamu hkat ra wa sata? SHAMAN CHYEJU hkam la na matu re, nga ai. Kawa Isak kalang shaman ya sai mung nga nga ai. Dai sha nram ai shi nan kamu dang la ai shaman chyeju dai gaw;
1) Mying galai shamying kau ai. Ya kaw nna gaw nang Yaku nrai sai, Israela she rai nit dai. Masha hpe mung Karai Kasang hpe mung gasat hkat nna dang kau nit dai, ngu wu ai. Ya she shi a myit hta lawt na zawn shim lum dum nu ai.
2) Dai jahpawt daw gaw Labye mat ai. Mani hpa mabyin rai nga ai. Karai Kasang hte myi chyaw hkrum sai, nga nna mung tsun shawu nu ai. Yaku gaw Karai Kasang hpe jum tek tawn nna shaman ya yang she dat na ngu shagyeng dat yang, Karai Kasang gaw dai yang e shaman ya sai, nga ai. Dai shara hpe (Hpeniela) Karai Kasang hte myi tut hkrum tim nsi nngai, ngu ai shara re nga ai.
3) Kadai rai nta ngu san yang maga mi na wa ntsun ai, nga ai. Mawshe mung shi hpe shaga ai wa kadai re hpe nchye ai, mying ntsun ai, 'Ngai gaw Ngai wa rai nga nngai' nga ai nga nna tsun da ga ai.
Pawlu mung dai hte maren, Yesu hte lam kaw hkrum ai shaloi, 'Nang kadai wa rai nta' ngu nna san wu ai lam mu lu ai.
Chyum laika hta Yaku zawn masha ni hpe grau kam sham wa u ga (trick) masu nna shadang la chye ai ni law law nga ai hta Kasa Pawlu mung lawm nga ai. Yona mung nga kaba kan kaw masum ya tup rawng sai, dai gaw Karai Kasang a ga n madat nna mayu hkrum sai, nga ai. Dai ni na prat hta kadai wa masum ya nga kaba kan kaw rawng lu na kun. Raitim, Karai lam re majaw nbyin mai ai hpa nnga, ngu nna kam sham mai nga ai.
Masha shagu hpe trick galaw mayu nga ma ai. Raitim, Karai Kasang hpe grau chye na kam sham wa na maga de n gun dat nna masu ai ni rai ma ai majaw mara mu na gaw yak nga mali ai. Kam sham ai anhte a manaw manang ni mung awngdang ai zawn re ai lam lama ma, lawt kawt lu ai mabyin langai ngai, n myit mada ai byin wa ai lam amyu myu hpe Karai Kasang a shaman chyeju re, nga nna hkam la chye ai ni hkrai rai nga ga ai. Sinna mung hta shaman chyeju gaw bungli galaw shakut ai wa sha lu ai, nga ai.
Anhte ni mung Yaku zawn, Pawlu zawn masha ni hpe masu kau hkrup sai kun. Shaman chyeju gaw tsun na yak a ni? Mam hkai da nna dan la lu ai gaw shaman chyeju san san kun, n gun dat arang bang da ai a mahtai rai na kun.
Anhte ni yawng gaw strugling ngu ai tut nawng e gum lan myan da kan ra ai sak hkrung lam hkrai nrai ni? raitim, nang hpa rai dai hku gumlan shakut nga nta? ngu san yang htai na gaw, byin mayu ai hpe tsun na hkrai sha re.
Hpa rai laika shakut nga nni?
Hpa rai ja gumhpraw tam nga nni?
Hpa rai dinghku de nni?
Hpa rai masha ni a gawng malai tai nga nni?
Hpa rai shawa a matu shakut nga nni?
Hpa rai awngdang na chyu myit nga nni?
Hpa rai masha ni hta jan hkra byin mayu nni?
Hpa rai shani shagu bungli galaw kyin nga nni?
Hpa majaw, hpa majaw, hpa majaw ni yawng gaw Blessing ngu ai shaman chyeju lu na de du wa na matu shakut ai hkrai nrai ni? Yaku zawn Karai Kasang hte kamu hkat nna lu ai Shaman chyeju gaw kadai lu gwi a ta? Anhte ni a shaman chyeju nkau mi gaw 'trick' masha ni hpe Karai Kasang a hpung shingkang shadan dan mayu ai hku tsun ai ni law na re. Dai shaman chyeju a shawng kaw shi lama ma galaw da chyalu hkrai rai nga ai.
Ga shadawn: Ndai prat hta masha nkau mi mai gan de kashu kasha ni hpe nga da shangun nna, tsam mari kanu kawa hpe shagun jaw ai kumhpa ni gaw, Shaman chyeju ngu ai ga baw hta hkrai rai nga ai nrai ni? Maigan sa na gumhpraw sen shi kaba ma nna du sai, Karai Kasang a shaman chyeju re law, nga nna ngam nga ai dum nta masha ni gaw masha kaga ni hpe naw tsun nga ai. Yawba zawn machyi si wa ai lam mung shaman chyeju hte ntsan nga ai nrai ni.
Anhte ni yawng mayawng gaw Karai Kasang a dum nta 'House of God' kaw rai nga ga ai nrai ni? masu tim Karai Kasang hta, awngdang ai mi nga, shaman chyeju hpring ai mi nga yang nga, dai lam ni ma hkra gaw Karai Kasang a dum nta hta hkrai byin nga ai hpe mu lu na gin jang kaga law law hku mung tam bram sawk hkrawk achyaw mahti manam dinghkrai yu ra saga ai nrai ni? ngu myit yu na lamang nnan langai hku n gun jaw dat ai lam rai nga li ai law.
Ya nang chye na la sai ndai lam a majaw, shaman chyeju gaw Karai Kasang a nta hta hkrai re lam mi moi na hta grau mu mada wa na sai ngu kam nngai.
Wednesday, 1 October 2008
Yesu Tengsha Hkrung Rawt Sai Kun? ( IV )
DAW IV.
Chyum Laika sakse
Kabu gara shiga laika:
Marku laika hta Yesu hkrung rawt ai hpe nmu lu ai lam ka da ai. Raitim, bu hpun palawng ahpraw hpun da ai masha; dai aten hta lamu kasa hpan hpe gaw mu ma ai nga ai. Ndai lam ni hpe Petru hte shanhte ni a tsun hkai ai lam n jaw nga ai masa ni dan dawng wa sai majaw, Hkristan ngu ai ni hpe hkan rim shamyit na mabyin ni paw pru wa sai nhten.
yawhan laika hta tsun shana shabra ai hku sha nrai, kam sham na matu du hkra bai shangang dat ai hku ka da sai. Rai sa,
Galoi ten dai Num sha gaw lup de sa yu sata? Mahte laika hta, Japawt nhtoi hprim hpram aten e re; Marku laika hta, Jahpawt jan pru jang; Yawhan laika hta, jahpawt nhtoi garai nhtoi yang; rai nga malu ai. Bai nna,
Dai num gaw kadai ta? Mahte laika hta Magdala Mari hte kaga Mari; Marku laika hta,Magdala Mari yan Yaku a kanu Mari hte Salome; Yawhan a laika hta, Magdala Mari sha sa ai; ngu ai lam ni mu lu ai.
Hpa majaw lup de sa ma ta?: Mahte laika hta lup hpe yu yu na gawan sa ma ai. Marku laika hta manam pyaw ai sau, moi mang kaw chya ya na matu; Luka laika hta manam pyaw ai baw sau gun nna sa ai; Yawhan laika hta mura hte achyaw kayau ai sau joi sumshi daram hpe chya ngut chyalu rai sai lam ni rawng nga ai.
Lup gaw hpaw nga sani? Mahte tsun ai, garai nhpaw shi ai,shanhte du yang she hpaw ai; Marku, Luka, Yawhan hta lup gaw chyinghka hpaw nga chyalu rai sai.Shanhte lup de du yang kadai hte hkrum?: Marku laika hta lup kata e ahpraw nba lawai ai shabrang langai mi dung nga ai; Luka laika hta masha lahkawng re ai, Mahte laika hta lamu kasa langai she re ai nga ai. hpa majaw mau mwi zawn tsun hkai wa masai kun, Yesu si ai hpang shaning (20)ning daram hta sha ndai daram shai ai hku hkai wa masai.
Mahte laika hta nlung ntsa e lamu kasa langai dung nga ai lam, Marku hta shabrang langai kata kaw dung nga ai lam; Luka laika hta masha lahakwng; Yawhan laika hta gaw lamu kasa lahkawng lup kata pai hkra dung nga ai nga ai.
Dai lup kaw na hpa baw shiga ni na wa ma ta? Mahte hte Marku laika hta " shi nang e nnga sai, shi tsun dan sai hte maren bai hkrung rawt wa sai, shi a sape ni hpe tsun dan mu", Luka laika hta, "shi nang e nnga ai, hkrung rawt wa sai: Galile mung e naw nga yang Masha Kasha gaw yubak kap ai ni a lata de ap kau ai hkrum nna, wudang hta jen da ai hkam ngut jang, masum ya nhtoi hta hkrung rawt wa na ra ai lam, nanhte e tsun da ai ga hpe myit dum mu" nga ai. Rai sa, ndai lam ni yawng hpe dai num ni gaw kaga ni hpe kaja wa tsun dan ma ai kun? Mahte hte Luka laika hta re tsun dan masai; Marku hta ntsun dan ai, nga ai. Magdala Mari gaw Yesu hkrung rawt sai ngu ai hpe chye sani? Mahte, Marku, Luka hta, re shi chye sai; Yawhan laika hta Mari gaw Yesu hkrung rawt ai hpe nchye shi ai.
Rai yang, Yesu hkrung rawt sai hpang kadai ni hpe shawng hkrum a ta? Mahte laika hta marai (11) hpe shawng hkrum ai; Marku laika hta sape marai lahkawng hpe shawng hkrum ai; Luka laika hta Ema-u lam kaw sape lahkawng hte hkrum ngut jang, sape ni (11) hpe bai hkrum ai; Yawhan laika hta marai (10)-(11); Pawlu bai rai jang gaw Petru hpe shawng hkrum ngut ai hpang ngam ai sape ni hte hkrum ai lam rawng nga ai.
Yesu shi a sape ni hpe gara kaw shawng hkrum a ta? Mahte laika hta Galile makau na bum ntsa kaw (Mile 60-100) Yeruslem hte tsan ai), teng sha Yesu a hpang jahtum shat sha poi hta tsun da ai shara rai nna, num sha hpe lup kaw tsun ai ga mung rai nga ai. Marku hta gaw, nam kahtawng de hkawm sa wa ai marai lahkawng kaw dan pru wa ai. Luka laika hta Ema-u lam kaw marai lahkawng hte shana maga e hkrum ai, shana aten e Yeru salem mare na gawk kata kaw kaga ni hte bai hkrum ai; Yawhan laika hta gawk kata kaw shana maga e hkrum ai nga nna rawng nga ai.
Yesu hte hkrum ai lam wa tsun dan ma yang sape ni kam ma ni? Marku laika hta nkam sham ma ai; Luka laika hta kaja wa kam ma ai. Matut nna hka ja yang shai hkat ai ningmu ni law law naw nga ai. Shai ai hpe nshai hkra tsun dan lu na gaw chyum hpaji ninghkring ni a lit rai na re. Raitim,hpang jahtum e gaw nmai shai ai lam sha rai ra nga ai, hpa majaw nga yang, byin ai langai hpe shai ai ningmu law jang teng sha byin ai hku hkam la na gaw tsan gang nga ai.
Chyum hpaji sharin ai hta ndai zawn re ai mabyin law law wa ka da ai hpe kara singkawng hti ai zawn, jaw ai de hkrak ai hku gawn dan htai dan ra nga ai. N rai yang ma hkra nhti nhtang lata lahpan lagaw lahpan n ginhka lu ai lam ni byin nga ai.
Hkristan masha tai ai hta Yesu hkrung rawt ai lam nnga yang, kam sham na lam nmai byin ai nga nna lama myit taw ai rai yang, Hkristan makam masham gaw galai shai wa na nhpang rai nga ai. Dai majaw tinang a makam masham gaw gara kaw maju jung ai kun? jaw ai hku lam gran yu ra nga mali ai law.
Mahte laika kaw gaw, dai num ni du nga yang nan lamu kasa du wa nna nlung hpe galau kau dat ai nga nna me, kaga kaw gaw shanhte du yang lup gaw chyinghka hpaw nga sai. Gara mahtang jaw na rai ta? Sinpraw masha ni a matu gara mi byin yang byin, byin jang rai sai ngu mai tim, sinna masha ni a matu ndai daram shai ai hpe lachyum pru ai mabyin re ngu hkam la na yak nga sai. Myit hta byin ai mabyin ni ka da ai sha rai na rai nga ai.
Yesu a sape ni masu chye ma ni? Petru gaw jahkring hkring Yesu hpe tsun hkam la nna nhkan ai mabyin ni mung nga nga ai majaw, dai ni na sinna Hkristan dingsa ni gaw ndai sape ni masu da ai ga hpe kam na n gwi wa masai nrai ni?.
Dai ni na hkristan ni a matu Yesu hkrung rawt ai lam hpe teng sha chye na hkra nang gara hku tsun dan sak se hkam na law? Ndai lam ni gaw Sasana galaw ai lam hta ahkyak ai daw nrai ni? Lama nhkrung rawt yang gaw Karai kasha re ngu gara hku kam sham na rai ta? San na ga san ni law law mu wa na nrai ni.
Shawng daw na Hkristan ni gaw Yesu a hkrung rawt ai lam hpe, hkum hkrang nrai, Wenyi hku hkrung rawt sai lam hpe hkam la ai lam shawng daw hta tsun sai, Kasa Pawlu mung dai hte maren sha sakse hkam hpang nna, Petru hte shan lahkawng gaw ndi nda bai byin wa nhtawm, hkum hkrang hkrung rawt wa sai de masu (Trick)galaw lai wa sai lam chyum laika hpe daw hte daw htai lai yu yang mu wa sai. Chyum laika hta Pawlu hte Petru sha nrai, Ningpawt Ninghpawng laika ( N.N 32:22-32) hta rawng ai Yaku a mabyin hpe yu ai shaloi mung (tricks) lam ni hpe mu lu nga ga ai majaw, ya bai tang madun na gaw: YAKU A MABYIN HTE KARAI KASANG a lam kadun mi hpe she bai hkap hti nna n gun la ga law.
Subscribe to:
Posts (Atom)