Bum Ntsa Kaw Nna Hkaw Ai Tara ( IV )

Mahte 5:6 Dinghpring ai hpe hpang gara ai ni hkru kat wa lu na.
(Yeremia 23:6; Esaia 45:24; Roma 4:6; 2Kor 5:21Luka 1:53 Grau nna Mahte 5:10)


Yesu kawng ntsa kaw nna hkaw ai tara kanu (8) kaw na, ndai gaw 4 ngu na tara kanu rai nga ai. Ga kanu 8 hte mung wa bung kahtap nga ai. Raitim, grau dam lada ai hku hpyan la ai hta shai mai nga ai. Dinghpring ai ngu ai gaw, tara rap ra ai ngu ai hte lachyum bung ai nga nna Greek ga hku ka da ma ai da. Ga Shaka Dingsa hta, Karai Kasang a galaw ai magam hte myit mang ai lam hpe sawk hka ja ga nga yang, matsan mayan ni hkru kat na hte yawn hkyen ai ni shalan na lam, grit nem ai ni hpe sharawt la nna grang da kat ai ni hpe dip lup kau na lam law law rawng ai hpe mu lu ai. Shawng na ga baw hta, Karai Kasang gaw shinggyim masha ni a nlung tawng zawn ja ai myit masin hpe shaw kau ya nna, kya ai galai bang ya na (remove your stone heart) ngu ai hpe tsun lai wa sai. Ndai lam gaw Ga Shaka Dingsa hta sha nrai, Ga Shaka Ningnan de du wa ai shaloi mung, Karai Kasang gaw yawn hkyen ai ni hpe shangwi shapyaw la ai hkrum na, dip sha hkrum ai ni hte rau nga na, lu su ai hte arawng sadang hpring ai ni hpang de galoi mung nlawm ai lam dum hprang sha atsun nga ai Karai re hpe dum na ga ai. Ndai ga baw hta mung, Ga Shaka dingsa hpe background galaw nna tsun da ai tara hkaw ga rai nga ai hte maren, de a yaw shada ai lam bai mu lu na ga ai.

Yeremia 23:6; Esaia 45:24; Roma 4:6; 2Kor 5:21; Luka 1:53, grau nna Mahte 5:10 ni hpe mung mu mada shangun ai zawn, Yehowa gaw matsan ai ni a ntsa jahkru shakat ya na ra ai. Yeremia 31:25 hki ba ai ni hpe jahkru shakat nna yawn hkyen ni hpe shalan na. Shkd 24:5,Yehowa kaw na shaman ai hte, Shi hpe hkye hkrang la ai Karai Kasang kaw na ding hpring ai lu la na ru ai. Ndai mungkan hta sumnung nna dinghpring ai ni nga ma ai, Karai Kasang gaw dai ni hpe "nye a masha ni" ngu tsun ai. Shkd 11:7; 23:3; 106:3; Pr 12:28; 16:31; Esaia 64:5. Dai masha ni hpe n hkru ai ni gaw galoi mung dang sha nga ai majaw makawp maga la mayu nga ai. Ga shaka dingsa prat hta, myihtoi Amo mung shaleng dan lai wa sai (Amo 2:7) nye a chyoi pra ai amying ningsang hpe awu asin di kau kau ai gaw, sumnung ai hte matsan mayan ni a lam hpe shanut kau ya nga ai majaw, nga ai. Matsan ai ni a kraw lawang hta myit kaja hte shagrit shanem ai galoi mung nga ai. Dai zawn re ai myit hpe Yehowa gaw nli tum kaja lata ai zawn, shi a ra sharawng ai myit rawng nga ai a majaw, ga shadawn hte hkrai tsun dan nga ai.

Matsan nna dip sha hkrum ai ni a kraw hta hpa myit a ta? Tengman ai hte tara rap ra ai ngu ai hpe sha marit ma ai. Dai tengman hte tara rap ra ngu ai nga yang, kadai mung dip sha dang sha ai nnga na wa, ndai hku nhkam ra na wa..ngai ndai hku n katut na wa....ngu ai myit malai galoi mung nga nga ai. Ga shadawn: America mungdan de mungkan masha ni grai sa nga mayu ai hta, masha yawng gaw tinang a ahkaw ahkang hte nga mai ai mungdan re ai a majaw mung rai nga ai. Tinang shakut lu ai daram tinang lu ai hta myit dik mai nga ai. Kaga mungdan hta grau lu su hkra nga mai tim, ahkaw ahkang hta bai hkrat sum nga ai majaw kadai nau n sharawng ma ai.

Buga hta mau mwi hku she rai sai, maubyin nga ai. Dusat yam nga law law lu ai ni gaw shana yup npyaw ai, du sat ni hpe nam matse ni rim sha sai kun? masha ni a hkai nmai jahten ya sai kun ..gara kaw kaning rai lagu katut kun? yup npyaw ai, jan du nsin sin yang dai chyu myit nna nta masha ni zim nga ma ai. Grau nna Hugawng ga na magwi lu ai ni gaw yawng ngu na wa, tinang a magwi sha kau ya ai yi, mam, hpe shaning shagu hka wa nna sha nga ra ma ai. Bai, kaga nta dinghku langai gaw grai matsan nna dusat nlu ai sha, ma hkrai lu nga ai, shana shagu mare shalum nga ma ai. Hkrap dat, mani kabreng dat, ga law hkat dat..goi ye.. raitim ma hkan nau ni ginsup pyaw nga ma yang yawng mani pyaw nga ma ai. Dai pyaw ai nam chyim hpe gara kaw mung mai lu la ai nrai. Dai zawn galoi mung pyaw mayu ai ni nga ma ai. Dusat lu ai ni n mani lu ma ai. Mani lu ai ni gaw pyaw ma ai ngu ai hkrum ma ai, raitim matsan ai gaw nta kaw dap ntaw na daram rai nga sai.

Karai Kasang a jahkru shakat la ai lam mung ndai mau byin zawn mau hpa bai rai nga ai. Lahta na ma law law lu ai dinghku gaw matsan tim pyaw ai ten ni law law lang hkam sha lu masai. Matsan taw ai ni yawng hkru kat wa na nrai, raitim hpring tsup wa lu na lam ni nga ai hpe Karai Kasang tsun dan nga ai. Lu su ai ni mung, Karai Kasang hta hkru kat na nrai, raitim Yesu gaw myi moi kaw nna matsan ai ni hpang maga tsap nga ai Karai a kasha re majaw, dai matsan ai ni dinghpring wa lu na lam hpe chye lu loi na hte, shanhte gaw dinghpring ai hta mung matsan mayan byin ma ai. Dai majaw shanhte hpe jahkru shakat na lam mungga ngai hkaw tsun na nngai, nga ai. Dai gaw Kabu Gara shiga hta myit dik myit pyaw na, shaloi hkru kat ai mungga hta sak hkrung hkawm sa lu na ngu ai lam hpe kadun ai hku sharin la ga ga saw dat nngai...

Bum Ntsa Kaw Nna Hkaw Ai Tara ( III )

Mahte 5:5 Myit sumnung ai ni mungkan ga hpe madu lu na.

Shkkd 37:11, Myit sumnung ai hte matsan mayan byin ai lam gara hku matut nga ai ngu mu mada ga ta? sin pawt la htet hte ndawng n yawt sheng mareng hta nlawm ai. Dai majaw Karai Kasang lajang da sai sumsing mungdan hta ningngai nga lu na lam a npawt re. Karai Kasang nra sharawng ai shi hta nnga jang, Karai Kasang lajang da ai mungkan 'sumsing mungdan' hpe madu lu na 'nga lu na'. Madu ai ngu ai hta, tinang mari la ai, ningngai nga lu ai, kam ai hku nga pra lu ai, seng ai ngu ai ni lawm ai. Raitim uphkang nga ai lam nlawm ai.

Yu u, masha gaw kade wa angawk a ta? madat mara lam nnga ai, marin marit ai, pyaw lam chyu tam ai hpe Karai Kasang gaw chye ya taw nga ai. Ga shaka Dingsa prat hta Sodom hte Gomora jahten kau ra ai gaw tinang tinggyeng pyaw lam a majaw byin wa sai nrai i? Tinang nchye nchyang ai a majaw hpaji ga hta lawm mat ai, tengman ngu ai hpe nmu lu hkraw ai. Wunpawng Mawshe mau mwi hta, "hka hpang gara na pyi sharin ya ra ai" ngu ai madang de du mat wa ai. Ndai hta la kap nna Yuda ni hta, dai aten e lamu ga hpe Roma ni kam ai hku zing la kau ya ya, madu mayu tim nlu madu ai, lamu ga hpe madu lu na hpang gara nga ma ai. Dai majaw Yesu gaw shanhte ni grau chye na u ga, 'mungkan' ngu nna tsun shaleng da nu ai. Masha nkau mi gaw, ndai mungkan mungdan hpe madu lu na hku nna mung, htai la ma ai. Ndai mungkan hpe myit sumnung ai ni mung, myit ja ai ni mung, share shagan ai ni mung, dang sha lu ai ni mung myi hte mu ai hku madu lu nga ma ai.

Yesu Hkristu tara hkaw tsun hpang wa lu na matu shi a hkam la ai Wenyi atsam madung ra nga lu ai. Dai wenyi atsam gaw, Yesu mungkan ga de sa pra ai gaw, Kabu Gara Shiga hkaw tsun na matu shangun dat ai she re, ngu ai hpe chye na da ai gaw, tsaw dik ai shi a sak hkrung lam re (Luka 4:43). Dai majaw shi hkaw tsun na ga baw gaw, mau hpa ga shadawn, parables(43) hte hpang nu ai. Ndai myit sumnung ai gaw shi hkaw tsun na kabu gara shiga hte bung pre ra nga lu ai. 1) Na a kraw kaw rawng nga ai myit masin hpe galai kau u. Dai myit masin gaw, myit ja ai, rai dum ai, chye dum ai, masha hpe nyeng n garu ai, yu kaji ai, tinang a lam chyu myit ai, 'ngai'...'ngai'...'ngai'... ngu ai ni hpe la kau u, (I will remove your stone heart, I will put my spirit in you (Ezekela 36:25-26) dai kabu gara shiga ngu ai chyoipra ntsin hte na a kraw lawang na myit ja lam ni hpe seng yeng kau nna, nang gaw hpaji rawng ai wa zawn, chyoipra ai wa zawn nga lu na ndai, ngu ai rai nga ai. Zai bru jang e nta galaw ai wa zawn hkum rai). Shaloi Karai Kasang a sharawng awng ai lam ndai mungkan e dik wa nna, Karai Kasang gaw sumsing mungdan e myit dik ai zawn nan dik wa na re... nga ai rai lu ai. Dai majaw myit sum nung ai ni gaw dai mungga hpe hkap la ai ni rai nna, sumsing mungdan gaw dai zawn re ai ni a matu sha rai nga ai.


Ndai lam ni hpe, ga byan sang lang yang, laika buk kaba ka tim yawng hkra sang lang lu na nrai.........

Bum Ntsa Kaw Nna Hkaw Ai Tara (II)

DAW II

Mahte 5:4 Yawn hkyen hkrum ai ni gaw shalan shabran ai teng teng hkrum na. Research commantary hta, ndai gaw lam lahkawng hku mai myit sawn la ai nga ai. 1) IKor 7:10 hta 'Karai Kasang ra ai yawn hkyen ai gaw, hkye hkrang la ai hkrum hkra, ntsang ra ai myit malai hpe tsun ai' Esaia 61:1-3; Luka 4:18 hpe lakap nna hkaw ai ga rai ang ai ngu ka-yep la mai nga ai. 2) Dinghta ga na lam nre ai sha, sumsing lamu na lam hpe tsun ai kun (IKor 5:1) hte (IKor 3:17-18) hta, Pawlu mung bai sang lang da nga wu ai.

Ndai mungkan ga na lam gaw jahkring sha re ngu ai lam a majaw, anhte ni ndai mungkan hta yawn hkyen lam ni hkrum raitim, Karai Kasang hta lama noi nga ai wa rai yang gaw, shalan la ai kabu gara lam de teng teng du wa na lam rai nga ai. Dinghta ga e sumsing zawn nawn nna nga nga yang chyawm gaw, hpawt ni ngu ai aten ahkying lai wa magang yang, yawn hkyen ai hte bai hkrum na.. dai re majaw dinghta ga e yawn tim, sumsing e kabu lu na lam hpe sang lang dan ai gaw mungga hta rai wa sai. Dinghta ga e pyaw tim Karai Kasang hta shalan ai nlu la yang gaw, mungga hta hkrat sum ai ni bai rai wa na.. ngu ai ndai lam lahkawng hpe madung hku chye na hkawn hkrang la mai nga ai.

Alu ai tara lam hte Wenyi a chyeju hkam la ai lam gaw bung ai zawn raitim, hkam la ai ni hta shai nga ai.
Alu ai tara hte Wenyi a kumhpa

Humility ngu ai hpe
Shagrit shanem ai gaw
Fear of the Lord
Karai hpe hkrit hkungga ai

Meekness
Sumnung shingdi ai
Godliness
Karai nsam rawng ai

Sorrow
Yawn hkyen hkrum ai
Knowledge
Chye na hkawn hkrang ai

Justice
Rap ra shangun ai
Fortitute
N gun marai rawng ai

Mercy
Matsan dum la ai
Councel
Kam gring ai tai wa ai

Purity
Chyoipra wa na
Understanding
Madu hkum madu chye na wa ai

Peace
Ngwipyaw chyeju lu la ai
Wisdom
Chye chyang ai myit hte hpring ai
ngu ai lam ni hpe St. Augustine shadawn dingdaw dan ai kaw na rai nga ai.

Bum Ntsa Kaw Nna Hkaw Ai Tara (I)

DAW I

Mahte 5:3 Wenyi hta Matsan Mayan Hkrum Ai Ni a Matu Sumsing Mungdan Lam (Mahte laika 5:1-12; Luka 6:20-23;6:22;1:53; Esaia 55:1;65:13;IPet 3:14; 4:14).

Chyum laika hta 'Bum ntsa na tara hkaw ga' nga nna rawng nga ai. Dai gaw "Alu ai tara" mung tsun ai (Mahte laika 5:1-12; Luka 6:20-23;6:22;1:53; Esaia 55:1;65:13;IPet 3:14; 4:14). Yesu a mungga ndai gaw Moshe a hkrang shapraw sharin shaga ai lam tara 613 hpe ginchyum dat a hku nna tara nnan galai dat sai. Yesu hkai dan hkaw tsun sa wa na Sasana a tara nnan mung rai nga ai. Yesu tara hkaw ai bum gaw, Kapena-um a sinna dingda daw na kawng, Galile nawng hpe mada mu lu ai shara mung rai nga ai. Pru mat wa ai laika hta, Moshe gaw bum de akyu hpyi nga yang, lamu de na Karai Kasang du sa nna tara kanu (10) hpe jaw ya ai zawn, Yesu mung kawng de lung wa nna, Yesu hkai dan na tara nnan hpe jaw ya sai rai nga ai.

Masha wu nawng wu wa hte hkrum jang, Yesu gaw kawng de lung wa nna sape ni mung shi hpe shinggrup da, (Marku hta gaw, Sape 12 hpe Sape aya dang ya ai Marku 3:13-14), nga ai. Mahte laika hta tara hkaw ga ndai hpe hkum tsup hkra ka da ai gaw, kaga kabu gara shiga laika ni hte shai ai lam langai rai nga ai. Yesu a tara hkaw ga ndai gaw, shawa masha hpe sharin ai re nga nna daw kaji '2 hta ga hpaw tsun da nna kaji 11 hta gaw ginchyum dat ai hku nna yawng gaw sumsing mungdan hta jahtum da nga ai. Dai majaw, tara hkaw ga ndai gaw sharin achyin ai Yesu a shawng na shawa hpawng mungga rai nga lu ai.

1. Wenyi hta matsan mayan hkrum ai ni, sumsing lamu mungdan gaw shanhte a matu re.
2. Yawnhkyen hkrum ai ni gaw, shalan shabran ai teng teng hkrum lu na re.
3. Myit sum nung ai ni gaw, mungkan ga hpe madu lu na mara ai.
4. Dinghpring ai hpe kaw si ai ni, dai hta hkru kat wa na re.
5. Matsan chye dum ai ni, shanhe hpe mung matsan dum la ai hkrum na re.
6. Myit san seng ai ni gaw, Karai Kasang hpe mu lu na ni re.
7. Shangwi shapyaw chye ai ni gaw, Karai Kasang a kasha ni ngu na ging nga ai.
8. Dingman lam hta zingri hkrum ai ni, sumsing lamu mungdan hte ging dan ma ai.

Mahte 5:3.. hta, matsan mayan ngu ai ga kaw nna hkaw tsun hpang sai. Yuda masha law law gaw shanhte a hkum shanhte 'matsan' ai ni re ngu ai hpe hkam la ma ai. Dai matsan masha ni hpe hkaw dan lu na tara yawng a npawt gaw, matsan mayan re ai ni a kabu hpa shiga kaw nna hpang ra nga lu ai. Wenyi hta matsan mayan rai nga ai ni a matu mara, sumsing mungdan gaw lajang da sai. Karai Kasang lajang da ai sumsing lamu mungdan dai gaw, Wenyi hta matsan mayan hkrum ai ni a matu lajang da sai. Dai majaw Kabu Gara Shiga laika hta shi tsun ai, 'n machyi ai ni tsi sara nra ma ai' nga ai. N machyi ai ni mung Karai Kasang a masha ni re, machyi nna matsan mayan re ai ni mung maren sha re. Raitim, matsan mayan hkrum nga ai ni gaw, Yesu hte pawng nna sha rawt wa lu na lam rai nga ai. Wenyi hta matsan ai ngu ni gaw, 1) hkum hkrang matsan ai ni mung mai byin ai, 2) hkum hkrang lu su ai ni mung lawm ai. Raitim, Wenyi hta matsan mayan hkrum dum ai ni a matu sha Yesu madung tawn hkaw tsun ai lam re.

George W. Bush gaw, 'Spiritual healthy community,' wang lu wang lang tinang kam ai Karai hta myit masin pyaw ngawn simsa nga lu yang, anhte a community ngu ai shinggyim wuhpawng gaw wenyi myit masin hta hkam kaja nga na re' nga nna November '08 hta galaw ai UN zuphpawng hta tsun ai. Yuda masha ni gaw, Roma up ai npu e, myi htoi shi ga nna mat ai shaning 500 jan wa ai ten hta, yawng gaw myit masin hkum hkrang nlang matsan mayan hkrum hkra masai, dai lam kaw na Karai Kasang gaw (fulfilment) jahpring shatsup ya na re, hkye la na re hpe ala nga ma ai. Dai Karai Kasang a mying gaw "Meshia" ngu ai wa re. Hkye la na wa ngu ai rai nga malu ai. Dai hkye la na wa la sa ai tara gaw, kawng ntsa kaw nna shawa masha ni hpe shawng na lang hkaw tsun ai mungga ndai rai nga ai.

Matsan ai ngu ai ni hta, shingbyi shara hte kam hpa shara (hka rap yang lang na shingdoi daw hkrawng) ra ai zawn, karumla na ra nga ai hpe Yesu mu wu ai. Raitim, lu su ai ni mung sak hkrung lam hpe hpring tsup shangun lu ai nrai, jahkum shatsup ya ai wa Karai Kasang hte, matsan dum ai wa Karai Kasang, lahku la ai wa Karai Kasang nga yang sha hpring tsup wa lu ma ai. Myitkyina ga, Jinghpaw mungdaw ga, Yangon ga, Wunpawng manaw manang jinghku ni hpang de Telephone hte tsan ai kaw na ga hkrum jahta hkat lu ai. Hpa baw galaw sha nga myit ta? aw.... hpa nchye galaw law... yak nga ga ai law....Karai Kasang jaw ai sha nna nga nga ga ai... aw... Jinghpaw ni a Karai Kasang gaw matsan ai ni hpe lu sha chyu naw tsang ya ra ai madang naw re.....dusat mung lu sha wudat kaja ai ra ma ai. Anhe du sat hte hpa naw shai na ga ta?... galoi wa she tinang galaw tinang sha, Karai Kasang gaw shaman ya rai na kun....jak shata shagan lam gaw hkum tsun sa....grai naw tsan ai... kan hkru hkra nsi mat hkra shawng bau taw nga ra ai gaw, Israela ni nam mali e Manna muk hte bau ai madang naw re...ngu nna mu mada shangun nga ai. Nawngnang chyum hkawlik na sara langai tsun ga ai (anhte naw kaji yang chyum laika hpe hkru hkra sha kau ra ai) nga tsun ai. chyum laika hkru ai hpang gaw, kaga lam myit mat wa ra sana re. Chyum laika hkru ai ni gaw Wenyi hta matsan ai nhkrum na sai kun?..

Wenyi hta matsan mayan hkrum ai ni gaw, mungkan a arawng sadang hta hkrat sum ai ni mung rai ma ai. Arawng sadang lu nna dai hta gumrawng nga ai ni mung, Wenyi hta matsan mayan bai rai nga ai. Karai Kasang hpe hkrit hkungga chye ai myit gaw yawng hta grau ai sut su lam, hkum tsup shangun wa ai lam re. Dai majaw, Yesu gaw tinang lu ai sut gan, arawng aya hta gumrawng gumtawng byin nga ai ni mung, myit dik myit pyaw nga ai ni mung, Karai Kasang hta matsan mayan byin ai nga tsun nga ai. Dai sut su lam hta myit pyaw myit dik ai ni gaw, Gawla-u gaw samyit na hku hta shang yak ai daram sumsing mungdan hta shanhte shang ai lam yak na nga ai. Gumrawng ai lam gaw Yubak hpe shabyin ya ai zawn, Mungkan ga ntsa hta gumrawng shara lu nna gumrawng nga ai ni gaw, Wenyi hta matsan mayan rai nga sai. Dai wenyi hta matsan mayan hkrum dum ai ni, hkrum nga ai hku hkam sha ai ni she, Yesu hkaw tsun hkai dan mat wa na Kabu Gara Shiga hta, sumsing mungdan gaw dai ni a matu re.

Hkum hkrang matsan mayan hkrum shagu sumsing mungdan shanhte a matu nrai, dai shalan shabran la ai Kabu Gara Shiga hta she hkum tsup wa lu na re majaw, hkum hkrang mi matsan yang matsan, hkum hkrang mi lu su yang lu su, Wenyi hta matsan mayan hkrum dum ai ni a matu sha Yesu gaw du sa sai. "Blessed are the poor in their
own spirit, rich in God's Spirit, for every man who follows his own spirit is proud."
Madu hkum madu dingman dum ai ni, jaw dum ai ni gaw Karai Kasang a man hta gumrawng hpa rai nga ai.

Hkristan law law wa ndai mungkan hta hkum hkrang myit masin matsan mayan hkrum ma ai. Yu kaji ai, sut gan nlu ai, dang sha hkrum ai, kashun la hkrum ai, masha kaga hpe tinang a hkum zawn kam shut nna masu katut ai, tengman ai ga ni hpe tsun nna je yang hkrum ai, kaga masha ni e anya jawng hkrum ai. Raitim, Yesu a Kabu Gara Shiga hte nhtan nshai ai sha asak hkrung nga ai ni gaw, wenyi hta hkum tsup ai sak hkrung lam lu la shajang ma ai. Pawlu gaw, bawng dung hkrum ai, sharen hkrum ai, jep katut ai, nlung hte kabai hkrum ai, sat kau sai. Raitim, mungga hte maren Wenyi hta shi gaw sumsing mungdan hte gring dan nga ai. Hkristan tai masu ai ni gaw, dai lahta na lam ni hpe nhkrum hkra koi lu ma ai. Masu na shara masu, bu gawt na shara bu gawt, bu ren na shara bu ren, lu na shara lu, yup na shara yup rai nna asak bu hkawm ma ai. Dai gaw, sumsing mungdan hta shang lu ai wenyi hta matsan mayan hkrum na dazik dawk ai hta lawm na n gring dan nga ai, ngu ai hpe daw langai hku nna ngang hta hpa ra, hka kaw marang jat, chye da sai ni hpe bai shadum dat ai lam rai nga ai law.....

Ngai Jawn ai Sanghpaw Li hte Panglai Hkaleng

Dai ni gaw Karai Masa ka na matu n gun nrawng taw nga ai majaw, byin nga ai mabyin masa hte nye a sak hkrung lam mahkrum madup hpe, ga baw jaw ai hte maren, myit hta dum hkawn ai made mi ka bang taw nga nngai.

Kalang mi jan nshang ai mungdan tai lai wa sai United Kingdom mungdan ngu ai wa katsi pyaw la ai, ra nrawng na daram prat dep ai, wanglu wanglang nga mayu ai hku nga, kade mi hpa zawn pyi nnawn, gumhpraw lu ai ni hpe chyu sha masha shadu, ram ai ni hpe chyu masat masa galaw, masha ahkaw ahkang hpe kachyi mi mung nmai sa hkra, ma hpe mung nmai hta, tinang a lam tinang hkawm pyaw la nga ai......Uhmm..dai majaw she sinna masha ni tinang hkrai nga mayu ai htunghkring lu ma hka... kaja ai lam ni law la nga ai, raitim anhte zawn re ai amyu masha ni a matu gaw lamu masawp shakut ai hpa, shanhte ni hte hpa nan nseng nga ga hka!. Masha re ngu ai hte sha anhte ni nga lawm lu ai she rai taw nga ai. Masha hpe majoi nmai tsun, hka nmai jahkrum, majoi nmai dang sha ai majaw, anhte mung masha hku she nga lawm sai.

Galu kaba ai mungdan ni hta, bungli gaw a asak hpa rai nga ai. Bungli lu yang she mai nga pra lu na lam re majaw, bungli tam rawt sai..rung hkan nam dum kashin, san seng ya, dun ye na bungli pyi lu yak wa sai. Masha ginsa ni hpe gawn ai amu gaw shanhpraw ni kadai n galaw.. shawk yu ga.. maidang kashin .. Europe masha ni hkrai hkrai..African hkrai hkrai.. Nang galaw ga yu nni? n galaw ga ai, anhte shana wa na yaw..n shaga sai ngu ai ga rai nga ai. Hpa bungli mi shawk shawk, shaga ai ga, chye da ai mahkrum madup nnga ai ni a matu gaw, myo mare masha wa nam de jau gawng gawng ai hpa..bungli nlu yang gaw yup shabrai jaw na pyi dum nta na karum ya lu ai nrai..jawng shabrai mung jaw ra, jawng nlung ai ni nhtoi (28) ya laman wa kau shangun ai bai nga..jawng shabrai ..Dakkasu hpaji lu sharin na matu gaw, laning mi Pound mun lam jaw ra... Dolla hku nga yang laning mi $22000, a lahta hkrai rai nga ai. Anhte amyu ni kade wa myi baw nu ram tim, marai kade sha ndai dakkasu jawng ni hta manu dan ai hpaji lu sharin la na i???? ngai mahtai nlu sai...Bumsinwa..bawnu hkraw sai. Bungli lu shawk dam tim, jawngma ni gaw bat mi hkying hkum (20) sha mai galaw ai majaw, lu na gumhpraw gaw bat mi(120) hta njan nga ai. Laning mi hta gaw (4500) ram lu ai ngu ga, yup shabrai hte hkawm sa lu sha buhpun ra mara jai kau jang, ka-ang hkup ngam na pyi yak yak. Dai kaw manang law, lu sha jahkum mayu, tsawm hpa lang mayu, phone bai mari lang, alu mung bang ra ai bai nga rai jang gaw htam mali na masum gaw jai kau ra sai. Ngam ai kachyi mi hte gara hku jawng lung lu na ngu gaw, nga myek kaji hte nga kaba myek la lu na a ni? ngu ngai chyu san la ra sai.. bumsinwa bawnu hkraw sai.

Buga hkan na ramma manang ni law law wa, anhte a buga hta nga yak la ai, mung masa nhkrak ai, tam sha yak ai, maigan sa na nga tsun nga ma ai da. Kaga maigan gaw nchye sai.. UK de gaw sa wa marit.. gara hku nga na gaw tinang a gam she rai sai. Mungdan gaw pyaw ai, asak gaw tinang hte seng nga ai...ngai chyu jawp... teng ai hku shana yang mung kam madat ya na mung nrai. Ngai hte manang ni yawng gaw, wa mayu sai law.. wa mat ai she hkrak sai, nga nna tsun let nga taw ai hkrai gaw rai nga ai. Bai wa yang myi man madun na yak ai shara lu sam ma ai...wa ai ni gaw wa ding yang gaw rai nga ai.

Ya hte gaw, anhte sha nrai, UK mung masha ni nan, masha sen hku nna bungli tat kau masai. Company ni dawm kau ai majaw rai nga ai. Madu buga masha ni raitim, ngai zawn matsan ai ni mung nga ma ai majaw, shanhte ni a gam maka gaw, mung up ai ni a baw hta mara wa sai. Dai majaw, mung up ai ni gaw, masha jahpan shayawm na hte madang ndep ai jawng kaw lung nga ai jawngma ni hpe wa kau shangun na nga nna makan bu nga ma ai. Laning mi laman sha, madang ndep ai jawng ni (600) ram hpe jahkring kau masai. Dai jawng ni gaw, jawngma gaw hkap la, laika gaw n sharin ya rai nna hpaji hpaga ga ai jawng ni re da. UK mungdan hta dai zawn re ai jawng (4000) dang nga ai nga nna asuya ni tsun nga ma ai. Dai majaw Visa ma ai hpang bai jat la na matu mung, nloi mat sai. November 28 ya shani kaw nna gaw, lata yungnu dip ai sha nrai, myi sha rim ai jak (biometric) ngu ai ladat hte she jawngma yawng mayawng hpe record la taw nga masai.

Mungkan masha ni a masu hkalem mayu ai myit gaw, yawng hta rawng sam ai. Asuya ni mung masu madang tsaw magang jak hpaji madang shatsaw magang rai hka tsaw wawn tsaw shakut nga ma ai. Ngai wa gaw, ngai jawn nga ai sang hpawli kaning rai wa nga ai hpe chye lu na pyi grai yak dum nga nngai.. Raitim, hpaji sharin ya ai hpe madat yu yang gaw.. lungseng maw na ni lung hkan hkan ai hpa, sharin tim sharin na zawn bai rai nga ai majaw, mungkan e.. Karai Kasang e.. karum la rit law... ngu nna sha akyu hpyi sai. Ngai ndai ra ai, htaw ra mung ra ai ngu nchye hpyi mat sai..chyeju mung nchye shakawn.. hpyi ra ai nau law sai.. yawng gaw ra ai hkrai hkrai.. Karai Kasang a yaw shada lam nga sam ai,, dai majaw she rai sai ngu myit hpe shadik la nga nngai.

Myitkyina du yang tsun dan ga ma ai; Laiza du yang gaw shanglawt ni dang na zawn zawn.. Myitkyina du yang gaw myen ni dang na zawn zawn.. nga tsun ai da.. Uhmm ngai mung Jinghpaw mung du yang gaw wunpawng sha ni ram ai hkrai hkrai,, mai gan du yang gaw wunpawng sha ni a shara ndai mungakan hta tam nmu shi nga ai, ngu na zawn zawn.........bumsinwa.. bawnu hkraw sai....

Labau Hta Mu Lu Ai Yesu (XIII)

Yesu hte Tara Maigan Amyu

Yesu a amyu ngu ai Yuda amyu ni gaw, dai ni ten du hkra Hkristan tai ai kachyi mi sha rai nga ma ai. Yesu hte maigan amyu ni a lam tsun yang mung, ndai ga baw hte na prau prau na lam ni bai byin wa sai. Yesu a Sasana gaw, Israela amyu hpe madung dat ai she re ngu ai gaw chyum laika hta adan aleng tsun nga ai (Mahte 10:6). Yesu a sasana hta, maigan amyu ni hpe gang bang la mayu ai ladat nlawm nga ai. Galile ginwang hkan e na, Yuda amyu mare hkan e sha tara hkaw hkawm nga ai hpe, kanau ni gaw mare kaba de pru nna mying pru hkra galaw na shadut hkrum wu ai (Yawhan 7:1-9). Raitim, shi nga nga nna, Turu hte Sidon ngu ai maigan mare ni hta kalang num rang shang nna machyi shamai nga ai.(Marku 7:24-30; Mahte 15:21). Dai maigan amyu kaw du jang, nta na maigan num sha a ma hpe shamai na nkam nga ai, dai majaw ma hpe lu sha shawng jaw sha yu ga, ngu nna Yesu tsun wu ai. Ndai lam hta, maigan num sha jan gaw shi a kasha shamai ya na Yesu hpe jahtau let tsun wu ai, sha ku hta hkrat ai a ngaw a ngam hpe, gwi ni sha mai nga ai (gwi ngu ai gaw tara maigan ni hpe tsun ai) machyi shamai ya na matu ram ram tsun dara nga ai hpe mu lu ai. Yesu tsun wu ai, Isaraela nta na dam mat wa ai sagu ngu ai Israela amyu a matu sha ngai du sa nngai, nga ai (Mahte 15:24....).

Mahte (8) hta byin ai hpyen bu wa a kasha shamai ya na hte seng nna hpyi nem ai ga a majaw, Yesu gaw shingran langai lu nu ai. Kade nna yang sinpraw sinna na ni yawng hte wa rau sha ndai kabu gara shiga hta zup nga lu na re (Mahte 8:5-13) nga ai. Dai lam a majaw, hpyen du wa a kasha hpe mung kalang ta shamai ya sanu ai. Maigan hte seng nna, Mahte laika jahtum daw hta mung kalang tsun wu ai majaw sha, mungkan ting hte seng ai Yesu byin wa sai ngu yang, shut na lam nau nnga nga ai. Lama rai nna, Yesu a hkaw tsun ai a marang e, maigan masha ni Yeruslem mare hta shanhte a Karai hpe hkungga la ra nawku wa ai rai yang, Esaia tsun ai ga hte dik wa na lam mung maga mi hku nna gaw myit mada nga ma ai.

Kasa Laika hte shawng na nawku hpung ni hta, tara maigan amyu ni hpe hkaw tsun na yak nga ai lam mu lu ai. Daw kaba 28 rawng ai Kasa laika hta, daw kaba 10 du hkra hta tsun ai hku nga yang, nawku hpung gaw Yuda ni hpe sha naw shading nga ai. Petru a tara hkaw ga (Pentikoti) poi hta hkan nna sha, maigan amyu ni hpe mung Karai Kasang gaw shalawm la nga a hka! ngu ai hpe dumhprang wa ma ai majaw, maigan amyu ni hpe mung Karai Kasang ngu ai hpe nawku kam sham lawm lu na matu hkap la hpang wa masai rai nga ai. Nawku hpung gaw, Petru a hkaw tsun ai a marang e byin wa sai mabyin; maigan amyu ni myit malai wa ai lam ni a majaw, shock, kajawng mat nga ma ai. Maigan amyu ni gaw Jep ai Tara hte gyit hkang da ai htunghkring hpe n hkrum yu ma ai majaw, myit malai nna kam sham wa ai loi nga ma ai. Yaku a nawku hpung (Yeruslem) hta, Amo daw kaba 9, hte lakap nna, Kasa 15:17 hpe grau chye na wa masai rai nga ai.

Roma 11, hta Pawlu gaw ndai lam hpe chye na da wu ai majaw, maigan mi rai rai, Israela mi rai rai Karai Kasang hta, Abraham hta rau rai nga ai hpe hkawn hkrang nga nu ai. Dai majaw, Kasa Pawlu a sasana maden wa ai hte, Hkristan ngu ai maigan amyuni law htam wa sai nrai ni?......ngu ai ga hte, ndai Labau Hta Mu Lu Ai Yesu ngu ai ga baw hpe hpungdim dat sai rai....

Labau Hta Mu Lu Ai Yesu ( XII)

Yesu hte Tara (Torah)

Karai Masa hpaji hku sawn tawt yu ai ni tsun ai, Yesu gaw Yuda Tara (Torah) hpe hkan na ningdang lale kau ai wa re nga ai. Ndai lam gaw loi mi mung shuk nga ai. Yesu gaw "ngai du sa ai tara hpe la kau na matu nre, jahpring shatsup na matu she re" mung tsun ai. Dai aten hta Yuda htung gaw Jews amyu ni yawng hte seng taw nga ai. Yuda ni a nawku htingnu ni hpe Yuda htung hte uphkang nga ai majaw ningmu law law gayau tim, ginjup dat yang Yuda htung langai hku sha uphkang nga ai. Yesu gaw Yuda ni hkan nga ai Tara hte gyit hkang hkrum nu ai. Yesu hpe dangrang ai gaw, san seng ai ngu ai lam hte seng nna mung, laban ban ai (Sabbath) hte seng nna mung, malu mash sha ai tara hte seng nna mung rai nga lu ai.

Lu sha sha ai lam hte seng nna, Yesu gaw Yuda htunglai ni hpe hkungga la ra n galaw sai kun. Marku 7:19 hta, lu sha gaw myit masin de shang wa ai nrai, kan kata de shang wa nna maza pru ai shara hku bai pru mat nga ai, nga ai. Yuda ni a htung hta mung, lata kashin na hpe grau tsun nna lu sha lam hpe dai daram wa ahkyak ntawn ai zawn mung rai nga ai. Kasa Laka daw 10 hta, Petru gaw nsan nseng ai lu sha hpe nsha nngai, nga nna tsun wu ai. Raitim, Karai Kasang hpan da sai yawng gaw kaja ai, anhte hku nna n kaja ai ngu tsun lu na a ni(Kasa 10:15)mung nga ai. Petru hku nna, ndai lam hpe nau nchye na wu ai. Tara laika hta lu sha nkau mi nsan nseng ai nga nna ka da ai hpe dum nga ai. Yesu hku nna gaw, lu sha nsan nseng ai hta, dai hpe sha ai ni nsan nseng ai ngu ai hpe, Hparashe ni tsun gayau taw nga ma ai lam mung dum nga ai. Kabu Gara Shiga laika hta ka da ai hte maren, Yesu gaw ban sa ai nhtoi, Laban ninghtoi hta machyi masha hpe shamai ai wa re, ngu nna mung Yesu hpe tsun bun ma ai. Dai sha nrai laban shani hkai bang yi hku lai nna mam nsi ni maret sha ai lam ni hpe mung, mara lu ai maga hku tsun mayu ma ai (Marku 2:23-28).

Mahte 5 hte maren nga yang, Yesu gaw Tara yawng a npawt re ai nga nna kru lang daram tsun nga ai. Yesu gaw, nanhte na yu ai nre i? "Ngai mahtang nanhte hpe tsun made ga" nga nna tsun tsun rai nga ai. Raitim, Yesu a sharin lai hpe Jews ni a na hta nshang hkraw ai gaw, shat maya yang lungja kawa hkrup ai zawn, Yesu tara hkaw shagu na de kram masin de hprang nga nna na mchyi nga ma ai. Yuda htung gaw makam masham hte gayau kaya, dai ten hta malan la nmai ai hkintau jahkraw nga rung tinggaw zawn rai taw nga ai. Mahte 5 hta Yesu gaw Tara hpe galai kau na ntsun ai, raitim tara gaw si ai lam hpe sha shabyin nga ai ngu ai hpe Yesu mu wu ai majaw, Yuda ni a galaw ai lai shagun ngu na wa Yesu a masin hta lun lun nga hkam sha nga ai. Rabai ngu ai tara hkaw sara ni gaw, galoi mung tara hpe hkungga la ra bau maka nga ma ai. Yesu dai hpe pawt mayu ai majaw, shi kaw hkan nang na, raitim kawa a mang hpe naw makoi da we ga nga ai shabrang wa hpe, "si ai ni gaw masha chyasi hpe makoi mu ga" ngu Yesu tsun dat ai ga gaw, tara hkan nna nga nga ai yawng mayawng gaw, masha chyasi ni hku pyi shi mu sam sai nhten. Yesu ndai ga tsun ai hte rau, Tara Kanu (10) kaw na langai mi hpe tawt lai ai lachyum mung gaw pru taw sai.

Yesu a shaga la ai lai ladat mung, lawan ladan galaw ra ai baw hkrai rai sam lu ai. Nga hkwi ai yan nau hpe mung, ya nan hkan rit; shi shaga ai ni gaw shaga ai hte hkan ra ai, mang naw makoi da na ngu ai hpe kachyi mung nra ai. Yesu a ga shadawn hta, shawa num hte kang hta ai ni, shanhte a shawng e Karai Kasang a mungdan hta shang na, (Mahte 21:31) ngu tsun ai gaw, ndai lam ni hte matut nga ai. Yubak lu ai(sinners) ni hte Yesu gaw pawng taw nna, san seng ai ngu ai ni hte nhtan shai nga ma ai.

Yesu hte kaga law law wa Hkalup lam hpe hkam la ai kaw nna, Hparashe ni a kraw hta mung ka-un bu nga ma ai. Hpa majaw nga yang, Hparashe ni gaw, Tara hkan nna she dinghpring san seng ga ngu da nna me, hka hta kashin nna mara lawt wa ga, nga tsun yang hparashe ni a pandung gaw hten mat sai. Dai sha n ga, sai htaw ai num sha gaw Yesu hpe sha ahtawk ai hte mai mat wa ai, na a mara raw ya sai, ngu ai hte machyi mai wa re ai lam ni gaw, hparashe ni hte dai ten na Yuda htung hkan ai yawng mayawng hpe na le le kau ya sai, myi mung myi lau lau kau ya sai. Marku 2:15-17 hta tsun ai hku nga yang, Yesu gaw Yubak kap ai ni hte shat rau sha nu ai. Yesu tsun ai, hkam kaja ai ni tsi sara nra ma ai, raitim machyi masha ni gaw ra ma ai, da.

Yubak lu ai ngu ai ni gaw, grit nem nga ai ni rai nga ma ai. Masha e jahpan nkam bang ai ni she yubak lu nga ma ai, shanhte galaw shut nna nrai, shagun hkrum ai yubak rai nga ai. Dai majaw, San Seng lam ngu ai ga gaw, Hparashe ni a n gup n gau kaw nna pru wa ai nan rai sai. Dai san seng lam gaw tara hkan ai hte sha byin lu nga ai bai ngu da sai. Matsan ai hte grit nem nga ai ni gara hku nna tara hpe hkan lu na ta? Hparashe ngu ai chyoi pra san seng dum ai makam kri dung ni gaw, kaga kadai hte mung lu sha rau nsha gwi ma ai. Dai zawn hpyi hpun ai Sara ni ngu ai Laika ka sara ni, hparashe ni hpe, Yesu gaw dingnye lu myit dai (Mahte 23:23-36). Yeruslem mung lapu pu htum hpe bau da ai shara, tengman ai hpe nra ai, sinmak la ai mare ndai; ngu yawn ga hte Yesu tsun nga ai.

Anhte na ga ai hte sharin ga na re. Yuda ni a Jep ai tara ngu ai gaw shani shagu nhkan nmai re ai pyi 613 rai nga ai. Dai hpe Mitzvot ("commandments") ngu shamying ma ai. Mahte laika hta tsun ai hpe dingdaw yu ga. Yesu gaw, tara hte seng nna sharin shaga yang lawu na hku tsun nga ai.

Jep ai tara hte Yesu a hkap la ai tara

1.Masha sat ai gaw si ging ai(Mtt 5:21-26) Kahpu kanu hpe masin pawt ai wa tara
jeyang ai hte ging dan ai.
2.Masha num nshaw lu na (Mtt 5:27-30 Myit madu hte numsha hpe yu ai gaw num
shaw nu ai.
3.Num jahka laika jaw lu ai (Mtt 5:31-32) Jahka laika jaw ai gaw la shaw shangun sai

4.Masu ga hte n dagam lu na (Mtt 5:33-37) Hpa mung dagam lu na myit dai nrai.

5.Myi a matu myi, wa a matu wa(Mtt 5:38-42) Nhkru ai wa hpe hpa mung hkum tai.

6.Jinghku wa hpe tsaw ra u (Mtt 5:43-47) Na a hpyen wa hpe tsaw ra u.


Raitim, ndai Yesu a ningmu ningnan, ladat nnan sharin achyin ai lam gaw; Yuda htung a matu, mara shagun nhpang hkrai she rai nga lu ai. Yesu gaw Hparashe ni hte nhtan shai ai wa ngu na kun, Yuda amyu a matu sha nrai mungkan ting a matu tsun nga ai kun, tara ngu ai yawng gaw anhte hpe ban shingdang ai amu hkrai rai nga ai ngu mayu ai kun. Yesu a tara mung naw nga ai, dai gaw tsaw ra let galaw na tara hta laklai ai nrai. Deng mi sa shangun yang, deng lahkawng gaw kaning di sa lu na ta? ntsa palawng hpyi yang kata palawng mung raw ya lu na a ni? shabyi maga mi bye ya ai wa hpe maga mi mung ja ya lu na atsam marai myit nden shingni gaw kanang na lu la na rai nga a ta?

Yesu gaw tsun ai, ngai hpai shangun ai kan dang atsang sha re, hpai yu mu nga ai. Kadai wa tsang ai kandang hpe rap, li ai kandang kaw kap rai lu na kun. Raitim, dai tsang ai kandang hpe hpai ai ni nlaw la ma ai. Yesu a tsang ai kandang hpe hpai let, Tara a gyit hkang ai kaw na shalawt ai Yesu a mungga gaw, hpa wa rai nga a hka! shani shagun aru yu lu na matu ga saw let, Hkristmas ten hta yawng hpe "MERRY X'SMAS" ngu shakram dat nngai yaw.......

Hpuntang Hpaji Mu Jut, kadun kadaw

Dai ni gaw Hpuntang Hpaji mu jut lahkawng hpe kadun ai hku tsun dan mayu nngai.

1. Lata Lum Ai Masha.

Masha langai hte langai hkrum shaga hku hkau hpang wa yang, lata matut shakram hkat ai gaw mungkan ting hta lang nga ai hku hkau numshawn shaw lai ladat htunghkring langai rai nga ai ngu sawn lu ai. Hpa majaw masha langai hte langai lata matut shakram hkat ai hpe ngai hkrak nchye ai. Masha ni galaw dan ai majaw galaw ai htunghkring she rai nga li ai. Nkau mi gaw shakram hkat yang lata hte nrai, hkum nan ahpum, shabyi hte kahtep hkat rai shakram hkat ai mung mu yu ai. Japan ga kaw gaw baw sha gum dan ma ai. Ndai htung lai ni gaw nye a matu nau nhkau shi ai. Lata matut shakram ai chyawm gaw hku hkau taw sali ai. Nmu ai loi na sai, kaja nga nni? lata shakram, dai gaw loi la li ai.

Hpuntang hpaji sawk sagawn ai ni gaw ndai lata shakram ai hpe mung she dinglun yu nga ma ai. Dai sha nrai, gara hku akyu jaw ai, hpa byin ai hpe mung she sawk sagawn da nga ma ai. Masha nkau mi hte shakram yang lata akya sha nga grai jum pyaw, nkau mi gaw nra shabawn jum ai zawn mung nga, nkau mi gaw hpung lakung ni jum da ai zawn mung nga nga ai. Ngai shawng de hpa nmyit ai sha shakram ai wa, ndai hpungtang hpaji sara ni tsun ai kaw nna gaw, shanhte tsun ai hku dum taw taw rai nna nmai sai.

Masha langai hpe lata jum yu yang alum nga ai hte a katsi nga ai, hpa mung nnga ai ngu ai masum hku aten kadun shakram ai laman hkam sha lu na re. Lata lum ai ni a myit hta myit kaja rawng ai, (positive thinking) law ai, myit lum ai, dagu kaba ai nga nna mu ma ai. Grau nna gaw lata lahpan lum ai ni a kraw lawang gaw san seng ai sha n ga, pawt mayu ai, n kaja lam ni hte tsan gang ai hku asak hkrung ma ai nga ai. Dai majaw Coffee gawm hpe jum da nna lata shalum la, sumbu hkan manaw bang da nna lata shalum da re ai gaw myit hpe hkang ai mung re nga nna tsun da ai....

2. Matsan Ai Lam Gaw Ma Ni a Baw Nu Hkrang Jashai Kau Ya Ai.(Poverty may reduce kids' brain function)

America mung, Califonia Dakasu na Robert Knight ngu ai Myit hpaji sara kaba wa sawk tam hkawn hkrang ai nungmu ningnan (December 6, 2008)rai nga ai. Ma ni gaw law law ginsup ai hte, chye chyang wa ai baw nu kung kaba lam hpe karum ya ai zawn, makau grup yin hta kanawn mazum lam anyi anya byin jang mung, ma ni a baw nu gaw kung kaba lanyan ai lam hpe mu tam nga ma ai. Ma ni a baw nu zet let na matu gaw lam amyu myu nga na re, kanu a lu sha, sai amyu ru sai (Gene) ni mung lawm na re. Raitim, asak 9-10 grup yin ten hta baw nu a hkrang hte jasat ai kung kaba wa lu na matu, makau grup yin hte kanawn ai madang (matsan ai grup yin) hta nga ai ma ni gaw, kahpring kahpran myit mang ai hta lanyan ai hta n ga, baw nu kung kaba na daram nkung kaba ai nga ma ai. Baw nu a shadawn shadang gaw asak kade rai yang kade kaba ra ai, cells kade du ra ai (e.g, shata kade rai yang ma a wa kade tu ra ai) ngu ai baw mi nga sam malu ai.

Dai rai yang, anhte matsan ai ngu ai hpe amyu a matu hkrit ra ai baw re ni? matsan ai gaw masha a bawngring lam hpe hkra ai re majaw, amyu langai galu kaba zet let wa na matu ndai ma prat kaw nna ram daw re ai buga, lawk mare ni hta nga ra na kun? myo mare kaba de madaw nga ra na kun? ngai chyu grai ung ang sai.

Mahkrum madup langai nga ga ai. Manang langai mi buga kaw nna Yangon du wa ai. Myit kaja ai, ga shaga ai hta mare kaw hpa mang hkang nnga ai. Yangon du nna rung ni hkan sa, nbung ai masha kaga ni hte hkrum shaga daw dan re ai shaloi, grai lanyan ai hku dawdan tsun shaga ai. Ndawt na zawn re ai. Dai majaw anhte hkrum ai salang wa gaw tsun wa sai (Mare kaw gaw kam ram ai wa she nrai nga a dawng, shi grai sumnung ai, masha ni sumnung ai ngu ai gaw anya nna mana ai ni hpe shakawn tsun ai she re) ngu ai mung hkrum ga ai.

Baw nu kung kaba na ten hta lu sha ai malu masha hte makau grup yin gaw prat tup hte amyu a matu ahkyak na nrai ni? ma ni hpe ahkre are ngu daru sharin ai mung myit masa hpe hkra ai majaw, kaba wa tim hkrit chye mat ai majaw awngdang na daram n awngdang chye mat ai lam mung ahkyak ai daw langai kaw lawm ai zawn, baw nu kung kaba lam hpe mung tau chye na ya ra na lam hpuntang hpaji sara ni gaw yawng hpe shana dan nga masai law....

Labau Hta Mu Lu Ai Yesu ( XI )

Yesu hte Shayi Numsha Ni:

Yesu a sharin achyin hkaw tsun shamu shamawt hkawm sa lam ni hta 'shayi num sha' ngu ai ni a lam ahkyak ai daw ni lawm ai zawn, shawng na nawku hpung ni hta mung, shayi numsha ni a shakut shaja da ai ahkyak lam ni lawm nga ai. Ndai ga baw hta gaw, Yesu hku nna 'shayi num sha' ngu ai ni hte seng nna shi a mu mada hkam la ai daw hpe loi mi gamung dup krawk jen yu na lam rai nga ai. Shawng na ga baw hta 'Yesu hte shi a dum nta' a lam loi li soi sam ka da sai.

Shayi num sha ni mung Yesu a shamu shamawt hkawm sa ai hta shang lawm ai lam chyum laika hta daw hte daw rawng nga ai (Luka 8:2-3). Yesu Wudang ntsa jen hkam nga ai ten, ni htep hkra shani sa nna azin a yang yu mada mu lu ai ni gaw Yesu a hpang hkan ai shayi num sha ni rai nga ma ai, sape la ni gaw hprawng makoi ra mat ai ten rai nga ai. Yesu hkrung rawt sai hpe shawng mu ai lam sak se hkam ai mung, shayi num sha rai nga ai. Magadala Mary gaw tut nawng e nan alawm nga ai. Petru gaw Magadala Mary Yesu hte nau shani ai majaw myi lu mun mun di ai pyi grai lang rai sai. Mary ndai jan gaw Yesu a sak hkrung lam hte shawng na Hkristan hpung hta gara hku wa jap htu kaw shanam lawm rai sai kun. Raitim, ahkyak ai lam ni hpa mung bai nmu lu saga ai. Dai majaw Yesu gaw, num sha ni hte seng nna anhte hpe chye na shangun da ai lam hta, shana mu da ai yup mang malap kau ai hpa tsun na hpa nan nnga mat ai zawn byin nga ai. Mary ndai gaw shawa num galaw nga ai kaw na myit malai wa ai jan ngu ga, sharin la ngam da ai daw hta kyang lailen masa hta lai nna asan sha nmu lu ai lam shawng na nawku hpung ni hta byin lai wa sam sai ngu sawn la lu nga ai.

Shayi num sha ni hte seng nna, Kabu Gara Shiga hkaw tsun ai lam hta kalang lang gaw hta bang shalawm dat dat re ai majaw, na la ai ni a myi na hta mau shangun dat dat mung rai nga ai. Marku 7:24-28 hta, tara maigan num sha kaw sa nna kasha nat shang ai hpe shamai ya ai lam rawng nga ai. Lahkawng ning tup sai htaw ai num sha gaw Yesu a palawng hpe ahtawk hkra la ai hte sha mai mat sai lam (Marku 5:25-34); dai majaw Yesu hpe ahtawk lu na shayi num sha ni shakut nga ma ai kaw na, koi kau lu hkra(Marku 3:9) hka li hta jawn nna shawa masha hte nhkra lu hkra mung Yesu galaw yu sai. Num sha ni hta yubak law nga ai majaw machyi makaw law ai, dai majaw mara dat ya hkrum na lam 'forgiveness' kaja wa ra nga ma ai (Luka 7:36-50).

Mahta hte Mary gaw Yesu hte grai hku hkau ai lam, Luka hte Yawhan laika hta shadan da nga ai. Mary hte Matha hkan nau a lam Yesu htai lai dan nga ai (Luka 10:38-42).
Yesu a hpang hkan ai numsha Magadala Mary hte Yaku yan Yose a kanu Mary yan mung Yesu si hkam nga ai ten sa du ma ai, shan gaw Yesu a sape rai yu masai (Marku 15:40; Luka 8:1-3). Luka 8:3 hta kaga sape num sha ni law law wa Yesu a hpang hkan nna daw jau nga ai lam tsun nga ai. Teng ai hkrai rai nga ai, raitim anhte ni gaw, shanhte a lam ni hpe kaji kajaw sha chye lu ga ai. Rai sa, lam mi hku gaw Yesu a hkaw tsun ai mungga hpe madung tawn nna ka da ai Kabu Gara Shiga laika ni re majaw, sape ni a lam hpe akri akrai kadai nka da lu sam masai ngu ga. Sape ni kaw na Petru a lam gaw Yaku hte Yawhan a lam hta grau ka da ai lam ni mung gaw nga nga ai. Nawku hpung ni prat hte prat shayi num sha ni hpe shara jaw ai lam, hpung tara hkaw sara shara hta e tawn ai lam hpe n galaw ai gaw, Yesu a ten na mabyin ni hpe makoi ginshim tawn kau ai lam ni mung mai byin nga ai.

Kasa Pawlu hku nna gaw, shayi nu num ni hpe kasa shara, myihtoi shara hta nga lu na nnga lu na lam hpe, I + II Timohti hte Titu laika hta ja ja tsun da nga ai. Sharin achyin ai myi rai rai, hkaw tsun ai jan hku nna myi rai rai nhkap la mayu nga ai. Raitim, tsaban langai hkan amyu shayi law law wa Roma asuya, Heleni htunghkring kata, rung ni hta shara kaja law law kaw num ni bungli lu nga ma ai. Shawng na nawku hpung ni hta shayi num sha ni a hkaw tsun ai lam, rung ni hta magam gun ai lam ni hpe pyi dinglun ya nga ma ai.

Shayi num ni hpe Yuda htung hkring hta manu shadan ai lam amyu myi rai nga ai majaw mung rai na, raitim Yesu a lam sakse hkam magrau grang, myi chyaw mu hkrum chye lu ai ni gaw, Num sha ni rai ma ai nga ai. Num ni a ahkaw ahkang a lam Yesu shi nan tara hkaw ai hta mung, asan sha ntsun shaleng dan wu ai raitim, Yesu si hkam ai hpe akri akrai mu chye hkam sha ai hpe tsun shaleng dan ai (ga shadawn: wudang ntsa e Yesu madai ai nsen:- Elo-i, Elo-i, lama sabakhtani ngu tsun ai ga kadai sape wa na la a hka kun)hpe na la ai ni gaw num sha ni a nmyit mada ai ahkaw ahkang kaba hpe jai lang lu masai nrai ni.

Labau Hta Mu Lu Ai Yesu ( X )

Yesu hte Shi a Dum Nta Masha


Yesu a dum nta dinghku masha hte seng wa jang loi mi gayau kaya gaw byin nga ai. Mang hkang nga ai hku nkau mi tsun tim, nkau mi gaw hpa mang hkang gaw nmu ai nga ma ai. Mahte hte Luka laika hta Yesu gaw hkawn sek Mary kaw na shangai wa ai lam ka da tim, Marku hte Yawhan, (Ga Shaka Ningnan) ting hte hta gaw, dai hku bai nrawng nga ai. Labau sawk ai ni hku nna gaw hpa mara tam na lam nnga nga ai, raitim Mahte hte Luka hku nna Mary gaw Yesu hpe shangai ai hpang kaga kanau ni hpe bai shangai ai lam nka shalawm ga ai. Rai sa, lawu na chyum ga daw ni hta, Yesu a kanu hte kanau ni nga nna rawng nga ai.(Marku 3:31; Mahte 12:46; Luka 8:20). Grau nna Marku laika hta gaw mying hte hpawn Yesu a kanau ni ngu nna, Yaku (James), Yosep (Joses), Yuda (Judas) hte Si Mun(Simon) nga nna rawng nga ai (Marku 3:6; Mahte 13:55-56).

Yesu a kanau ni ngu ai hta lawu lahta kanau daw ang ai ni mung mai byin ai lam mu mada wa ma ai. Mabyin gaw (adephoi) kana ngu ai hte (adephai) 'causin' ngu ai hpe Kabu Gara Shiga laika ni hta kanau ni nga nna bang da ai lam mai byin ai nga ma ai. Greek hku nna ka da ai hta gaw causin ngu ai lachyum hku nka da ai, raitim, Yesu shaga ai Aramaic ga hta kanau hte causin hpe maren hku nna mung tsun shaga lang ma ai lam tsun ma ai.

Yaku ngu ai wa a, 'Yesu a ma kaji ten' na lam hpe sawk ka da ai hta, Yosep gaw Mary hpe garai n kahtep la ai ten kaw nna, ma kawa rai nga chyalu she re nga ai. Yesu hte kawa daw bung ai kanau ni nga nga sai, ngu tsun mayu nga ai. Mahte, Marku, Luka, Yawhan ni hta tsun ai Yesu a kanau ngu ai ni gaw lam amyu myu hku daw ang wa sai lam ni rai ang wa nga sai. Yawhan laika hta Mary gaw ahkyak ai daw hku ka bang da ai zawn, Kasa laika hta mung, Yesu a kanau Yaku gaw Yeruslem nawku hpung a ahkyak ai wa byin wa sai lam Pawlu tsun da nga ai(Galati 2). Ndai lam hta Kasa laika ka ai gaw Luka rai, Luka laika hta gaw dai hku bai nka bang da re ai lam ni mung gaw mau hpa ka matsing da ai mabyin ni hpe mu lu na ga ai. Marku laika hta Yesu a kanau ni gaw shi hpe myit n gring sai nga rim la na pru sa wa ma ai (Marku 3:21). Yesu gaw, shi a kanu hte kanau ni ngu ai gaw nta masha ni nrai, Karai Kasang a myit hkan nga ai ni gaw ngai nau, ngai nu ni re (Marku 3:33-35) ngu tsun dat wu ai.

Yesu gaw dinghku nta masha ni hte kanawn ai lam hta, shi a sasana bungli hku nna rap nra ai daw ni nga nga lu ai, dai ni na prat hta mung byin nga ai, dinghku na marai langai ngai, sasana hta madung dat mat jang dinghku kata kanawn ai hta ra rawng ai lam byin wa sai. (Ga shadawn: Hpung up sara ni a kasha ni nkau mi hten run mat wa ai gaw kawa ni nan yu gawn mahku na ten nlu jaw ai majaw re nga ma ai). Rai sa, dai aten hta nkau mi gaw Yesu a sharin achyin ai lam hpe hkam la na yak dum nga ma ai, kawa hpe naw lup makoi da nna she nang kaw hkan nang na nga ai wa hpe, masha chyasi ni gaw si ai ni hpe maki mu ga; lu su ai shabrang wa hpe lu malu dut kau nna she hkan nang rit ngu ai majaw, shabrang wa myi man kayin mat wa ai lam; Yesu a sape ni san ai hkye hkrang la lam hpe mung, Yesu shi nan pyi nchye ai, sumsing na Kawa sha chye ai lam.... Bai nna mung, nye a matu mara hte dai kabu gara shiga a matu mara, nta, kahpu kanau, kajan, kanu kawa, kashu kasha hte yi hkau na hte hpe kau da ai wa kadai rai timung, zingri zingret hkrum ai hte hpawn, ndai aprat hta e nta, kahpu kanau, kajan, kanu, kashu kasha hte yi hkau na hte hpe htam latsa dang, nlu la na wa, nnga ai: htawm hpang prat e gaw nhtum nwai asak lu la na ra ai (Marku 10:29-31)ngu mu ai. Bai, ngai hpe tsaw ra ai hta, kanu kawa hpe grau nna tsaw ra ai wa gaw, ngai hte n ging ndan nga ai (Mahte 10:37) nga nna mung, ngai kaw sa du ai wa kadai mung, kanu kawa madu jan kasha ni hte kahpu kanau ni hta kaga, tinang a asak hpe mung, ndawng nrai yang gaw dai wa gaw nye a sape ntai lu ai (Luka 14:26)......

Yesu gaw shi a sape tai na ni hkan sa lu na tara hta kaga, lahta na mabyin ni hte shadawn nna sang lang dan ai hta, (dinghku masha ni kanau ni) hte kanawn mazum ai lam kaga hpa mung gaw nmu lu ai hta n ga, kanau ni ngu ai hta lai........ chyum laika hta ka da ai ga si ga hkum ni hpe la-kap nna mu mada ai lam ndai hku naw rai nga ai law....

Labau Hta Mu Lu Ai Yesu (IX)

Yesu Sharin Shaga ai a Tum Paw kri dung

Yesu a sharin a chyin ai lam hpe tum paw hkraw kri hprang shapraw yu ai shaloi, 1)Mara dat ya na lam: Karai Kasang mara dat ya na ngu ai lam Ga Shaka Dingsa (OT) prat hta gaw, asan sha ntsun dan nga ai. Jeyang na ngu ai hpe grau tsun ndau da nga ai. Yesu tsun a mungga gaw Karai Kasang hpe masha shagu aloi sha hte hkam la ai hpe, mara dat ya ai hkam la ai hku nna hkam la na lam mungga rai nga lu ai. OT hta Karai Kasang gaw dinghpring ai ni hte nding nhpring ai ni a lapran tara je yang ai wa she rai nga ai. K.K gaw Yubak hte nhtan shai ai ni a ntsa mara ndat ya na. 2) Matsan dum chye na lam: Yesu tsun ai yubak ngu ai hta, ra kadawn ai wa hpe karum n jaw ya ai lam lawm nga lu ai. Ga shadawn: Lazaru zawn kaw si hkrum ai ni hpe lu sha jaw sha na lam (Luka 16:19-31). Masha shagu hpe Lazaru zawn re ai ni hpe matsan dum ai galaw na tsun nga ai. Bum ntsa na tara hkaw ga (Mahte 5-7) gaw, Yesu jaw ya ai Jep ai Tara kanu rai nga ai. OT prat na Jep ai tara hta masha hkum sat, nga ai hpe Yesu gaw masha hpe hkum shapawt; Jep ai tara hta num shaw la shaw ai amu hkum galaw nga yang, Yesu gaw ngang ka-yut ai gaw n kaja ai lam tsun nga ai. Yesu shi a hpang hkan na nga tsun ai ni hpe lu malu yawng raw dut nna matsan ai ni hpe garan jaw nhtawm hkan nang na lam tsun nga ai, dai sha nrai lu su ai ni sumsing mungdan shang lu na hta gawla-u gaw samyit na hku hta shang na grau loi ai ngu hkra shadawn dan nga ai (Marku 10:1727. Shi a hpang hkan nang na ni gaw tinang a wudang hpai nna hkan ra na lam (Marku 8:34).

Hebre ni a Chyum laika hta tsun da ai hte maren, K.K gaw mara dat ya ai wa nrai, tara jeyang ai wa she rai nga ai nga ai hpe, Yesu gaw si mani nna dingtawk ai ga lang nhtawm sharin achyin da ai hpe lawu na hku mu lu ga ai. (Ndai kam sham nga ai ma kaji ni hta na langai mi hpe, myit kataw shangun ai wa kadai rai timung, shi a du hta htumrin kaba noi nna, nawng hta kabai bang kau na gaw, shi a matu grau nna mai nga ai. Na a lata nang hpe myit kataw sahngun a yang gaw, dai hpe kahtam di kau u; na a lagaw nang hpe myit kataw shangun a yang mung dai hpe kahtam di kau u; na a myi nang hpe kataw shangun yang mung, dai hpe malawk kau u (Marku 9:42-48) nga ai.

Bai nna magam bungli hte seng nhtawm, Yesu a hpang teng sha hkan na, ngai mang naw makoi da we ga nga ai wa hpe pyi, masha chyasi ni gaw, tinang a chyasi ni hpe makoi mu ga, nga tsun shadip wu ai. Na htai jum nna hpang de nhtang gayin yu ai wa kadai mung, shi a mungdan hte n ging ndan nga ai (Luka 9:62). Gyip ai chyinghka hku shang mu, dam lada ai chyinghka hku shang ai ni hten bya ai hte hkrum na myit dai (Mahte 7:13-14). shaga la hkrum ai ni law nga ma timung, lata la hkrum ai ni mahtang nlaw nga ai (Mahte 22:14).

Yesu a mara dat ya ai ngu ai ga hte hpawn, masha kaga hte dawn jan nna woi awn lu ai wa (or) prat hpe shi a lam hta jaw bang kau lu hkra hkan nang hkan sa ai ni sha sumsing mungdan ngu ai de shang lu na lam hpe alang lang tsun dan nga wu ai rai nga ai law.

Is Christmas Necessary? Hkristmas gaw anhte a matu ahkyak a ni?

Hkristmas ngu ai kalang bai du wa ra ai. Hkristmas ngu ai ga na ai shaloi, nang gara hku hkam sha nga nta? December 1 ya du shagu Sweet December ngu ai shakram ga si mung jahkring hkring lu la hti ai. Grau nna December 24 ya shana gaw Mobile phne hta Message shang dik ai shana rai nga ai. Masha langai hte langai a hkam la mu mada ai nbung shajang na re. Yesu shangai wa ai aten ahkying hpe myit dum ai masat masa rai nga ai gaw Hkristan masha shagu chye na hkam la ai ngu ga, Hkristan nre ai ni du hkra message shagun nna greeting galaw ai hku hkau lai hpe hkam la ga ai, a myit hta Hkristmas ten du ai hpe yawng chye na hkam sha nga ma ai ngu ngai hku nna chye na hkawn hkrang la nngai.

Labau nhtang gawn yu ga.

Moi shawng na nawku hpung ni gaw Hkristmas hpe ahkyak ai nhtoi re hku nhkam la ma ai. Kabu Gara Shiga laika ni hta mung Hkristmas poi a lam hpe asan sha ka da ai lam nmu lu ai. Ga shadawn langai: [hkalup hkam la ai ni sha poi daw sha ra ai ngu ai hpe chyum laika hta ntsun da ai, raitim nawku hpunghta hkalup hkam la ai ni sha poi daw sha ai ] zawn aten na wa jang htunghkring gaw anhte hpe maga mi hku chye na shangun nga ai. Pentikoti hte hkrung rawt wa ai nhtoi hpe gaw loi li shalawm da nga ma ai.

Moi na Persian nawku htung hta tengman ai Jan hkawhkam hpe shagrau ai poi kaba gaw December 25 ya shani galaw ai Natal Day ngu ai poi mi nga ai. Dai gaw Persia ni a nawku htung Mithraism hta A.D 300 grup yin e grai dam lada ai hku Roma htung lai hte galaw law rai ma ai lam labau hta mu lu ai. Ndai nhtoi hpe moi na Hkristan ni gara hku di nna Hkristmas poi de gale la sai kun loi bai sawk yu ga.

Roma mung up Constantine (306-337) Hkristan gale wa ai a marang e Hkristan sasana rawt kaba maden jat wa ai lam hpung labau hta mu lu na ga ai. Shanhte galaw nga ai Roma poi lamang ni hpe Hkristan poi hku n galaw la ai ngu tsun lu na kun. Hpung hpe gram ai sara ni Martinluther hte hpawn Cromwell (AD.1700) grup yin hkan gaw Hkristmas poi hpe tara shang galaw na ahkang njaw ai sha ban hkum ai ten ni nga lai wa sai. Sinna mung na English ni gaw Mithraism hpe Hkristan lai hku nna hkrang dagraw la ai lam nga ai kun. Roma prat hta January e galaw ai Kalends ngu ai shaning ningnan poi hta, kumhpa ni garan hkat, wan ni shatu [lum ai masat masa] hte tsawra myit madun ai kumla ni galaw chye ma ai. Hkristan ni gaw ndai zawn wan shatu ai hpe mungkan a ninghtoi hku la nna shatu chye ma ai. Roma hte Hebre ni a htunghkring gayau dat ai shaloi, poi lamang ni hta wan shadaw gaw lawm ra mat ai zawn rai malu ai. Roma htunghkring hpe sinna English ni dagraw la ai shaloi ndai Hkrsitmas poi hta galaw ai wan shatu lam ni, kumhpa garan hkat ai lam ni lawm nang wa nga sai.

Hkristmas hpun:

Roma Saturnalia ten hta shanhte a shaning ningnan poi du ai shaloi hpun kaw wan shatu da ai masat masa galaw ma ai. Lachyum gaw shanhte a Jan nat ninghtoi gaw mungkan ga de sa du sai ngu ai lachyum rai nga ai. Dai hpun hta nsam hkum ai nam si ni noi da nna du sa wa ai Jan nat hpe daw jau jau rai ma ai. Hkristan ni mung shagan ni hte kaga sha hpa muk ni, kumhpa ni, mai sau nam pan ni hpe bai noi da ai hku nna Martinluther wa woi awn lai wa sai.

Hkristmas Coral mahkawn hkawm:

Shawng na hkristan ni a shakawn mahkawn hpe tsaban (5)hkan ka hpang masai. Latin hku shawng ka ma ai. 1200 ning hkan gaw sumroi zawn zawn (Noels) hku ka masai. Dai hpe pyazat hku madun, hkrang shala rai nna masha a hkam sha ai lam hpe hkrang shapraw ma ai. Kade wa nna ai dai pyazat mahkawn ni gaw lam ntsa hkan mahakwn marawn wa masai hpe coral mahakwn ai ngu tsun ai rai nga ai. Dai ni na ten hta ramma ni a coral mahakwn ai gaw lachyum kaga langai rai yang rai na.

The Yule Log (December 24-January 6)

Hkristmas ten ngu ai (December 24-6 January) ya laman hta dinghku ni hkan nat tsadan ni ndu wa lu u ga mung, nga nga ai nat ni hpe gawt ai hku nna mung wan ni shatu da nna Hkristamas masat galaw da ai lachyum rai nga ai.

Hkristmas Card

Hkristmas card gaw 1846 hta John C. Horseley wa a soi ka sumla hpe Victoria hte Charles Dickens gaw htunghkring hku nna Hkristmas card ngu nna England mung hta jai lang hpang ai kaw nna byin wa rai nga ai.

Santa Claus

St. Nicholas of Myra (340c) gaw December (6) ya du shagu ma ni kaw sa nhtawm kumhpa ni sa garan nna, Yesu Hkristu hpe Karai Kasang gawan hte e jaw ya sai kumla hpe madun dan lai wa sai. Ndai hpe Dutch ni hku nna St. Nicholas htunghkring (Sinter Klass, hence 'Santa Claus') ngu nna America Amsaterdem ya na New York de du mat wa sai. Kade nna ai sha gat lawk de du wa sai rai nna British Santa byin wa sai hte Hkristmas a kawa ngu ai mying lu mat sai. Ndai prat hta anhte ni Santa Claus hpe naw jai lang ra na i?

Hkristmas gaw lu lawm amyat tam ai ni bau la ai shaloi manu shadan ai lam hte kabu hpa lam ni gaw myit ru lam shabyin ya sai kun. Htunghkring hku tinang a lai hte lachyum shapraw la ai lam mung anthe galaw ra na kun? Chyum laika masa or labau lasang a madun ai hku nna Hkrsitmas ndai hpe gara hku galaw ra na kun?
Anhte ni yawng Hkristmas hpe naw galaw ra na kun? Gara hku galaw yang kaja dik ai hkrang lachyum hpe shadan dan lu na kun? ngu ai lam ni myit mang let, ngwi pyaw ai ngu ai Madu a shangai ninghtoi ten ladaw hpe kabu gara ai hku kaning di nna hkrang shapraw dan nga ra na hpe myit aru yu let shang lawm nga ga ngu ga saw dat nngai law.